# MADDE 400
Denetçi Olma Şartları ve Yasakları
Resmi Kanun Metni
(1) (Değişik: 26/6/2012-6335/19 md.) Denetçi, bağımsız denetim yapmak üzere, 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre ruhsat almış yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir unvanını taşıyan ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca yetkilendirilen kişiler ve/veya ortakları bu kişilerden oluşan sermaye şirketi olabilir. Aşağıdaki hâllerden birinin varlığında, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir ve/veya sermaye şirketi ve bunların ortaklarından biri ve bunların ortaklarının yanında çalışan veya bu cümlede anılan kişilerin mesleği birlikte yaptıkları kişi veya kişiler, ilgili şirkette denetçi olamaz. Şöyle ki, önceki cümlede sayılanlardan biri;
a) Denetlenecek şirkette pay sahibiyse,
b) Denetlenecek şirketin yöneticisi veya çalışanıysa veya denetçi olarak atanmasından önceki üç yıl içinde bu sıfatı taşımışsa,
c) Denetlenecek şirketle bağlantısı bulunan bir tüzel kişinin, bir ticaret şirketinin veya bir ticari işletmenin kanuni temsilcisi veya temsilcisi, yönetim kurulu üyesi, yöneticisi veya sahibiyse ya da bunlarda yüzde yirmiden fazla paya sahipse yahut denetlenecek şirketin yönetim kurulu üyesinin veya bir yöneticisinin alt veya üst soyundan biri, eşi veya üçüncü derece dâhil, üçüncü dereceye kadar kan veya kayın hısmıysa,
d) Denetlenecek şirketle bağlantı hâlinde bulunan veya böyle bir şirkette yüzde yirmiden fazla paya sahip olan bir işletmede çalışıyorsa veya denetçisi olacağı şirkette yüzde yirmiden fazla paya sahip bir gerçek kişinin yanında herhangi bir şekilde hizmet veriyorsa,
e) Denetlenecek şirketin defterlerinin tutulmasında veya finansal tablolarının düzenlenmesinde denetleme dışında faaliyette veya katkıda bulunmuşsa,
f) Denetlenecek şirketin defterlerinin tutulmasında veya finansal tablolarının çıkarılmasında denetleme dışında faaliyette veya katkıda bulunduğu için (e) bendine göre denetçi olamayacak gerçek veya tüzel kişinin veya onun ortaklarından birinin kanuni temsilcisi, temsilcisi, çalışanı, yönetim kurulu üyesi, ortağı, sahibi ya da gerçek kişi olarak bizzat kendisi ise,
g) (a) ilâ (f) bentlerinde yer alan şartları taşıdığı için denetçi olamayan bir denetçinin nezdinde çalışıyorsa,
h) Son beş yıl içinde denetçiliğe ilişkin meslekî faaliyetinden kaynaklanan gelirinin tamamının yüzde otuzundan fazlasını denetlenecek şirkete veya ona yüzde yirmiden fazla pay ile iştirak etmiş bulunan şirketlere verilen denetleme ve danışmanlık faaliyetinden elde etmişse ve bunu cari yılda da elde etmesi bekleniyorsa,
denetçi olamaz.
(2) (Değişik: 26/6/2012-6335/19 md.) On yıl içinde aynı şirket için toplam yedi yıl denetçi olarak seçilen denetçi üç yıl geçmedikçe denetçi olarak yeniden seçilemez. (Değişik ikinci cümle: 28/3/2013-6455/81 md.) Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye ve bu fıkrada belirtilen süreleri kısaltmaya yetkilidir.
(3) Denetçi, denetleme yaptığı şirkete, vergi danışmanlığı ve vergi denetimi dışında, danışmanlık veya hizmet veremez, bunu bir yavru şirketi aracılığıyla yapamaz.
🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?
Bu madde, bir şirketin bağımsız denetçisinin kim olabileceğini ve kimin kesinlikle olamayacağını düzenler. Kısaca ifade etmek gerekirse; denetçi olabilmek için 3568 sayılı Kanuna göre ruhsat almış Yeminli Mali Müşavir (YMM) veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM) unvanına sahip olmak ve ayrıca Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından yetkilendirilmiş bulunmak gerekir. Denetim şirketi olarak da ancak ortakları bu nitelikteki kişilerden oluşan bir sermaye şirketi görev alabilir. Ancak asıl önemli kısım, bağımsızlık şartıdır. Denetçinin, denetlediği şirketle arasında herhangi bir çıkar ilişkisi, akrabalık, ortaklık veya istihdam bağı bulunmamalıdır. Madde, bu yasakları (a)'dan (h)'ye kadar tek tek sıralamıştır. Ayrıca aynı şirkette uzun süre kesintisiz denetim yapan kişinin belirli bir süre sonra rotasyona tabi tutulması ve denetçinin denetim dışında danışmanlık hizmeti verememesi de bu maddenin getirdiği temel sınırlardandır.
💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması
Bir limited şirket veya anonim şirket ortağı olduğunuzu düşünün. Genel kurulda oy çokluğuyla bir mali müşaviri denetçi seçtiniz. Ancak bu kişi, şirketinizde az da olsa pay sahibiyse ya da geçen yıl şirketinizin defterlerini tutmuşsa, yapılan seçim geçersiz sayılır ve hem şirketiniz hem de seçilen kişi idari para cezasıyla karşı karşıya kalabilir. Benzer şekilde, denetçinin eşi veya üçüncü dereceye kadar kan ya da kayın hısımı şirketinizde yöneticiyse bu da bağımsızlığı ortadan kaldırır. Ayrıca denetçinin son beş yılda gelirinin %30'undan fazlasını sizin şirketinizden elde etmesi durumunda da denetçi atanması mümkün değildir. Uygulamada dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta, aynı denetçinin 10 yıl içinde toplam 7 yıl görev yapması hâlinde 3 yıl ara verme zorunluluğudur. Bu süreler KGK tarafından kısaltılabilir. Şirket sahipleri, genel kurul gündemini hazırlarken ve SicilAI üzerinden tescil işlemlerini yaparken bu süreleri mutlaka kontrol etmelidir.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler
- Denetçi seçilecek kişinin KGK tarafından yetkilendirilmiş olup olmadığı kontrol edilmeden işlem yapılması en büyük risktir.
- Denetçinin, şirkette pay sahibi olmasa bile ortağının veya yöneticisinin akrabası olması hâli sıklıkla gözden kaçar. Özellikle eş, alt/üst soy ve kayın hısımlığı ilişkileri dikkatle incelenmelidir.
- Denetçinin daha önce şirketin defterlerini tutması veya finansal tablolarını hazırlaması, müteselsilen sorumluluk doğurabilecek bir bağımsızlık ihlalidir.
- Denetçinin, denetim dışında aynı şirkete vergi danışmanlığı hariç herhangi bir danışmanlık veya hizmet sunması yasaktır. Bu hizmetin bir yavru şirket üzerinden verilmesi de yasağı ortadan kaldırmaz.
- 10 yılda 7 yıl kuralının takip edilmemesi ve üç yıl beklemeden aynı denetçinin yeniden seçilmesi, genel kurul kararının iptali ve cezai yaptırımla sonuçlanabilir.
Bu İşlemi mi Yapıyorsunuz?
Tescil işlemlerinizde zaman kaybetmeyin. Yapay zeka ile evraklarınızı saniyeler içinde test edin.
Yapay Zeka Motorunu Çalıştırİşlemleriniz %100 güvenli ve KVKK uyumlu olarak gerçekleştirilir.