# MADDE 6
Ticari Zamanaşımı Süreleri Sözleşmeyle Değiştirilemez

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 6. maddesi, ticari hayatta sözleşme serbestisinin bir sınırını çiziyor. Madde, "ticari hükümler koyan kanunlarda" (yani TTK ve ticari nitelikteki diğer kanunlarda) yer alan zamanaşımı sürelerinin, tarafların anlaşmasıyla değiştirilemeyeceğini emrediyor. Burada amaç, zamanaşımı sürelerinin kamu düzeni ve hukuki güvenlik açısından öngörülebilir olmasını sağlamaktır. Sözleşme yapan taraflar, bir ticari borcu tahsil etmek için kanunun belirlediği süreyi dilediği gibi uzatamaz veya kısaltamaz. Ancak madde/metin, "Kanunda aksine düzenleme yoksa" kaydıyla bir istisna kapısı da bırakmıştır. Yani TTK veya ilgili başka bir ticari kanun, belirli bir konuda açıkça taraflara bu süreyi değiştirme yetkisi veriyorsa, sözleşmeyle düzenleme mümkün hale gelir. Bunun dışında kalan tüm durumlarda, kanunda yazan süre aynen uygulanır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket sahibi olarak düşünün: Malınızı sattınız, ancak alıcı faturasını ödemedi. Bu tür bir satım bedeli alacağı için TTK'nın ilgili maddelerinde öngörülen zamanaşımı süresi, prensip olarak beş yıldır (cezai şartlar, cari hesap alacakları gibi bazı kalemlerde farklılık gösterebilir). Taraflar sözleşmeye "bu alacak 10 yıl boyunca talep edilebilir" diye bir madde koyarsa, bu madde geçersizdir. Yasa koyucu, zamanaşımı süresinin uzunluğu konusunda tarafların pazarlık konusundan ziyade, ticari hayatın istikrarı için kesin bir süre belirlemiştir. Benzer şekilde, borçlu lehine düşünüldüğünde alacaklının hakkını 6 ay içinde kaybedeceğini öngören bir kısa süre de sözleşmeyle getirilemez. Sicil işlemlerine gelince, örneğin limited şirket ortaklarının pay devri sözleşmelerinde, müdürlerin ibra kararlarında veya ana sözleşme değişikliklerinde bu süreleri esnetmeye yönelik maddeler ticaret sicil müdürlükleri tarafından reddedilir. Sicil memuru, yasa ile belirlenmiş emredici süreye aykırı bir düzenlemeyi tescil edemez. SicilAI üzerinden yapılan sözleşme incelemelerinde, müşterilerimizin ana sözleşme metinlerinde sıklıkla bu tür maddelerle karşılaştığını ve düzeltme talebiyle geri dönüşler olduğunu görüyoruz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Geçersiz sözleşme hükümleri: Taraflar, TTK'da belirlenen zamanaşımı süresini sözleşmeyle kısaltır veya uzatırsa, bu hüküm mutlak butlanla geçersizdir ve ticaret mahkemesinde dava konusu edildiğinde hüküm doğurmaz.
• Tescil reddi ve gecikmeler: Ana sözleşmeye veya pay devri mukavelesine zamanaşımını değiştiren bir madde koyulduğunda, ticaret sicil müdürlüğü bu tescil talebini reddeder; şirketler yeni genel kurul almak ve metni düzeltmek zorunda kalır, ek süre ve maliyet oluşur.
• Hakkın kaybı yanılgısı: Sözleşmede uzun süre (örn. 10 yıl) yazdığına güvenerek alacağını 5 yıl boyunca tahsil etmeyen alacaklı, kanuni süre geçtiği için borcu isteyemez; çünkü sözleşmedeki süre geçersizdir ve kanundaki süre işlemeye devam eder.
• İstisna kaydının göz ardı edilmesi: Bazı özel kanun hükümleri (örneğin sigorta sözleşmelerinde veya belirli taşıma işlerinde) taraflara farklı süre belirleme yetkisi tanır. Bu istisnaları bilmeden her süreyi "değiştirilemez" sanmak, meşru bir hakkın kullanılmamasına neden olabilir.