# MADDE 1370
Gemi İhtiyati Hacizde Serbest Bırakma Şartları

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

İhtiyati haciz, bir alacağın tahsilini güvence altına almak amacıyla geminin icra makamlarınca bağlanmasıdır. Ancak 1370. madde, bu haczin gemiyi ticaret hayatından tamamen koparmamasını sağlayan önemli bir imkân tanır: Geminin değeri icra dairesine depo edilir; icra memuru tarafından kabul edilen bir taşınmaz rehni, gemi ipoteği gösterilir ya da itibarlı bir bankanın kefaleti sunulursa, hacizli gemi borçluya veya gemiyi elinde bulunduran üçüncü kişiye bırakılabilir. Burada temel kural, geminin istenildiği anda icra dairesine teslim edilebilmesini sağlayacak bir güvencenin bulunmasıdır.

İkinci fıkra, geminin üzerindeki ihtiyati haciz şerhi devam etmek koşuluyla serbest bırakıldığını, 1366 ncı maddede sayılan kurumlara bildirme zorunluluğu getirir. Ayrıca sicildeki hacze ilişkin kayıt korunur. Üçüncü fıkra önemli bir incelik içerir: Haczin devamı için açılan dava sonucunda teminatın alacaklıya ödenmesine karar verilse bile, yatırılan para icra veznesinden fiilen çekilinceye kadar diğer deniz alacaklıları bu Kısım hükümlerine göre hacze katılabilir. Dördüncü fıkra ise çevresel zarar alacaklarına ilişkin olarak zilyede ayrı bir serbest bırakma imkânı sunar. Son fıkra uyarınca milletlerarası sözleşme hükümleri saklıdır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir armatör düşünelim: Gemisi, yakıt tedarikçisinin başvurusu üzerine yükleme limanında ihtiyaten haczedilmiştir. Gemi bağlı kaldığı her gün liman ücreti, mürettebat giderleri ve ifa edilemeyen navlun sözleşmelerinden doğan zararlar doğmaktadır. İşte bu madde, armatöre nefes aldırır: Armatör, icra dairesinin kabul edeceği itibarlı bir bankadan alınmış teminat mektubu veya geminin tam değerine yakın bir depo parası göstererek geminin serbest bırakılmasını isteyebilir. Süreçte gemi sicilindeki haciz şerhi olduğu gibi durur; gemi artık yeni sözleşmeler yapıp ticaretine devam edebilir. Ancak her an icra dairesinin teslim talebiyle karşılaşabileceği bilinciyle geminin ulaşılabilir bir konumda seyretmesi gerekir. Sicil yönetimi ve hukuk müşavirleri açısından serbest bırakmanın 1366 ncı maddedeki kurumlara eksiksiz bildirilmesi ve sicil kaydının güncel tutulması kritiktir. SicilAI olarak, gemi üzerindeki ihtiyati hacizlerin ve serbest bırakma koşullarının doğru işlenmesinin, ticari hayatta öngörülebilirliği artırdığını ve uyuşmazlıkları baştan önlediğini vurguluyoruz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Serbest bırakılan geminin istenildiği anda icra dairesine teslim edilememesi hâlinde teminatın irat kaydedilmesi ve borçlu hakkında icra ceza davası açılması riski doğar.
• İhtiyati hacze ilişkin sicil kaydının korunmaması veya 1366 ncı maddede sayılan kurumlara bildirim yapılmaması, haczin üçüncü kişilere karşı ileri sürülememesine yol açabilir.
• Teminat olarak yatırılan para icra veznesinden çekilmeden diğer deniz alacaklılarının hacze katılabileceği gözden kaçırılmamalıdır; bu durum alacaklının tahmin ettiğinden daha düşük bir pay almasıyla sonuçlanabilir.
• İtibarı tartışmalı bir bankanın kefaleti veya icra memurunun kabul etmeyeceği nitelikte bir taşınmaz rehni gösterilirse, serbest bırakma talebi reddedilir ve gemi hacizde kalmaya devam eder.
• 1352 nci maddenin (t) ve (u) bentlerinde yer alan çevresel zararla ilgili deniz alacaklarında, zilyedin sunduğu teminatın yeterliliği çok daha sıkı biçimde denetlenir; eksik veya hükümsüz bir güvence, geminin uzun süre bağlı kalmasına neden olur.