# MADDE 659
Kambiyo Senedinde Borçlunun Defileri

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun kambiyo senetleri (bono, poliçe, çek) rejiminde borçlunun hangi itirazları ileri sürebileceğini düzenler. Kambiyo senedi, örneğin bir bono, ödünç veya mal teslimi gibi temel bir ilişkiye dayanır; ancak senet bu ilişkiden bağımsız (mücerret) bir borç ikrarıdır. Bu nedenle kanun koyucu, senedin güvenilirliğini ve tedavül kabiliyetini korumak için borçlunun savunma hakkını belirli çerçevelerle sınırlamıştır.

İlk fıkraya göre borçlu, senedin geçersizliğine ilişkin def'ilerle, senedin metninden anlaşılan def'ileri ve alacaklı kim olursa olsun ona karşı şahsen sahip olduğu def'ileri öne sürebilir. Örneğin senedin zorunlu unsurları eksikse, imza sahteyse veya senedi elinde bulunduran kişiye şahsen bir borcu varsa bunları ileri sürebilir. Ancak borçlu, senedi kendisine devreden önceki hamillerle arasındaki şahsi ilişkilerden doğan itirazları, iyi niyetli yeni hamile karşı ileri süremez. Bu kuralın istisnası ikinci fıkrada düzenlenmiştir: Eğer hamil, senedi iktisap ederken bilerek borçlunun zararına hareket etmişse (kötüniyetli ise) borçlu bu şahsi def'ileri ona karşı da ileri sürebilir.

Üçüncü fıkra ise senedin, borçlunun rızası olmaksızın tedavüle çıkarıldığı yönündeki bir def'inin, iyi niyetli hamile karşı ileri sürülemeyeceğini hükme bağlar. Yani borçlu, senedi imzalayıp tedavüle sokmuş sayılır ve bu sorumluluktan "benim rızam yoktu" diyerek kurtulamaz.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket sahibi düşünelim: Mal teslim etmiş ve karşılığında bir bono almıştır. Bu bonoyu tedarikçisine ciro ederek borcunu ödemiştir. Vade geldiğinde tedarikçi (hamil) borçlu şirketten ödemeyi ister. Borçlu şirket, "Ben bu senedi ilk alacaklıya verdim ama onunla aramızdaki sözleşme gereği ona borçlu değilim" diyerek ödemeden kaçınmak isterse, bu savunma iyi niyetli hamil olan tedarikçiye karşı ileri sürülemez. Çünkü borçlu ile önceki hamillerden biri arasındaki şahsi ilişki, kambiyo senedinin bağımsızlığı nedeniyle sonraki hamile karşı öne sürülemez.

Ancak tedarikçi, bonoyu devralırken şirketin zararına hareket ettiğini bilerek hareket etmişse, örneğin borçlunun iflasını hızlandırmak amacıyla senedi devralmışsa, borçlu bu def'iyi ona karşı ileri sürebilecektir. Ayrıca senedin çalınması veya rıza dışı tedavüle çıkarılması durumunda dahi iyi niyetli hamile karşı ödeme gerekir. Bu yüzden bonoların güvenli ortamlarda saklanması, kayıp veya çalıntı durumunda derhal iptal davası açılması ve ödemeden kaçınmak için hamilin kötüniyetinin ispat edilmesi büyük önem taşır.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Lehtar ile aranızdaki temel ilişkiden doğan şahsi def'ileri, bonoyu devralan iyi niyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürmek mümkün değildir; bu nedenle temel ilişkideki uyuşmazlıkları senedin ödenmesinden önce çözüme kavuşturmalısınız.
• Senedin çalınması veya rızanız dışında tedavüle çıkarılması durumunda, iyi niyetli hamile karşı ödeme yükümlülüğünüz doğabilir. Kayıp anında vakit kaybetmeden mahkemeye başvurarak iptal davası açmalısınız.
• Hamilin kötüniyetli olduğunu ispat yükü borçluya aittir. Bu iddiayı somut delillerle desteklemeniz gerekir; aksi halde mahkeme iddianızı reddeder.
• Senedin metninde tahrifat yapılmışsa veya zorunlu unsurlar eksikse, bu def'iler herkese karşı ileri sürülebilir; ancak iyi niyetli hamilin uğradığı zararın tazmini gündeme gelebilir. SicilAI olarak, bu tür kambiyo uyuşmazlıklarında izlenecek prosedürler hakkında doğru ve güncel bilgiye ulaşmanızı öneriyoruz.