# MADDE 1369
Deniz Alacağında Gemi İhtiyati Haciz Şartları

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 1369, bir deniz alacağına dayanılarak gemilere ihtiyati haciz konulabilmesinin sınırlarını belirler. Ana ilke şudur: Alacaklı, borçluya ait her gemiyi serbestçe haczedemez; haczedilecek gemi ile alacak arasında güçlü bir hukuksal bağ bulunmalıdır. Birinci fıkraya göre; alacak doğduğunda geminin maliki olan kişi, haciz anında da aynı geminin malikiyse ve borçtan şahsen sorumluysa gemi haczedilebilir. Aynı şekilde, alacak doğduğunda kiracı sıfatıyla borçtan sorumlu olan kişi, haciz sırasında geminin maliki ise yine haciz mümkündür. Bunlara ek olarak, alacak gemi ipoteği veya gemi rehniyle teminat altına alınmışsa, uyuşmazlık geminin mülkiyet veya zilyetliğine ilişkinse ya da alacak 1320. madde uyarınca "gemi alacaklısı hakkı" doğuruyorsa, gemi kimin elinde olursa olsun doğrudan haczedilebilir. İkinci fıkra ise "kardeş gemi" haczine imkân tanır: Alacağın doğduğu geminin maliki veya kiracısı olan borçluya ait başka bir gemi de haczedilebilir. Üçüncü fıkra, mülkiyet ve zilyetlik uyuşmazlıklarında yalnızca uyuşmazlık konusu geminin haczedilebileceğini hükme bağlar.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir liman işletmesi veya yakıt tedarikçisi, alacağını tahsil edemediğinde ilk akla gelen gemiyi haczettirmektir. Ancak bu madde, alacağın niteliğine göre hareket edilmesini zorunlu kılar. Örneğin banka, verdiği krediyi gemi ipoteğiyle güvence altına almışsa ve borç ödenmezse, gemi el değiştirse dahi ipoteğin takibiyle gemi haczedilebilir. Buna karşılık, gemiye yapılan onarım bedeli gibi sıradan bir ticari alacak doğduğunda armatör, gemiyi başka birine satarsa ve alacak 1320. maddedeki gemi alacaklısı haklarından değilse, yeni malike karşı o geminin haczi istenemez. Kardeş gemi haczi de ancak alacağın doğduğu anda borçlu sıfatını taşıyan kişinin, haciz anında diğer geminin de maliki olması hâlinde gündeme gelir. Bu nedenle alacaklıların, haciz talebinden önce geminin sicil kaydını, malikin kim olduğunu, ipotek ve rehin durumunu ve alacağın 1320. madde kapsamında korunup korunmadığını araştırması gerekir. SicilAI olarak, ihtiyati haciz öncesinde gemi sicili ve mülkiyet geçmişinin doğru analiz edilmesinin, haksız haciz riskini en aza indiren ilk adım olduğunu vurguluyoruz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Alacağın 1320. madde kapsamında gemi alacaklısı hakkı doğurmadığı ve ipotekle teminat altına alınmadığı hâlde doğrudan gemi haczi talep etmek, mahkemeden ret kararı getirir.
• Geminin haciz anındaki maliki ile alacağın doğduğu andaki malikinin farklı olması durumunda, borçtan sorumluluk araştırılmadan haciz istenirse haksız haciz tazminatı gündeme gelir.
• Mülkiyet veya zilyetlik uyuşmazlığında yalnızca uyuşmazlık konusu gemi haczedilebilir; borçlunun başka bir gemisinin haczi usule aykırı sayılır.
• Gemi sicili ve mülkiyet silsilesi incelenmeden yapılan işlemlerde, üçüncü kişiye ait bir gemiye haciz konulması, demuraj ve iş kaybı zararlarıyla birlikte alacaklıya yüklenebilir.
• Tek gemi şirketlerinde borçlu tüzel kişi ile donatanın farklı kişiler olabileceği gözden kaçırılmamalı; sorumlu kişinin doğru tespiti haciz kararının temelini oluşturur.