# MADDE 1415
Sigorta sözleşmesinde kısmi fesih ve cayma hakkı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1415. maddesi, sigorta sözleşmelerinde tarafların kısmi fesih veya kısmi cayma durumunda sahip olduğu ek hakları düzenler. Madde iki temel durumu kapsar:

Birincisi; sigortacı, sigorta sözleşmesinin yalnızca bazı hükümlerini (örneğin yalnızca yangın teminatını veya hırsızlık teminatını) feshetmek ya da bu hükümlerden caymak isterse, bu işlemin haklı bir sebebe dayanması gerekir. Ayrıca, sigortacının sözleşmeyi geri kalan hükümlerle aynı şartlarda sürdürmeyeceği açıkça anlaşılıyorsa, sigortacı bu durumda sadece kısmi fesihle yetinmeyip sözleşmenin tamamını da feshedebilir veya tamamından cayabilir.

İkincisi; eğer sigortacı sözleşmeyi kısmen feshetmiş veya kısmen caymışsa, bu durumda sigorta ettiren tarafa (poliçeyi yaptıran kişi veya şirket) bir denge unsuru olarak sözleşmenin tamamını feshetme veya ondan cayma hakkı tanınır. Yani sigortacının kısmi işlemi, sigorta ettirene sözleşmenin tamamını sona erdirme yetkisi verir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket sahibi düşünelim: İşletmesi için hem yangın hem hırsızlık hem de deprem teminatlarını içeren kapsamlı bir sigorta poliçesi yaptırmıştır. Sigorta şirketi, risk değerlendirmesinde işletmenin bulunduğu bölgede hırsızlık riskinin arttığını tespit eder ve poliçedeki hırsızlık teminatını feshetmek ister. Ancak sigortacı, bu hırsızlık teminatı olmadan poliçenin geri kalanını (yangın ve deprem) aynı şartlarla sürdürmenin kendisi için kârlı olmadığını düşünüyorsa, maddeye göre sözleşmenin tamamını feshedebilir.

Bu noktada şirket sahibi açısından kritik olan, ikinci fıkradaki korumadır: Sigortacı yalnızca hırsızlık teminatını kısmen feshetmiş olsa bile, şirket sahibi bu kısmi feshi kabul etmek zorunda değildir. Tam tersine, sigortacının kısmi feshi nedeniyle poliçenin dengesi bozulduğu için şirket sahibi tüm poliçeyi iptal edip başka bir sigorta şirketinden yeni bir teklif alabilir. SicilAI olarak önerimiz, bu tür durumlarda sigorta ettirenin haklarını bilmesi ve kısmi fesih bildirimi aldığında, bu bildirimin kendisine sözleşmenin tamamını sona erdirme hakkı verdiğini unutmamasıdır.

Pratikte bu madde, özellikle ticari paket sigortalar, filo sigortaları ve iş yeri sigortaları gibi birden fazla teminatı içeren sözleşmelerde önem kazanır. Sigorta şirketleri, riskli buldukları bir teminatı tek taraflı olarak düşürdüklerinde, poliçe sahibinin tüm sözleşmeyi feshetme hakkı doğar. Bu da poliçe sahibine pazarlık gücü sağlar; isterse kalan teminatlarla devam eder, isterse sözleşmeyi bitirip daha avantajlı bir teklif arar.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Haklı sebep değerlendirmesinin göz ardı edilmesi: Sigortacının kısmi feshi ancak haklı bir sebebe dayanıyorsa geçerlidir. Sigortacı, keyfi olarak bir teminatı sözleşmeden çıkaramaz. Şirket sahipleri, fesih gerekçesinin haklı olup olmadığını mutlaka sorgulamalıdır.
• Kısmi feshe sessiz kalmak: Sigortacı kısmen feshettiğinde, sigorta ettiren bu feshi açıkça kabul etmediği sürece sözleşmenin tamamını feshetme hakkını kullanabilir. Ancak bu hakkın süresi içinde kullanılması önemlidir; aksi halde hak kaybı yaşanabilir.
• Sözleşmenin tamamının feshedilmesi durumunda teminat boşluğu: Sigortacı tüm sözleşmeyi feshederse, şirket ani bir şekilde teminatsız kalabilir. Bu nedenle yeni sigorta poliçesi yaptırmadan mevcut poliçeyi feshetmek risklidir.
• Cayma ile fesih arasındaki farkın karıştırılması: Cayma, sözleşmeyi baştan itibaren ortadan kaldırırken; fesih, sözleşmeyi ileriye dönük olarak sona erdirir. Her iki durumda da tarafların iade ve tazminat yükümlülükleri farklılaşır.
• Bildirim şekline dikkat edilmemesi: Sigorta sözleşmelerinde fesih ve cayma bildirimlerinin yazılı yapılması ve ispat külfetinin sigorta ettirende olması nedeniyle, tüm yazışmaların ve iadeli taahhütlü posta veya noter kanalıyla yapılması gerekir.