# MADDE 655
Kambiyo Senedinde Ödeme Yükümlülüğü ve İspat

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 655. maddesi, bir kambiyo senedinde (özellikle bono ve poliçede) borçlunun kime ödeme yapabileceğini ve yanlış kişiye yapılan ödemenin hukuki sonucunu düzenler. Maddeye göre borçlu; ancak senedi elinde bulunduran, senette adı yazılı olan veya bu kişinin hukuki halefi olduğunu ispat eden kişiye ödeme yapmakla yükümlüdür. Bir başka deyişle, senedi ibraz eden herkes ödemeyi talep edemez; borçlu, ödeme yapmadan önce senedin arka yüzündeki ciro silsilesini ve ibraz edenin yetkili hamil olup olmadığını kontrol etmelidir. Ancak günlük hayatta senetler çoğu zaman ciro edilerek devredildiği için, hamil “senette adı yazılı olan kişi” olmayabilir. Bu durumda borçlu, ciro zincirinin düzgün olduğunu ve son hamilin senede meşru surette sahip olduğunu araştırmalıdır. Eğer borçlu, bu ispatı aramadan ödeme yaparsa ve sonradan senedin gerçek sahibi olduğunu ispat eden üçüncü bir kişi ortaya çıkarsa, borçlu o kişiye karşı da borcundan kurtulamaz. Yani aynı senet için iki kez ödeme riski doğar.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bu madde özellikle şirketlerin ödeme süreçlerinde hayati bir rol oynar. Örneğin; tedarikçinize karşılık 100.000 TL tutarında bir bono düzenlediniz. Tedarikçiniz bu bonoyu bankaya kırdırdı (isktonto etti). Vade günü geldiğinde banka, bonoyu ibraz ederek ödemeyi talep eder. Burada bankanın hamil olduğunu ve ciro silsilesinin bozulmadığını görmeniz gerekir. Eğer senedin arkasındaki ciro zincirinde bir kopukluk varsa veya banka, tedarikçinizin hukuki halefi olduğunu ispat edemiyorsa, yapacağınız ödeme ileride sorun yaratabilir. Gerçek senet sahibi olduğunu iddia eden bir üçüncü kişi ortaya çıkıp size dava açabilir ve mahkeme, ikinci kez ödeme yapmanıza hükmedebilir. Bu nedenle şirketlerin kambiyo senedi ödemelerinde; senedin fiziksel olarak ibraz edilmesini, ciro silsilesini ve ibraz edenin kimlik veya yetki belgesini titizlikle kontrol etmesi gerekir. SicilAI olarak şirketlerin bu tür ödemelerde muhasebe ve hukuk danışmanlarıyla birlikte hareket etmesini ve ödeme dekontuna “senedin iadesi” veya “ibraname” şerhi eklemesini öneriyoruz. Ayrıca, senedin vadesinde ödenmemesi hâlinde protesto çektirilmesi gibi işlemler de bu madde kapsamında dikkate alınmalıdır.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Yetkisiz hamile ödeme yapılması: Senedi ibraz eden kişinin gerçekte hamil olup olmadığı araştırılmadan ödeme yapılırsa, asıl hak sahibine karşı borç devam eder. Bu durum mükerrer ödeme riskini doğurur.
• Ciro silsilesinin kontrol edilmemesi: Senedin arka yüzündeki ciro zincirinde isim, imza ve tarih eksiklikleri varsa, bu silsile kopuk kabul edilir. Borçlu, silsileyi doğrulamadan ödeme yapmamalıdır.
• Hukuki halefiyet belgesinin alınmaması: Ödeme talep eden kişi, senette adı yazılı kişinin mirasçısı veya devralanı olduğunu iddia ediyorsa, buna ilişkin veraset ilamı veya temlik belgesi istenmeden yapılan ödemeler hukuken risklidir.
• Senedin iade alınmaması: Ödeme yapılırken senedin aslının teslim alınmaması, kötü niyetli bir kişinin aynı senedi tekrar ibraz ederek ikinci kez tahsilat yapmasına zemin hazırlayabilir.
• Beyaz ciro ile devirlerde kimlik tespiti: Beyaz ciro (cirosuz teslim) ile el değiştiren senetlerde, ibraz edenin son hamil olduğunu ispat etmesi zor olabilir. Bu tip senetlerde ödeme yaparken ekstra dikkatli olunmalıdır.