# MADDE 1530
TTK 1530 geç ödeme temerrüt faizi
Resmi Kanun Metni
(1) Aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde, ticari hükümlerle yasaklanmış işlemler ve şartlar batıldır. Ancak, sözleşme uyarınca yerine getirilmesi gereken edimler için kanunun veya yetkili makamların koymuş olduğu en yüksek sınırı aşan sözleşmeler en yüksek sınır üzerinden yapılmış sayılır; sınırı aşan edimler hata ile yerine getirilmiş olmasa bile, geri alınır. Bu sınırlarda, Türk Borçlar Kanununun 27 nci maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi uygulanmaz.
(2) Ticari işletmeler arasında mal ve hizmet tedariki amacıyla yapılan işlemlerde, alacaklı, kanundan veya sözleşmeden doğan tedarik borcunu yerine getirmiş olmasına rağmen, borçlu, gecikmeden sorumlu tutulamayacağı hâller hariç, sözleşmede öngörülmüş bulunan tarihte veya belirtilen ödeme süresinde borcunu ödemezse, ihtara gerek olmaksızın temerrüde düşer.
(3) Mütemerrit borçlunun alacaklısı sözleşmede öngörülen tarihten ya da ödeme süresinin sonunu takip eden günden itibaren, şart edilmemiş olsa bile faize hak kazanır.
(4) Sözleşmede ödeme günü veya süresi belirtilmemişse veya belirtilen süre beşinci fıkraya aykırı ise, borçlu aşağıdaki sürelerin sonunda ihtara gerek kalmaksızın mütemerrit sayılır ve alacaklı faize hak kazanır:
a) Faturanın veya eş değer ödeme talebinin borçlu tarafından alınmasını takip eden otuz günlük sürenin sonunda.
b) Faturanın veya eş değer ödeme talebinin alınma tarihi belirsizse mal veya hizmetin teslim alınmasını takip eden otuz günlük sürenin sonunda.
c) Borçlu faturayı veya eş değer ödeme talebini mal veya hizmetin tesliminden önce almışsa, mal veya hizmetin teslim tarihini takip eden otuz günlük sürenin sonunda.
d) Kanunda veya sözleşmede, mal veya hizmetin kabul veya gözden geçirme usulünün öngörüldüğü hâllerde, borçlu, faturayı veya eş değer ödeme talebini, kabul veya gözden geçirmenin gerçekleştiği tarihte veya bu tarihten daha önce almışsa, bu tarihten sonraki otuz günlük sürenin sonunda; şu kadar ki, kabul veya gözden geçirme için sözleşmede öngörülen süre, mal veya hizmetin alınmasından itibaren otuz günü aşıyor ve bu durum alacaklının aleyhine ağır bir haksızlık oluşturuyorsa, kabul veya gözden geçirme süresi mal veya hizmetin alınmasından itibaren otuz gün olarak kabul edilir.
(5) Sözleşmede öngörülen ödeme süresi, faturanın veya eş değer ödeme talebinin veya mal veya hizmetin alındığı veya mal veya hizmetin gözden geçirme ve kabul usulünün tamamlandığı tarihten itibaren en fazla altmış gün olabilir. Şu kadar ki, alacaklı aleyhine ağır bir haksız durum yaratmamak koşuluyla ve açıkça anlaşmak suretiyle taraflar daha uzun bir süre öngörebilirler. Ancak alacaklının küçük yahut orta ölçekli işletme (KOBİ) veya tarımsal ya da hayvansal üretici olduğu veya borçlunun büyük ölçekli işletme sıfatını taşıdığı hâllerde, ödeme süresi, altmış günü aşamaz.
(6) Gecikme faizi ödenmeyeceğini veya ağır derecede haksız sayılabilecek kadar az faiz ödeneceğini, alacaklının geç ödeme dolayısıyla uğrayacağı zarardan borçlunun sorumlu olmayacağını veya sınırlı bir şekilde sorumlu tutulabileceğini öngören sözleşme hükümleri geçerizdir. Geçersizlik durumunda yedinci fıkra uygulanır.
(7) Bu madde hükümleri uyarınca alacaklıya yapılan geç ödemelere ilişkin temerrüt faiz oranının sözleşmede öngörülmediği veya ilgili hükümlerin geçersiz olduğu hâllerde uygulanacak faiz oranını ve alacağın tahsili masrafları için talep edilebilecek asgari giderim tutarını Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası her yıl ocak ayında ilan eder. Faiz oranı, 4/12/1984 tarihli ve 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanunda öngörülen ticari işlere uygulanacak gecikme faizi oranından en az yüzde sekiz fazla olmalıdır.[110]
(8) Mal veya hizmet bedelinin taksitle ödenmesinin öngörüldüğü durumlarda, bu maddenin ödeme sürelerini düzenleyen hükümleri birinci taksit bakımından uygulanır. Her bir taksit tutarının ödenmeyen kısmı yedinci fıkrada öngörülen oranda gecikme faizine tabidir. Alacaklının küçük veya orta ölçekli işletme veya tarımsal veya hayvansal üretici olup borçlunun büyük ölçekli işletme olduğu hâllerde taksitle ödemeyi öngören sözleşme hükümleri geçersizdir.
🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1530. maddesi, ticari işletmeler arasındaki mal ve hizmet tedarikinde geç ödeme yapılması hâlinde alacaklıyı güçlü şekilde koruyan bir düzenlemedir. Maddeye göre borçlu, alacaklının ihtar göndermesine gerek kalmaksızın, sözleşmede belirlenen ödeme gününün geçmesiyle birlikte temerrüde düşer. Şayet sözleşmede ödeme günü yazmıyorsa veya yazılan süre kanuna aykırıysa, faturanın veya mal/hizmet tesliminin ardından geçecek otuz günlük sürenin sonunda borçlu otomatik olarak temerrüde düşer ve alacaklı faiz talep etme hakkı kazanır.
Madde ayrıca sözleşme özgürlüğüne önemli sınırlamalar getirir. Sözleşmelerde “gecikme faizi ödenmez” gibi kayıtlar geçersizdir. Kanuni sınırları aşan şartlar, sözleşmeyi tamamen geçersiz kılmaz; sözleşme kanuni sınırlar içinde kurulmuş sayılır ve fazla ödenen edimler geri istenebilir.
💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması
Örneğin bir KOBİ üreticisi, büyük ölçekli bir alıcıya mal teslim eder ve sözleşmeye “ödeme 90 gün sonra yapılır, temerrüt faizi işlemez” şartı konur. Bu madde uyarınca sözleşmenin bu hükmü geçersizdir; çünkü alacaklı KOBİ, borçlu büyük ölçekli işletme ise ödeme süresi 60 günü aşamaz ve faiz ödenmeyeceğine dair kayıt da hüküm doğurmaz. Fatura ve teslim belgeleri saklandığında, 30 gün içinde ödeme yapılmadığı takdirde alacaklı hiçbir ihtara gerek olmadan temerrüt faizi işletmeye başlayabilir.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, her yıl ocak ayında bu madde kapsamında uygulanacak gecikme faizi oranını ve asgari tahsil masrafı tutarını ilan eder. Bu oran, 3095 sayılı Kanun'daki ticari temerrüt faizine en az yüzde sekiz eklenerek belirlenir. Bu nedenle işletmelerin sözleşmelerini hazırlarken güncel oranları takip etmesi gerekir. SicilAI içindeki güncel mevzuat rehberleri, özellikle küçük işletmelerin geç ödeme ve temerrüt faizi haklarını doğru hesaplamasına yardımcı olabilir.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler
- Sözleşmeye “gecikme faizi ödenmez” veya “çok düşük faiz uygulanır” şeklinde hüküm koymak geçersizdir; borçlu bu kayda güvenerek ödeme planı yaparsa temerrüt faizi ve masraflarla karşılaşır.
- Alacaklı, faturanın borçluya ulaştığını ve malın/hizmetin teslim edildiğini belgeleyemezse otuz günlük sürenin başlangıcını ispat edemez. Fatura, irsaliye, e-posta ve teslim tutanakları mutlaka saklanmalıdır.
- Büyük ölçekli işletmeler, KOBİ veya tarımsal/hayvansal üretici olan alacaklılarla 60 günü aşan vade kararlaştırırsa bu vade hükmü geçersiz sayılır; temerrüt tarihi kanuna göre yeniden belirlenir.
- Taksitle ödeme hâlinde maddenin ödeme süresi kuralları yalnızca ilk taksit için uygulanır; sonraki taksitler vadesinde ödenmezse her bir taksit için ayrı ayrı gecikme faizi işler. KOBİ alacaklı ile büyük ölçekli borçlu arasında taksit şartı geçersizdir.
- “İhtar çekilmediği için temerrüt oluşmadı” düşüncesi yanlıştır; TTK 1530 kapsamındaki ticari işlemlerde ihtar şartı aranmadan temerrüt gerçekleşir.
Bu İşlemi mi Yapıyorsunuz?
Tescil işlemlerinizde zaman kaybetmeyin. Yapay zeka ile evraklarınızı saniyeler içinde test edin.
Yapay Zeka Motorunu Çalıştırİşlemleriniz %100 güvenli ve KVKK uyumlu olarak gerçekleştirilir.