# MADDE 433
Oy Hakkını Dolanma Amaçlı Pay Devri Geçersizliği

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 433. maddesi, anonim şirketlerde genel kurul toplantılarında oy hakkının kötüye kullanılmasını engellemeyi amaçlar. Birinci fıkraya göre; pay sahiplerinin oy hakkına ilişkin sınırlamaları (örneğin şirket sözleşmesinde belirlenen oy üst sınırı, pay sahipliği süresi şartı veya belirli konularda oy kullanma yasağı) dolanmak ya da etkisiz kılmak amacıyla yapılan pay devirleri veya pay senetlerinin bir başkasına verilmesi hukuken geçersizdir. Kanun koyucu burada "name etkili işlem" değil, doğrudan "geçersizlik" yaptırımı öngörmüştür. Yani böyle bir devir, daha en baştan hüküm doğurmaz. Bu hüküm esasen, bir pay sahibinin kendi oy gücünü aşmak için mal varlığını başka kişilere dağıtarak ya da görünürde devrederek genel kuruldaki güç dengesini bozmasının önüne geçmeyi hedefler. İkinci fıkra ise toplantıya katılma yetkisi olmayan kişilerin (örneğin usulüne uygun temsil edilmeyen vekiller, pay defterine kayıtlı olmayan hamiller) genel kurula katılması halinde; her pay sahibinin toplantı başkanlığına itiraz edebilmesini ve bu itirazı ile yönetim kuruluna da başvurmuş olduğunu tutanağa geçirtebilmesini düzenler.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket sahibi düşünün: Şirket sözleşmesinde bir pay sahibinin genel kurulda en fazla %10 oy kullanabileceği yazıyor. Ancak %40 paya sahip olan ortak, bu sınırı aşmak için hisselerinin bir kısmını eşine, çocuklarına veya güvendiği çalışanlarına devrediyor. İşte bu maddeye göre, bu devirlerin tamamı oy sınırlamasını dolanma amacı taşıdığı için geçersizdir. Genel kurulda bu kişilerin kullandığı oylar geçersiz sayılır ve alınan kararlar butlanla malul olabilir. Sicil işlemlerinde ise şirket pay devirleri noterde sözleşme yapılarak gerçekleştirilir. Eğer noter veya sicil memuru, devrin oy hakkını dolanma amacı taşıdığını tespit ederse işlemi reddetmelidir. Ayrıca genel kurul toplantısında, toplantı başkanı yetkisiz olduğunu düşündüğü katılımcıları içeri almamalıdır. Bir pay sahibi, içeri giren yetkisiz kişiye itiraz etmezse bu durum sonradan gündeme getirilebilir; ancak en sağlıklı yol, itirazı anında yapıp tutanağa işletmektir. SicilAI olarak tavsiyemiz: genel kurul öncesinde pay defteri ve temsil belgelerini titizlikle kontrol edin, şüpheli devirleri erken tespit edin ve itirazları mutlaka yazılı delile bağlayın.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Oy hakkını dolanmak amacıyla yapılan pay devirlerinin süreye bağlı olmaksızın geçersiz sayılması; devralan kişinin iyi niyetli olsa bile pay sahipliği hakkını kazanamaması ve ödediği bedeli geri isteyebilmesi riski.
• Geçersiz oylarla alınan genel kurul kararlarının mahkeme tarafından iptal edilmesi veya yoklukla batıl sayılması sonucu şirketin önemli kararlarının çökmesi.
• Yetkisiz katılımlara süresinde itiraz edilmemesi durumunda, toplantı sonrasında bu hususun ileri sürülememesi nedeniyle oyların geçerlilik kazanması.
• Yönetim kurulunun, pay defterindeki kayıtlara dayanarak oy kullanma hakkını tanıması ancak devrin muvazaalı olduğunun sonradan anlaşılması halinde yönetim kurulu üyelerinin hukuki sorumluluğa maruz kalması.
• Devir sözleşmelerinin noterde yapılmış olmasının geçersizliği engellememesi; kanunen geçersiz bir işlemin noter onayıyla sıhhat kazanmaması.