# MADDE 216
Tescil Edilmemiş Şirkette Ortak Sorumluluğu

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 216. maddesi, bir kollektif şirketin ticaret siciline tescil edilmeden önce şirket adına iş yapılması durumunda ortakların karşılaşacağı ağır sorumluluğu düzenler. Birinci fıkraya göre; şirket tescil edilmeden “sözleşme imzalanır, fatura kesilir, mal veya hizmet alınır” ise, bu işlemlere katılan tüm ortaklar, üçüncü kişilere karşı müteselsilen yani zincirleme olarak sorumlu olur. Alacaklı olan üçüncü kişi, borcun tamamını ortakların herhangi birinden tahsil etme hakkına sahiptir. Bu sorumluluk, şirket tüzel kişiliğinin sınırlarını aşar ve doğrudan ortakların kişisel mal varlığına kadar uzanır.

İkinci fıkra ise bu sorumluluğu daha da genişletir: Yazılı bir şirket sözleşmesi dahi yapılmamış olsa, ortak bir unvan altında (örneğin mağaza tabelası veya antetli kağıtla) üçüncü kişilerle işlem yapılması veya onlara karşı haksız fiil işlenmesi hâlinde de aynı müteselsil sorumluluk hükümleri geçerlidir. Bu düzenleme, “fiilî kollektif şirket” görünümü yaratan kişilerin, tescil ve sözleşme eksikliğini bahane ederek sorumluluktan kaçmalarını engellemeyi amaçlar.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Ali ve Veli, birlikte “AV Gıda Ticaret” adı altında bir dükkan açmak istesinler. Henüz noterde şirket sözleşmesi düzenlememiş ve ticaret siciline başvuru yapmamış olsunlar. Ancak tedarikçiye toplu sipariş verir, dükkanın tabelasını astırır ve ilk müşterilere “AV Gıda” faturası keserlerse ne olur? Bir süre sonra tedarikçiye ödeme yapamazlarsa; tedarikçi, henüz tüzel kişiliği bulunmayan şirkete değil, doğrudan Ali'den veya Veli'den bu borcun tamamını isteyebilir. Veli daha az ortak olduğunu veya sözleşmeye imza atmadığını söylese bile, ortak unvan altında işleme katıldığı için sorumluluktan kurtulamaz.

Bu madde, özellikle “şirketi sonra kurarız, işe hemen başlayalım” yaklaşımının ne kadar riskli olduğunu gösterir. Ticaret siciline tescil, kollektif şirketin tüzel kişilik kazanmasının ve ortakların sorumluluk sınırlarının belirlenmesinin ön şartıdır. Tescil işlemleri tamamlanmadan şirket adına hiçbir hukuki işlem yapılmamalıdır. SicilAI olarak, kuruluş sürecinde tüm adımların doğru sırayla ve tescil tamamlandıktan sonra işlem yapılması gerektiğini her fırsatta vurguluyoruz; zira bu aşamada yapılacak en ufak bir hata, tüm ortakların kişisel mal varlığını tehlikeye atabilir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Şirket sözleşmesi imzalanmadan veya tescil başvurusu yapılmadan “şirket adına” fatura kesmek, sipariş vermek veya kira sözleşmesi imzalamak; bu işlemlerin tamamı müteselsil sorumluluk doğurur.
• Yazılı sözleşme olmasa bile “ortak unvan” altında (örneğin tabelada birlikte isimlerin yer alması veya ortak bir işletme adının kullanılması) üçüncü kişilerle işlem yapılması, ikinci fıkra uyarınca cezai değil ama hukuki olarak ağır sonuçlar yaratır.
• Ortaklardan birinin tek başına yaptığı işlemden diğer ortakların haberi olmaması, müteselsil sorumluluğu ortadan kaldırmaz; bu nedenle ortaklar arası iç anlaşmalar üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez.
• Şirket tescil edilmeden önce işe başlayan ortaklar, üçüncü kişilere karşı sadece şirket mal varlığıyla değil, kişisel mal varlıklarıyla da sınırsız sorumlu olur.
• Haksız fiil (örneğin bir müşterinin malına zarar verilmesi) hâlinde bile, tescil edilmemiş şirketin unvanı altında hareket edildiyse ortaklar müteselsilen sorumlu tutulabilir; bu risk çoğu zaman göz ardı edilir.