# MADDE 55
Haksız rekabet halleri nelerdir
Resmi Kanun Metni
(1) Aşağıda sayılan hâller haksız rekabet hâllerinin başlıcalarıdır:
a) Dürüstlük kuralına aykırı reklamlar ve satış yöntemleri ile diğer hukuka aykırı davranışlar ve özellikle;
1. Başkalarını veya onların mallarını, iş ürünlerini, fiyatlarını, faaliyetlerini veya ticari işlerini yanlış, yanıltıcı veya gereksiz yere incitici açıklamalarla kötülemek,
2. Kendisi, ticari işletmesi, işletme işaretleri, malları, iş ürünleri, faaliyetleri, fiyatları, stokları, satış kampanyalarının biçimi ve iş ilişkileri hakkında gerçek dışı veya yanıltıcı açıklamalarda bulunmak veya aynı yollarla üçüncü kişiyi rekabette öne geçirmek,
3. Paye, diploma veya ödül almadığı hâlde bunlara sahipmişçesine hareket ederek müstesna yeteneğe malik bulunduğu zannını uyandırmaya çalışmak veya buna elverişli doğru olmayan meslek adları ve sembolleri kullanmak,
4. Başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak,
5. Kendisini, mallarını, iş ürünlerini, faaliyetlerini, fiyatlarını, gerçeğe aykırı, yanıltıcı, rakibini gereksiz yere kötüleyici veya gereksiz yere onun tanınmışlığından yararlanacak şekilde; başkaları, malları, iş ürünleri veya fiyatlarıyla karşılaştırmak ya da üçüncü kişiyi benzer yollardan öne geçirmek,
6. Seçilmiş bazı malları, iş ürünlerini veya faaliyetleri birden çok kere tedarik fiyatının altında satışa sunmak, bu sunumları reklamlarında özellikle vurgulamak ve bu şekilde müşterilerini, kendisinin veya rakiplerinin yeteneği hakkında yanıltmak; şu kadar ki, satış fiyatının, aynı çeşit malların, iş ürünlerinin veya faaliyetlerinin benzer hacimde alımında uygulanan tedarik fiyatının altında olması hâlinde yanıltmanın varlığı karine olarak kabul olunur; davalı, gerçek tedarik fiyatını ispatladığı takdirde bu fiyat değerlendirmeye esas olur,
7. Müşteriyi ek edimlerle sunumun gerçek değeri hakkında yanıltmak,
8. Müşterinin karar verme özgürlüğünü özellikle saldırgan satış yöntemleri ile sınırlamak,
9. Malların, iş ürünlerinin veya faaliyetlerin özelliklerini, miktarını, kullanım amaçlarını, yararlarını veya tehlikelerini gizlemek ve bu şekilde müşteriyi yanıltmak,
10. Taksitle satım sözleşmelerine veya buna benzer hukuki işlemlere ilişkin kamuya yapılan ilanlarda unvanını açıkça belirtmemek, peşin veya toplam satış fiyatını veya taksitle satımdan kaynaklanan ek maliyeti Türk Lirası ve yıllık oranlar üzerinden belirtmemek,
11. Tüketici kredilerine ilişkin kamuya yapılan ilanlarda unvanını açıkça belirtmemek veya kredilerin net tutarlarına, toplam giderlerine, efektif yıllık faizlerine ilişkin açık beyanlarda bulunmamak,
12. İşletmesine ilişkin faaliyetleri çerçevesinde, taksitle satım veya tüketici kredisi sözleşmeleri sunan veya akdeden ve bu bağlamda sözleşmenin konusu, fiyatı, ödeme şartları, sözleşme süresi, müşterinin cayma veya fesih hakkına veya kalan borcu vadeden önce ödeme hakkına ilişkin eksik veya yanlış bilgiler içeren sözleşme formülleri kullanmak.
b) Sözleşmeyi ihlale veya sona erdirmeye yöneltmek; özellikle;
1. Müşterilerle kendisinin bizzat sözleşme yapabilmesi için, onları başkalarıyla yapmış oldukları sözleşmelere aykırı davranmaya yöneltmek,
2. Üçüncü kişilerin işçilerine, vekillerine ve diğer yardımcı kişilerine, haketmedikleri ve onları işlerinin ifasında yükümlülüklerine aykırı davranmaya yöneltebilecek yararlar sağlayarak veya önererek, kendisine veya başkalarına çıkar sağlamaya çalışmak,
3. İşçileri, vekilleri veya diğer yardımcı kişileri, işverenlerinin veya müvekkillerinin üretim ve iş sırlarını ifşa etmeye veya ele geçirmeye yöneltmek,
4. Onunla kendisinin bu tür bir sözleşme yapabilmesi için, taksitle satış, peşin satış veya tüketici kredisi sözleşmesi yapmış olan alıcının veya kredi alan kişinin, bu sözleşmeden caymasına veya peşin satış sözleşmesi yapmış olan alıcının bu sözleşmeyi feshetmesine yöneltmek.
c) Başkalarının iş ürünlerinden yetkisiz yararlanma; özellikle;
1. Kendisine emanet edilmiş teklif, hesap veya plan gibi bir iş ürününden yetkisiz yararlanmak,
2. Üçüncü kişilere ait teklif, hesap veya plan gibi bir iş ürününden, bunların kendisine yetkisiz olarak tevdi edilmiş veya sağlanmış olduğunun bilinmesi gerektiği hâlde, yararlanmak,
3. Kendisinin uygun bir katkısı olmaksızın başkasına ait pazarlanmaya hazır çalışma ürünlerini teknik çoğaltma yöntemleriyle devralıp onlardan yararlanmak.
d) Üretim ve iş sırlarını hukuka aykırı olarak ifşa etmek; özellikle, gizlice ve izinsiz olarak ele geçirdiği veya başkaca hukuka aykırı bir şekilde öğrendiği bilgileri ve üretenin iş sırlarını değerlendiren veya başkalarına bildiren dürüstlüğe aykırı davranmış olur.
e) İş şartlarına uymamak; özellikle kanun veya sözleşmeyle, rakiplere de yüklenmiş olan veya bir meslek dalında veya çevrede olağan olan iş şartlarına uymayanlar dürüstlüğe aykırı davranmış olur.
f) Dürüstlük kuralına aykırı işlem şartları kullanmak. Özellikle yanıltıcı bir şekilde diğer taraf aleyhine;
1. Doğrudan veya yorum yoluyla uygulanacak kanuni düzenlemeden önemli ölçüde ayrılan, veya
2. Sözleşmenin niteliğine önemli ölçüde aykırı haklar ve borçlar dağılımını öngören, önceden yazılmış genel işlem şartlarını kullananlar dürüstlüğe aykırı davranmış olur.
🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 55. maddesi, ticari hayatta dürüstlük kuralına aykırı davranışların neler olduğunu ve hangi hâllerin haksız rekabet sayılacağını tek tek açıklar. Maddenin temel mantığı şudur: Bir tacir; rakibine, müşterisine veya tedarikçisine karşı dürüst olmayan yöntemlerle avantaj sağlamaya çalışamaz. Bu kapsamda yasaklanan başlıca davranışlar şunlardır:
- Rakipleri yanlış, yanıltıcı veya gereksiz yere incitici açıklamalarla kötülemek.
- Kendi işletmesi, malları, fiyatları veya faaliyetleri hakkında gerçek dışı beyanlarda bulunmak; almadığı ödül, diploma veya paye varmış gibi davranmak.
- Başkasının malları veya iş ürünleriyle karıştırılmaya yol açacak önlemler almak.
- Rakibi gereksiz yere kötüleyen veya onun tanınmışlığından yararlanan karşılaştırmalar yapmak.
- Maliyetin altında tekrarlanan satışlarla müşteriyi yanıltmak; satış fiyatı tedarik fiyatının altındaysa yanıltmanın varlığı karine olarak kabul edilir.
- Müşterinin karar özgürlüğünü saldırgan satış yöntemleriyle sınırlamak; ürünün özelliklerini, tehlikelerini veya ek maliyetlerini gizlemek.
- Müşterileri başkalarıyla yaptıkları sözleşmeleri ihlal etmeye yöneltmek, üçüncü kişilerin çalışanlarına hak etmedikleri menfaatler sağlayarak iş sırlarını ifşa ettirmek.
- Başkasına ait teklif, hesap, plan gibi iş ürünlerinden izinsiz yararlanmak; başkasının pazara hazır ürünlerini teknik kopyalama yoluyla devralmak.
- Üretim ve iş sırlarını hukuka aykırı olarak ifşa etmek, kanun veya sözleşmeyle rakiplere de yüklenmiş iş şartlarına uymamak.
- Genel işlem şartlarında, kanuni düzenlemeden önemli ölçüde ayrılan veya sözleşmenin niteliğine aykırı hak ve borç dağılımı öngören hükümler kullanmak.
💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması
Somut bir örnekle açıklayalım: Bir ayakkabı üreticisi, rakibinin tanınmış bir modelinin birebir kopyasını üretip, benzer bir isim ve ambalajla piyasaya sürer ve “aynı kalite, yarı fiyat” diye reklam yaparsa; madde 55’in (a) ve (c) bentlerini ihlal etmiş olur. Rakip firma, tespit davası açabilir, satışların durdurulmasını isteyebilir ve maddi-manevi tazminat talep edebilir. Mahkeme; karıştırılma ihtimalini, reklamın yanıltıcılığını ve ürünün izinsiz çoğaltılıp çoğaltılmadığını bilirkişi marifetiyle inceletir.
Perakende sektöründe sık görülen bir diğer ihlal, sahte “indirim” uygulamalarıdır: Ürünün etiket fiyatını önce şişirip ardından yüksek iskonto oranıyla satışa sunmak, müşteriyi yanıltıcı niteliktedir. Taksitli satış ilanlarında unvanı, peşin veya toplam satış bedelini ve yıllık maliyet oranlarını açıkça belirtmemek de ayrıca haksız rekabet sebebidir. Tüketici kredisi sunan işletmelerin ilanlarında net kredi tutarını, toplam giderleri ve efektif yıllık faizi göstermemesi de madde kapsamında dürüstlüğe aykırıdır.
Sicil süreçleri açısından bakıldığında; bir işletmenin tescilli bir markayla aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer bir ticaret unvanını veya işletme adını tescil ettirmeye çalışması, haksız rekabet oluşturur ve sicil müdürlüğü bu başvuruyu reddedebilir. İnternet alan adı seçimlerinde de aynı risk geçerlidir. SicilAI üzerinden yapılan ön araştırmalar, bu tür ad ve işaret çakışmalarının önüne geçmek için önemli bir koruma sağlar. Ayrıca, müşteri listeleri veya üretim formülleri gibi ticari sırlarını korumayan bir işletme, eski çalışanlarının bu bilgileri rakiplere ulaştırması durumunda madde 55’in (d) bendi uyarınca dava açabilir; ancak sır niteliğindeki bilgilerin gizliliğini sağlayacak sözleşme ve tedbirleri aldığını da ispat etmelidir.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler
- İspatlanamayan abartılı reklam ifadeleri: “En iyisi”, “rakipsiz”, “Türkiye’nin lideri” gibi somut veriyle desteklenmeyen beyanlar, rakip tarafından dava konusu edilebilir.
- Marka ve unvan çakışması: Tescil başvurusundan önce marka, patent ve unvan araştırması yapılmaması, hem sicilden ret hem de tazminatla sonuçlanabilir.
- Fiyat ve ödeme koşullarının gizlenmesi: Taksitli satışlarda ve tüketici kredisi ilanlarında yıllık maliyet oranının veya toplam giderlerin belirtilmemesi idari para cezası ve haksız rekabet davası riski doğurur.
- Genel işlem şartlarındaki dengesiz maddeler: Sözleşmelerde müşteri aleyhine tek taraflı hak doğuran, örneğin cayma hakkını kısıtlayan kayıtlar hem geçersiz sayılır hem de haksız rekabet yaptırımına tabi olur.
- İş sırlarının korunmaması: Çalışanlarla gizlilik sözleşmesi imzalanmaması ve müşteri verilerinin şifrelenmemesi, sırların ifşa edilmesi hâlinde ispat güçlüğü yaratır.
- Rakip ürünlerin kopyalanması: Başkasının pazara hazır çalışma ürününü teknik çoğaltma yöntemleriyle devralmak ve uygun bir katkı sunmadan yararlanmak, madde 55’te açıkça yasaklanmıştır.
Bu İşlemi mi Yapıyorsunuz?
Tescil işlemlerinizde zaman kaybetmeyin. Yapay zeka ile evraklarınızı saniyeler içinde test edin.
Yapay Zeka Motorunu Çalıştırİşlemleriniz %100 güvenli ve KVKK uyumlu olarak gerçekleştirilir.