# MADDE 64
Ticari Defter Tutma Yükümlülüğü Onay Rehberi
Resmi Kanun Metni
(1) (Değişik: 26/6/2012-6335/8 md.) Her tacir, ticari defterleri tutmak ve defterlerinde, ticari işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticeleri, bu Kanuna göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorundadır. Defterler, üçüncü kişi uzmanlara, makul bir süre içinde yapacakları incelemede işletmenin faaliyetleri ve finansal durumu hakkında fikir verebilecek şekilde tutulur. İşletme faaliyetlerinin oluşumu ve gelişmesi defterlerden izlenebilmelidir.
(2) Tacir, işletmesiyle ilgili olarak gönderilmiş bulunan her türlü belgenin, fotokopi, karbonlu kopya, mikrofiş, bilgisayar kaydı veya benzer şekildeki bir kopyasını, yazılı, görsel veya elektronik ortamda saklamakla yükümlüdür.
(3) (Değişik: 26/6/2012-6335/8 md.) Fiziki ortamda tutulan yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defteri ile dördüncü fıkrada sayılan defterlerin açılış onayları, kuruluş sırasında ve kullanılmaya başlanmadan önce noter tarafından yapılır. Bu defterlerin izleyen faaliyet dönemlerindeki açılış onayları, defterlerin kullanılacağı faaliyet döneminin ilk ayından önceki ayın sonuna kadar notere yaptırılır. Pay defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defteri yeterli yaprakları bulunmak kaydıyla izleyen faaliyet dönemlerinde de açılış onayı yaptırılmaksızın kullanılmaya devam edilebilir. (Değişik dördüncü cümle: 28/3/2013-6455/78 md.) Yevmiye defterinin kapanış onayı, izleyen faaliyet döneminin altıncı ayının sonuna kadar, yönetim kurulu karar defterinin kapanış onayı ise izleyen faaliyet döneminin birinci ayının sonuna kadar notere yaptırılır. (Mülga beşinci cümle: 15/2/2018-7099/22 md.) (…) Açılış onayının noter tarafından yapıldığı hâllerde noter, ticaret sicili tasdiknamesini aramak zorundadır. (Ek cümle: 15/2/2018-7099/22 md.) Ancak anonim ve limited şirketlerin ticaret siciline tescili sırasında defterlerin açılış onayları ticaret sicili müdürlükleri tarafından yapılır. Ticari defterlerin elektronik ortamda tutulması hâlinde bu defterlerin açılışlarında ve yevmiye defteri ile yönetim kurulu karar defterinin kapanışında noter veya ticaret sicili müdürlüğü onayı aranmaz. Fiziki ortamda veya elektronik ortamda tutulan ticari defterlerin nasıl tutulacağı, defterlere kayıt zamanı, onay yenileme ile açılış ve kapanış onaylarının şekli ve esasları Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken çıkarılan tebliğle belirlenir.[22]
(4) Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defteri gibi işletmenin muhasebesiyle ilgili olmayan defterler de ticari defterlerdir. (Ek cümleler:27/12/2020-7262/27 md.) Ticaret Bakanlığı, pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defterinin elektronik ortamda tutulmasını zorunlu kılabilir. Sermaye Piyasası Kanunu hükümleri saklıdır.
(5) (Değişik: 26/6/2012-6335/8 md.) Bu Kanuna tabi gerçek ve tüzel kişiler, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun defter tutma ve kayıt zamanıyla ilgili hükümleri ile aynı Kanunun 175 inci ve mükerrer 257 nci maddelerinde yer alan yetkiye istinaden yapılan düzenlemelere uymak zorundadır. Bu Kanunun defter tutma, envanter, mali tabloların düzenlenmesi, aktifleştirme, karşılıklar, hesaplar, değerleme, saklama ve ibraz hükümleri 213 sayılı Kanun ile diğer vergi kanunlarının aynı hususları düzenleyen hükümlerinin uygulanmasına, vergi kanunlarına uygun olarak vergi matrahının tespit edilmesine ve buna yönelik mali tabloların hazırlanmasına engel teşkil etmez.
🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?
Madde 64, Türk Ticaret Kanunu'na göre her tacirin (şirket sahibi, esnaf veya işletme) ticari defterleri doğru ve düzenli tutması gerektiğini söylüyor. Kısaca: İşletmenizin para durumu, borçlarınız, alacaklarınız ve yıl sonunda elde ettiğiniz sonuçları bir uzmanın rahatça inceleyebileceği şekilde defterlerden görünmelidir. Yani defterler "kara kutu" değil; şeffaf birer ayna olmalıdır. Ayrıca, işletmenize gelen ve giden her türlü belgenin (fatura, sözleşme, dekont gibi) bir kopyasını saklamakla da yükümlüsünüz. Defterler fiziki ortamda tutuluyorsa açılış onayları noterden geçirilmeli; belirli süreler içinde kapanış onayları da yaptırılmalıdır. Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri gibi defterler de ticari defter sayılır ve bunların elektronik ortamda tutulmasına Ticaret Bakanlığı karar verebilir. Son olarak, bu Kanunun defter tutma kuralları Vergi Usul Kanunu'na aykırılık oluşturmaz; aksine vergi matrahının doğru tespit edilebilmesi için bu defterler esas alınır. Özetle madde, kayıt düzeninin hem ticaret hukuku hem vergi hukuku açısından ortak ve sağlam bir zeminde yürümesini hedefler.
💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması
Diyelim ki yeni bir limited şirket kurdunuz. Şirketinizin ticaret siciline tescili sırasında defterlerin açılış onayı, artık ticaret sicili müdürlüğü tarafından yapılıyor. Bu, noter sırası beklemeden işlerinizi hızlandırır. Ancak mevcut bir şirkette her yeni faaliyet dönemi için açılış onayını, dönemin ilk ayından önceki ayın sonuna kadar notere yaptırmalısınız. Örneğin, 2025 yılı defterlerini kullanacaksanız onay işlemini en geç Aralık 2024 sonuna kadar yaptırmış olmanız gerekir. Kapanış onayı ise yevmiye defteri için ertesi yılın Haziran ayı sonunda, yönetim kurulu karar defteri için Ocak ayı sonunda notere yaptırılır. Bu süreleri kaçırdığınızda noter onayı geçersiz sayılabilir ve ciddi para cezalarıyla karşılaşabilirsiniz. Elektronik ortamda defter tutuyorsanız, noter veya sicil onayı aranmaz; bu da bürokrasiyi azaltan avantajlı bir yöntemdir. Ayrıca, Vergi Usul Kanunu'na göre kayıtlarınızı zamanında ve eksiksiz tutmanız gerekir; aksi halde hem TTK hem VUK yönünden sorumluluğunuz doğar. SicilAI olarak özellikle yeni kurulan şirketlerin, defter açılış ve kapanış onay takvimlerini dijital hatırlatıcılarla takip etmelerini öneriyoruz.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler
- Açılış onayı süresinin kaçırılması: Defterler kullanılmaya başlanmadan önce açılış onayı yaptırılmazsa, defterler hukuken geçersiz sayılabilir ve bu durum ispat yükünü tacir aleyhine çevirir.
- Kapanış onayı unutulması: Yevmiye defterinin kapanış onayı için izleyen dönemin altıncı ayının sonu, yönetim kurulu karar defteri için ise birinci ayın sonu kritiktir. Bu süreler kaçarsa defterler "usulüne uygun tutulmamış" kabul edilir.
- Elektronik defter geçişinde yanlış uygulama: e-Defter sisteminde açılış onayı yerine berat alma süreleri farklıdır; bu süreleri kaçırmak, fiziki defter yokluğunda ciddi idari yaptırımlara yol açar.
- Vergi Usul Kanunu ile çelişen kayıtlar: Defterlerde yapılan kayıtların TTK'ya uygun ancak vergi kanunlarına aykırı olması durumunda vergi cezası riski doğar; bu yüzden mali müşavirinizle eşgüdüm içinde çalışın.
- Belgelerin saklanmaması: Gelen belgelerin kopyalarını saklamamak, denetim sırasında belge ibraz edememenize ve defter kayıtlarının doğruluğunu kanıtlayamamanıza neden olur.
- Noter-sicil onayı karışıklığı: Kuruluşta sicil müdürlüğü onay yapar; ancak sonraki dönemlerde notere başvurulması gerekir. Bu ayrımı bilmemek, yanlış yere başvuruya ve zaman kaybına yol açar.
Bu İşlemi mi Yapıyorsunuz?
Tescil işlemlerinizde zaman kaybetmeyin. Yapay zeka ile evraklarınızı saniyeler içinde test edin.
Yapay Zeka Motorunu Çalıştırİşlemleriniz %100 güvenli ve KVKK uyumlu olarak gerçekleştirilir.