# MADDE 65
Ticari Defter Tutma ve Kayıt Düzeni Kuralları

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 65. maddesi, işletmelerin ticari defterlerini ve kayıtlarını nasıl tutması gerektiğini belirleyen temel kuralları düzenler. Maddeye göre tüm defterler Türkçe tutulmak zorundadır. Yani resmi kayıt dili Türkçedir; ancak defterlerde kısaltma, rakam, harf veya sembol kullanılabileceği de hükme bağlanmıştır. Bu durumda, kullanılan her sembolün veya kısaltmanın ne anlama geldiğinin açıkça yazılması şarttır. Aksi hâlde kayıtlar anlaşılmaz hâle gelir ve hukuki geçerliliğini yitirir. Kayıtların eksiksiz, doğru, zamanında ve düzenli tutulması da bu maddenin ikinci fıkrasında açıkça ifade edilmiştir. Üçüncü fıkra ise kayıtlarda düzeltme ve değişiklik yapılmasını sıkı kurallara bağlamıştır: Bir kayıt, önceki içeriği hiçbir şekilde belirlenemeyecek şekilde çizilemez veya değiştirilemez. Özellikle kaydın ne zaman yapıldığı belli olmayacak şekilde sonradan değişiklik yapılması yasaktır. Son fıkra ise defterlerin fiziki ortam yerine elektronik veya veri taşıyıcılarıyla tutulabileceğini, ancak bu durumda da bilgilere her zaman kolayca ulaşılabilmesi ve okunabilmesi gerektiğini belirtir. Ayrıca elektronik kayıtlar da aynı kurallara tabidir. Bu madde, işletmelerin mali kayıtlarının güvenilirliğini ve denetlenebilirliğini garanti altına almayı amaçlar.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bu madde, şirket sahibinin ve esnafın günlük işleyişinde karşılaştığı pek çok bürokratik işlemin temelini oluşturur. Örneğin bir limited şirket sahibisiniz; günlük satışlarınızı, alışlarınızı, giderlerinizi ve tahsilatlarınızı yevmiye defterine işliyorsunuz. Bu işlemleri yaparken defter kaydını sadece "Müşteri A" yerine tam adını ve işlem tutarını yazmazsanız, eksik kayıt nedeniyle maddeye aykırı davranmış olursunuz. Defter kaydında "M" harfi kullanıp bu harfin müşteri anlamına geldiğini belirtmediyseniz, denetimde bu kayıt geçersiz sayılabilir. Kayıtlarda sonradan düzeltme yapmak da büyük bir risk taşır. Özellikle vergi denetimlerinde veya mahkeme süreçlerinde, üzerinde silinti, kazıntı veya içeriği belirsiz bir karalama bulunan defterler hemen itiraz konusu olur. Elektronik defter tutan işletmeler için de süreç farklı değildir. Örneğin e-defter sisteminde kayıtlarınızı saklıyorsanız, verilerinizin yedeklerini almanız ve sisteminizin tutarlı çalışması gerekir. Dosyalarınız bozulursa veya erişilemez hâle gelirse, bu maddeye aykırılık söz konusu olur. SicilAI platformu üzerinden işletme dosyanızı yönetirken, kayıtlarınızın güncel, doğru ve zamanında tutulmasına özen göstermeniz, olası hukuki uyuşmazlıklarda ve sicil işlemlerinde elinizi güçlendirir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Silinti ve kazıntı yapılması: Defter kayıtlarında beyaz düzeltici veya silgi kullanmak, kaydın içeriğini belirsiz hale getirdiği için iptal sebebidir ve ağır yaptırımlara yol açabilir.
• Tarihsiz veya tarihi belirsiz düzeltmeler: Kayıt sırasında mı yoksa sonradan mı yapıldığı anlaşılmayan her türlü ekleme ve değişiklik yasaktır. Bu tür müdahaleler defterin inandırıcılığını tamamen ortadan kaldırır.
• Kısaltma ve sembollerin açıklanmaması: Defterde kullanılan her kısaltmanın anlamı mutlaka belirtilmelidir. Aksi takdirde kayıt geçersiz sayılabilir ve ticari işlem ispatlanamaz.
• Elektronik kayıtlara erişim sağlanamaması: Elektronik ortamda tutulan defterlere yetkili kişilerin erişememesi ve kayıtların okunamaması, defter tutulmamış sayılmasına neden olabilir. Yedekleme ve güvenlik önlemleri ihmal edilmemelidir.
• Kayıtların zamanında yapılmaması: "Sonra topluca işlerim" anlayışı, kayıtların zamanında yapılmaması anlamına gelir ve maddeye doğrudan aykırılık oluşturur. Geç yapılan kayıtlar güvenilirliği zedeler.
• Fiziki defter VEYA elektronik defter tutma şartlarının karıştırılması: Geçerli bir elektronik defter sistemi kurulmadan kâğıt defter tutmayı bırakmak, büyük bir usul hatasıdır. Her iki sistemin de yasal gerekliliklerine uyulmalıdır.