# MADDE 1390
Gemi Haczi Sıra Cetveli Öncelikli Alacaklar

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 1390, bir geminin haczedilmesi ve ardından satılması hâlinde elde edilen satış bedelinin nasıl paylaştırılacağını düzenleyen sıra cetvelinin birinci sırasını belirler. Bu birinci sıraya, geminin haczi tarihinden satış bedelinin hak sahiplerine ödendiği tarihe kadar ortaya çıkan bazı giderler ve alacaklar kaydedilir. Bunlar iki gruba ayrılır:

• Ortak giderler: Geminin haczinden sonra bakımı, korunması, gemi adamlarının iaşe (yeme-içme ve temel ihtiyaç) giderleri, geminin paraya çevrilmesi ve satış tutarının paylaştırılması için yapılan tüm masraflar.
• Haciz süresine ilişkin işçi alacakları: 1320. maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan ve haciz süresi boyunca işçilik hizmetinden doğan alacaklar.

Bu iki gruptaki alacaklar, kendi aralarında eşit hakka sahiptir. Yani birinci sırada yer alan alacaklar, diğer tüm alacaklılardan önce ve birbirlerine üstünlük kurmadan, oransal olarak ödenir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir gemiye haciz konulduğunu düşünelim. Gemi bağlı olduğu limanda beklerken demirleme ücretleri, güvenlik önlemleri, teknik bakım masrafları ve mürettebatın yemek giderleri birikmeye devam eder. Bu giderler karşılanmazsa gemi değer kaybeder ve tüm alacaklıların aleyhine olur. Bu nedenle kanun, satıştan elde edilen paradan önce bu hayati giderlerin ödenmesini zorunlu tutar. Örneğin, bir banka gemiyi ipotek ettirmiş olsa bile, ipotek alacağı ikinci sıraya kalır; birinci sıradaki bakım ve iaşe alacakları ödenmeden bankaya para gitmez.

Sicil işlemlerinde gemi ipoteği, haciz şerhi veya satış talebi gibi süreçlerde bu sıralamanın bilinmesi kritik önem taşır. Alacaklılar, sıra cetveline itiraz ederken özellikle bu kalemlerin doğru belgelenip belgelenmediğini inceler. SicilAI üzerinden yapılan takiplerde de bu maddeye dayanan geçici veya kesin sıra cetvellerinde, birinci sıraya yazılacak giderlerin haciz tarihiyle ödeme tarihi arasındaki süreye ait olduğu kontrol edilmelidir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Belgelendirme eksikliği: Bakım, koruma, iaşe gibi giderlerin fatura veya makbuz ile ispat edilememesi hâlinde, bu alacaklar sıra cetvelinden çıkarılabilir ve alacaklı zarara uğrar.
• Süre tespitindeki hatalar: Haciz tarihinden önceki giderler ile hacizden sonraki giderler karıştırılmamalıdır. Madde yalnızca haciz süresince doğan giderleri kapsar.
• İaşe giderlerinin şişirilmesi: Gemi adamlarının iaşesi adı altında gerçek dışı veya aşırı yüksek bedeller gösterilmesi, diğer alacaklıların itirazına ve hukuki ihtilafa yol açar.
• Eşitlik ilkesinin göz ardı edilmesi: Birinci sıradaki alacaklar arasında üstünlük yoktur. Bu alacakların tamamı karşılanamıyorsa, oransal paylaştırma yapılmalıdır; aksi takdirde sıra cetveli iptal edilme riski doğar.