# MADDE 389
Şirketin kendi paylarını iktisabı ve genel kurul nisabı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, ticaret hayatında "kendi payını satın alma" (geri alım) işlemlerinin genel kurul üzerindeki etkisini düzenler. Şirketiniz kendi hisselerini geri satın aldığında veya bir yavru (bağlı) şirketiniz ana şirketin hisselerini edindiğinde, bu hisseler genel kurul toplantısında yetersayı (nisap) hesaplanırken yok sayılır. Yani bu paylar, toplantıda "var" kabul edilmez ancak toplantı yapılabilmesi için gereken asgari pay miktarını da şişirmez. Ayrıca, bedelsiz paylar (örneğin sermaye artırımından gelen bedelsiz hisseler) hariç tutulmak üzere, şirketin kendi paylarını devralması durumunda bu paylar hiçbir pay sahipliği hakkı doğurmaz; oy hakkı, kâr payı hakkı, bilgi alma hakkı gibi yetkiler kullanılamaz. Yavru şirketin elindeki ana şirket paylarına ilişkin oy hakları ve bağlı haklar ise donar (askıda kalır). Bu düzenlemenin özü, şirket yönetiminin kendi kendine oy kullanarak genel kurulu etkilemesini ve yönetimde kalmasını engellemektir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Somut bir senaryo üzerinden düşünelim: Bir anonim şirket, piyasadan kendi hisselerinin %20'sini geri satın alsın. Şirket genel kurulunu toplantıya çağırdığında, toplantı nisabı hesaplanırken bu %20'lik kısım dikkate alınmaz. Örneğin toplantı nisabı kanunen asgari %25 ise, bu nisap sadece geri kalan %80'lik pay sahiplerinin katılımı üzerinden hesaplanır. Ayrıca şirket, elindeki bu kendi payları için genel kurulda oy kullanamaz; bu payların temettü alma hakkı da yoktur. Bununla birlikte, şirketin bir yavru şirketi varsa ve bu yavru şirket ana şirketin hisselerini satın almışsa, bu paylara bağlı oy hakları donar; yani ne ana şirket ne de yavru şirket bu hisselerle oy kullanabilir. Sicil işlemleri açısından, şirketin kendi payını iktisap etmesi durumunda bu işlemin yönetim kurulu kararı ile yapılması ve pay defterine işlenmesi gerekir; ayrıca bu husus genel kurulda pay sahiplerinin bilgisine sunulmalıdır. SicilAI platformunda yaptığınız sorgulamalarda, ortaklık yapınızda kendi payı kalemi görünüyorsa bu payların oy hakkı olmadığını bilerek hareket etmeniz gerekir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Şirketin kendi paylarıyla genel kurulda oy kullanılması, alınan kararların butlanına (geçersizliğine) yol açabilir; yönetim kurulu üyeleri için hukuki ve cezai sorumluluk doğurabilir.
• Genel kurul toplantı nisabı hesaplanırken kendi paylarının yanlışlıkla toplam pay sayısına dahil edilmesi, toplantının nisapsız yapılmasına ve alınan tüm kararların mahkemece iptal edilmesine neden olabilir.
• Bedelsiz pay iktisabı istisnasının gözden kaçırılması: Sermaye artırımından kaynaklanan bedelsiz paylar pay sahipliği hakkı doğurur; bu istisnayı fark etmeyip hakları yok saymak hatalıdır.
• Yavru şirketin ana şirket paylarını edinmesi durumunda oy haklarının "donduğu" unutularak bu paylarla oy kullanılması, genel kurul kararının iptali davasına zemin hazırlar.
• Pay defterine işlenmeyen kendi payı iktisap işlemleri, hem ticari defterler hem de sicil kayıtları açısından uyumsuzluk yaratır ve denetimlerde ağır idari para cezalarına sebep olabilir.
• Kendi payının finansal tablolarda "özkaynak" altında doğru sınıflandırılmaması, şirketin mali durumunun gerçeğe aykırı görünmesine ve bağımsız denetim raporlarında olumsuz görüşe yol açabilir.