# MADDE 663
Kambiyo Senedi Zayi İptal Prosedürü

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Elinizde bulunan bir kıymetli evrak (örneğin çek, bono veya poliçe) kaybolduğunda, tüzel kişiliği veya ticari itibarı korumak adına harekete geçmeniz gerekebilir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 663. maddesi, senedi elinde bulunduran kişinin (zilyet) senedi kaybettiğini beyan etmesi ve bu beyanını mahkeme nezdinde inandırıcı buldurması hâlinde iptal sürecinin nasıl başlayacağını düzenler. Maddeye göre mahkeme, dilekçe sahibinin açıklamalarını yeterli görürse, senedin belirsiz hamilini (yani senedi elinde bulunduran herkesi) senedi belirli bir süre içinde mahkemeye ibraz etmeye çağırır. Bu çağrı ilan yoluyla yapılır ve ilan metninde “süresi içinde ibraz edilmezse senedin iptal edileceği” ihtarı açıkça yer alır. İlan süresi en az altı aydır ve bu süre, ilk ilanın yayımlandığı günü takip eden günden itibaren işlemeye başlar. Yani kanun koyucu, hak sahibine ve olası iyiniyetli hamile geniş bir itiraz penceresi tanımıştır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket sahibi veya esnaf için bu maddenin uygulaması şu senaryoyla örneklendirilebilir: Bir tedarikçinize ödeme yapmak üzere düzenlenen çekiniz, kurye sırasında veya ofis içerisinde kayboldu. Çekin üzerinde cirolar varsa ve kötü niyetli bir kişi ele geçirdiyse, paranızı tahsil etme riski doğar. Bu durumda yapmanız gereken, kayıp anını takiben derhal yetkili ticaret mahkemesine başvurarak senedin zayi olduğunu bildirmek ve iptal talebinde bulunmaktır. Mahkeme, dilekçenizdeki açıklamaları ve varsa delilleri (örneğin senet fotokopisi, sevk irsaliyesi veya yazışma kayıtları) değerlendirir. İkna edici bulursa, sürecin başlatılmasına karar verir. Bu kararın ardından ilanların yapılması için mahkeme kalemine gerekli ücretleri yatırmanız istenir. İlanların birinde mutlaka “Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi”nde yayımlanma şartı aranabilir; bu nedenle SicilAI üzerinden ticaret sicil gazetesi ilan süreçlerinizin takibini yapmanız, süre kaçırma riskini ortadan kaldırır. Altı aylık bekleme süresi sonunda senedi ibraz eden olmazsa, mahkeme senedin iptaline karar verir. Bu kararla birlikte, senedin doğurduğu tüm borç ve alacak ilişkisi sona erer; senedi kaybeden taraf, ancak mahkeme kararına dayanarak borçludan yeniden ödeme talebinde bulunabilir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Zayi bildiriminde geç kalınması: Senedin kaybolduğunun öğrenilmesinden itibaren gecikme olmadan mahkemeye başvurulmazsa, senedin iyiniyetli üçüncü kişilere devredilmesi hâlinde hak kaybı yaşanabilir.
• İlan ücretlerinin yatırılmaması: Mahkeme ilanlarının masrafları başvuru sahibine aittir. Ücretler süresinde yatırılmazsa, ilan yapılamaz ve iptal talebi usulden reddedilebilir.
• Süre hesabında hata yapılması: Altı aylık süre ilk ilan tarihinden itibaren başlar; bu nedenle ilanların hangi gün çıktığı dikkatle izlenmeli, ibraz için verilen kesin sürenin dolması beklenmeden ara kararlar takip edilmelidir.
• Eksik delil sunulması: Mahkemenin “inandırıcı bulma” kriteri, somut belge ve beyanlarla desteklenmelidir. Senet fotokopisi, varsa poliçe veya çek aslının seri numarası gibi bilgiler dilekçeye eklenmelidir.
• Senedin bulunması hâlinde durumun mahkemeye bildirilmemesi: Senet sonradan bulunursa, durum derhal mahkemeye iletilmelidir. Aksi takdirde iptal kararı çıkabilir ve bu kez senedi elinde bulunduran taraf mağdur duruma düşebilir.