# MADDE 436
TTK Madde 436 Oy Hakkı Kısıtlamaları

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 436, bir pay sahibinin hangi hallerde oy kullanamayacağını düzenler. Bu madde, şirket kararlarında **menfaat çatışmasını** önlemeyi amaçlayan bir güvenlik mekanizmasıdır. Birinci fıkraya göre; pay sahibi, kendisi ile şirket arasındaki kişisel nitelikteki bir işe, işleme veya davaya ilişkin görüşmelerde oy kullanamaz. Bu yasak yalnızca pay sahibinin kendisiyle sınırlı değildir; eşi, alt ve üstsoyu (çocukları, anne-babası, torunları), bunların ortağı olduğu şahıs şirketleri ya da hâkimiyetleri altındaki sermaye şirketleri ile şirket arasındaki işlemlerde de geçerlidir. Örneğin, bir pay sahibinin başka bir şirketi varsa ve bu şirket ana şirketle bir sözleşme yapacaksa, pay sahibi bu sözleşmenin onaylandığı genel kurulda oy kullanamaz. İkinci fıkra ise yönetim kurulu üyeleriyle ilgilidir: Yönetim kurulu üyeleri ve imza yetkisi taşıyan yöneticiler, kendilerinin ibra edilmesine (aklanmasına) ilişkin kararlarda, sahibi oldukları paylardan doğan oy haklarını kullanamaz. Bu, "kimse kendi kendini yargılayamaz" ilkesinin şirketler hukukundaki bir yansımasıdır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket sahibi düşünelim: Hem A Şirketi'nin hem de B Şirketi'nin ortağı olsun. A Şirketi'nin genel kurulunda, B Şirketi ile bir gayrimenkul satışı yapılması gündemi bulunsun. İşte bu pay sahibi, A Şirketi genel kurulunda bu satış kararına ilişkin oylamaya katılamaz. Ancak oylama için yapılan toplantıda toplantı nisabının hesaplanmasında hazır bulunan paylar arasında sayılır; sadece oy kullanamaz. Kullanılmayan bu oylar, kararın geçerliliği için gereken oy çokluğu hesaplanırken toplam oy sayısından düşülür. Bu, kararın salt çoğunlukla alınıp alınmadığını etkiler. Örneğin, oy kullanamayacak pay sahibinin oyu düşüldükten sonra kalan oyların yarıdan fazlası karar lehinde değilse, karar alınamaz. Şirket yönetim kurulu üyeleri için de benzer bir durum söz konusudur: Genel kurulda yönetim kurulu üyelerinin ibra edilmesi oylanırken, o üye kendi oyunu kullanamaz. Sicil işlemlerinde ise genel kurul kararlarının ticaret siciline tescilinde, kararın bu maddeye aykırı alınıp alınmadığı inceleme konusu olabilir. SicilAI olarak sunduğumuz rehber içerikleriyle de bu tür oy kullanım hatalarının önüne geçilmesi, şirketlerin karar süreçlerini güvence altına alması açısından kritiktir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Yasaklı olduğu halde kullanılan oylar, alınan genel kurul kararının iptal sebebi olarak ileri sürülebilir. Bu da aylar süren hukuki süreçlere ve maliyetlere yol açar.
• Toplantı nisabı hesaplanırken oy kullanamayacak pay sahibinin toplantıda sayılıp sayılmayacağı konusunda sıklıkla hata yapılır. Bu paylar toplantı nisabında dikkate alınır, ancak oy hesabından düşülür.
• İbra kararlarında yönetim kurulu üyelerinin kendi oylarını kullanması, ibra kararının geçersizliğine yol açabilir. Bu, özellikle azınlık hissesine sahip yöneticilerin bulunduğu şirketlerde gözden kaçan bir detaydır.
• Madde kapsamındaki "kişisel iş" kavramının geniş yorumlanması gerekir. Şirketin olağan faaliyet konusu içindeki işlemlerde bu yasak uygulanmaz; yalnızca pay sahibinin kişisel menfaatine yönelik işlemlerde uygulanır. Bu ayrımın yapılmaması, gereksiz iptal davalarına zemin hazırlar.
• Vekâleten oy kullanmada da bu yasak geçerlidir. Pay sahibi, vekil aracılığıyla da olsa bu maddedeki kısıtlamayı dolanamaz; vekil de müvekkilinin oy kullanamayacağı konularda oy veremez.