# MADDE 385
Pay İktisabında Altı Ay Kuralı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, anonim şirketlerin kendi paylarını hukuka aykırı bir şekilde edinmesi veya rehin olarak alması durumunda uygulanacak zorunlu bir düzeltme mekanizması getirir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 379 ila 381 inci maddeleri, bir şirketin kendi paylarını iktisap edebilmesi için birtakım ön koşullar öngörür: genel kurulun önceden izin vermesi, özkaynakların korunması, iktisap bedelinin belirli bir sınırı aşmaması ve şirketin kendi paylarını rehin olarak kabul etme yasağına uyulması gibi. Eğer bu kurallara uyulmadan paylar edinilmiş veya rehin alınmışsa, kanun koyucu bu durumun sürdürülebilir olmadığını söyler. İşte Madde 385 tam olarak bu noktada devreye girer: Edinilen veya rehin alınan paylar, işlemin yapıldığı tarihten itibaren en geç altı ay içinde elden çıkarılmalı ya da üzerindeki rehin kaldırılmalıdır. Bu süre, işlemin hükümsüz olduğu anlamına gelmez; aksine şirkete bir nefes alma süresi verir, ancak bu süre sonunda durum mutlaka mevzuata uygun hale getirilmelidir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir anonim şirketin yönetim kurulu, şirketin nakdi kaynaklarını kullanarak bir ortağın paylarını geri satın aldı. Genel kuruldan bu yönde bir yetki alınmadığını ve şirketin serbest yedek akçeleri ile dağıtılabilir kârının bu satın alma için yetersiz olduğunu varsayalım. İşte bu işlem TTK 379’a aykırıdır ve Madde 385 gereği yönetim kurulu, o payları satın alma tarihinden itibaren altı ay içinde üçüncü bir kişiye satmak zorundadır. Eğer paylar bir bankaya rehinli olarak alınmışsa, rehin konusu paylar için de aynı süre içinde borç kapatılarak rehin kaldırılmalı ya da payların rehin yükümlülüğüyle birlikte devri sağlanmalıdır. Sicil işlemleri açısından baktığımızda bu tür pay devirleri, yönetim kurulu kararı ve pay defteri kaydı ile tescil edilir; ancak aykırılık halinde tescil talebi, bu maddeye uygunluğun kanıtlanmasına kadar gecikebilir. SicilAI olarak, şirketlerin pay hareketlerinde genel kurul yetkilerini ve altı aylık elden çıkarma sürelerini takip etmelerinin, ileride doğabilecek tazminat ve geçersizlik uyuşmazlıklarını önlediğini özellikle vurguluyoruz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Süre hesabında hata: Altı aylık süre, genel kurulun sonradan onay tarihinden değil; payların iktisap edildiği veya rehin olarak kabul edildiği tarihten başlar. Bu tarih yanlış belirlenirse süre kaçırılabilir.
• Elden çıkarma yapılmazsa ağır sorumluluk: Süresi içinde satış yapılmaz veya rehin kaldırılmazsa, şirket ve yönetim kurulu üyeleri, hukuka aykırı durumun devamından doğan zararlardan sorumlu tutulabilir. Ayrıca bu paylara bağlı oy hakları da askıda kalabileceği için genel kurul kararları bile tartışmalı hale gelebilir.
• Rehinli paylarda pasif beklemek: Rehin veren borcunu ödemediği gerekçesiyle beklemek, maddenin emredici süresini ihlal eder. Şirketin aktif olarak rehni kaldıracak bir yol izlemesi veya payları rehinli haliyle satışa çıkarması gerekir.
• Genel kurul izninin bulunmaması: Pek çok şirket, pay geri alımını yönetim kurulunun yetkisinde zanneder. Ancak 379 uncu maddedeki genel kurul izni alınmadan yapılan iktisaplar doğrudan bu maddenin kapsamına girer ve altı ay içinde düzeltilmezse, işlem hem tazminat hem de cezai yaptırım riski taşır.
• Pay değerinin düşme ihtimali: Altı aylık sürenin sonuna doğru piyasa değeri düşen paylar için alıcı bulmak güçleşebilir; bu nedenle sürecin başında satış stratejisi oluşturulmalıdır.