# MADDE 1363
Deniz Alacagi Ihtiyati Haciz Teminat Sarti

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, bir deniz alacağını güvence altına almak için mahkemeden ihtiyati haciz isteyen alacaklının önce mahkemeye 10.000 Özel Çekme Hakkı (SDR) tutarında teminat yatırmasını zorunlu kılar. Özel Çekme Hakkı, Uluslararası Para Fonu tarafından tanımlanan bir para birimidir; güncel kuruyla bu tutar, döviz bazında belirlenir ve amacı, haksız veya kötü niyetli haciz taleplerinde gemi malikinin uğrayabileceği zararları karşılamaktır. Teminat, alacaklının isteminde haksız çıkması durumunda karşı tarafın zararını tazmin için kullanılır.

Karşı taraf, haciz sürecinin her aşamasında mahkemeden teminat miktarının artırılmasını isteyebilir. Mahkeme bu talebi değerlendirirken geminin haciz nedeniyle seferden alıkonulduğu sürede yapılan günlük işletme giderlerini ve bu süreçte elden kaçan kazanç kaybını dikkate alır. Mahkeme artırıma karar verirse ek teminatın yatırılacağı süreyi de belirler; bu süre içinde ek teminat yatırılmazsa ihtiyati haciz kendiliğinden kalkar. Ayrıca, 1320 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan gemi alacaklıları (örneğin gemi personelinin ücret alacakları, tazminat talepleri gibi öncelikli alacaklar) teminat yatırma yükümlülüğünden muaftır. Bunun sebebi, bu alacaklıların korunmaya değer niteliği ve genellikle ekonomik olarak daha zayıf konumda olmalarıdır. Son olarak, alacaklı da mahkemeden teminat miktarının azaltılmasını talep edebilir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir armatörün gemisine haciz konulması demek, o gemiyle yapılan tüm ticari taşımaların durması, liman masraflarının artması, mürettebat giderlerinin sürmesi ve acentelik sözleşmelerinin ihlal edilmesi anlamına gelir. Bu madde, bu ağır sonuçları göz önünde bulundurarak alacaklıyı teminat vermekle yükümlü tutar. Örneğin, yakıt tedarikçisi bir firma, alacağı için ihtiyati haciz kararı aldırmak istediğinde ya da bir banka, gemi ipoteğine dayalı alacağını tahsil etmek istediğinde önce teminatı yatırmalıdır. Teminat verilmeden mahkeme haciz kararı vermez.

Pratikte bu teminat, nakit para, banka teminat mektubu veya mahkemenin kabul ettiği diğer güvence araçlarıyla yatırılabilir. Süreç boyunca tarafların teminat miktarını değiştirme imkânı, mahkeme safhasını dinamik bir müzakereye dönüştürür. Gemi maliki, uğradığı günlük işletme giderini ve kazanç kaybını belgeleyerek teminatın artırılmasını sağlayabilir; böylece kötü niyetli haciz girişimlerinde eli güçlenir. Alacaklı ise alacağının güvence altına alındığı oranda teminatının azaltılmasını isteyebilir. SicilAI olarak özellikle şirketlerin deniz ticaretiyle uğraşan tüzel kişiliklerde, ihtiyati haciz kararı alınmadan önce teminat tutarının likiditesini ve döviz kurunu hesaplamalarını; aksi hâlde kararın uygulanamadığı durumlarla karşılaşabileceklerini hatırlatıyoruz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Teminat kur farkı riski: 10.000 SDR karşılığı TL tutar, güncel kura göre değişir. Mahkeme karar tarihindeki SDR kuru dikkate alınır. Alacaklı, teminat tutarını eksik yatırırsa haciz talebi reddedilebilir.
• Ek teminat süresini kaçırmak: Karşı tarafın artırım talebi kabul edilirse, mahkemenin verdiği süre içinde ek teminat yatırılmazsa ihtiyati haciz kendiliğinden kalkar. Bu süre genellikle kısadır; dava takibinin aksaması telafisi güç zararlara yol açar.
• Gemi alacaklısı muafiyetini yanlış yorumlama: Muafiyet yalnızca 1320 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendindeki alacaklar için geçerlidir. Örneğin, gemi maliki ile doğrudan akdi ilişkisi olmayan bir yük sahibi veya charterer bu muafiyetten yararlanamaz.
• Müvekkil veya vekilin teminatı eksik göstermesi: İhtiyati haciz talebinde teminatın yalnızca ana alacağı değil, faiz, yargılama gideri ve vekâlet ücretini de karşılaması beklenir; eksik teminat, kararın uygulanmasını geciktirir.