# MADDE 1429
Sigortacının Tazminat Borcu ve Kasıt İstisnası

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1429’uncu maddesi, sigorta sözleşmelerinin kalbinde yer alan bir denge kuralıdır. Temel kural şudur: Sigortacı, aksine bir sözleşme hükmü bulunmadıkça, ihmalden kaynaklanan zararları tazmin etmek zorundadır. Buradaki ihmal, yalnızca poliçeyi yaptıran sigorta ettirenin kusuruyla sınırlı değildir. Sigortalının, tazminatı alacak lehtarın ve bunların hukuken fiillerinden sorumlu olduğu kişilerin (örneğin şirket çalışanlarının, taşeronların veya aile fertlerinin) ihmalleri de bu kapsamda değerlendirilir. Yani bir depo çalışanının dikkatsizliği ya da bir sürücünün dalgınlığı sonucu meydana gelen hasar, sigortacının ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Maddenin asıl belirleyici istisnası ise kasıttır. Sigorta ettiren, sigortalı veya lehtar; rizikonun gerçekleşmesine bilerek ve isteyerek sebep olmuşsa, sigortacı tazminat borcundan kurtulur. Dahası, o ana kadar tahsil ettiği primleri de iade etmek zorunda değildir. Örneğin bir işletme sahibinin, ekonomik sıkıntıdan kurtulmak için kendi deposunu bilerek ateşe vermesi hâlinde sigorta şirketi hasarı ödemez ve alınan primleri de geri vermez. İkinci fıkra ise 1495, 1503 ve 1504’ün ikinci fıkrasındaki özel düzenlemeleri saklı tuttuğundan, özellikle hayat sigortası gibi branşlarda farklı ve istisnai uygulamalar olabileceği akıldan çıkarılmamalıdır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir limited şirketin fabrika binası ve makineleri için yangın sigortası yaptırdığını düşünelim. Gece vardiyasında çalışan bir operatör, kaynak makinesini kapatmayı unutur ve kıvılcımlar yangına sebep olur. Bu bir ihmaldir; sigorta şirketi, “zarar kendi çalışanınızın kusurundan kaynaklandı” diyerek tazminat ödemekten kaçınamaz. Benzer şekilde, şirket aracını kullanan personelin trafikte yaptığı ihmal sonucu araç hasarlanırsa, kasko teminatı devreye girer.

Ancak işletme sahibi veya yönetici, sigortalı emtiayı bilerek tahrip eder ya da çalışanına talimat vererek kundaklama yaptırırsa; sigortacı ekspertiz raporuyla bunu tespit ettiğinde tazminat talebini reddedecek, ayrıca peşin alınan primleri de iade etmeyecektir. Bu madde, poliçe düzenlenirken teminat kapsamının doğru anlaşılması gerektiğini de gösterir. Şirket kuruluşu ve tescil işlemleri sırasında zorunlu sigorta yükümlülükleriyle karşılaşan işletmeler, hasar anında ihmal-kast ayrımını bilerek hareket etmelidir. SicilAI üzerinden şirket dosyasında poliçe ve hasar dokümanlarını düzenli tutan işletmeler, olası bir uyuşmazlıkta hem süreci daha hızlı yönetir hem de hak kaybı yaşamaz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Beyan ve bildirim yükümlülüğünün ihmal edilmesi: Poliçe yapılırken işletmenin faaliyet konusu, kullanılan ekipman ve riskli bölgeler eksik bildirilirse, gerçek bir ihmal sonucu oluşan hasar dahi teminat dışı kalabilir.
• Kasıt ile ihmalin karıştırılması: Her kusurlu davranış kasıt değildir; yalnızca bilinçli ve istekli zarar verme hâlleri tazminatı ortadan kaldırır. Ancak çok ağır ihmal, bazı yargı kararlarında sigorta teminatının dışında değerlendirilebilmektedir.
• Çalışan fiillerinin göz ardı edilmesi: Hukuken sorumlu olunan kişilerin ihmali genel olarak teminat kapsamında kabul edilse de, çalışanın kastı söz konusuysa işverenin poliçesi koruma sağlamaz.
• Özel hükümlerin dikkate alınmaması: 1495, 1503 ve 1504’ün ikinci fıkrasındaki saklı hükümler; başta hayat sigortası olmak üzere özel branşlarda farklı sonuçlar doğurabilir, bu nedenle her poliçe türü kendi özel şartlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.