# MADDE 666
Kıymetli Evrak İptali Yeni Senet Talebi

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 666. maddesi, kıymetli evrak niteliğindeki senetlerin zayi olması (kaybolması, çalınması veya yok edilmesi) durumunda izlenecek hukuki yolu düzenler. Madde, mahkemenin iptal kararı verebileceğini ve bu kararın sonuçlarını açıklar. Özellikle kambiyo senetleri (çek, bono, poliçe) ve hamile yazılı senetler için geçerli olan bu süreçte, senedin elinde bulunduğu iddia edilen kişi, mahkemenin belirlediği süre içinde senedi ibraz etmezse, mahkeme senedin iptaline karar verir. Bu iptal kararı, senedin hukuken geçersiz hale gelmesini sağlar ve hak sahibinin mağduriyetini giderir.

Maddenin ikinci fıkrası, iptal kararının derhal ilan edilmesini şart koşar. Bu ilan, Kanun’un 35. maddesinde belirtilen ticaret sicili gazetesiyle yapılır; mahkeme ayrıca başka araçlarla da ilan yapılmasına hükmedebilir. Üçüncü fıkra ise iptal kararı alan dilekçe sahibine iki önemli hak tanır: Ya masrafları kendisine ait olmak üzere yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir ya da senedin muaccel (vadesi gelmiş) bir borçtan kaynaklanması hâlinde borcun ifasını talep edebilir. Bu hak, senedin zayi olması nedeniyle alacağını ispat edemeyen kişiye hukuki bir güvence sağlar.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirketin elinde bulunan ve müşterisinden aldığı bir bono veya çek kaybolduğunda, şirket bu maddeye dayanarak mahkemeye başvurabilir. Örneğin, şirketin kasasındaki çekin çalındığını fark etmesi durumunda, önce zayi nedeniyle iptal davası açılır. Mahkeme, senedin üçüncü bir kişinin elinde olup olmadığını araştırmak için süre verir ve bu süre içinde senedin ibraz edilmemesi hâlinde iptal kararı verir. Kararın ticaret sicili gazetesinde ilan edilmesinin ardından şirket, gideri kendisine ait olmak üzere yeni bir senet düzenletme veya borcun ödenmesini isteme hakkını kazanır. Bu süreç, özellikle senedin cirosu ve ticari ilişkilerdeki güven açısından kritiktir.

Bürokratik işleyişte, iptal kararı alınmadan önce senedin muhatabı olan banka veya borçlu durumundaki şirketin ödeme yapmaması gerekir. Bu nedenle şirketlerin, senedin zayi olduğunu öğrendikten sonra derhâl mahkemeye başvurması ve ödeme yasağı (tedbir) talebinde bulunması önem taşır. SicilAI olarak şirketlerin bu tür süreçlerde hukuki danışmanlık alarak hareket etmesini ve tüm yazışmaları zamanında yapmasını öneriyoruz; zira süreler kaçırıldığında hak kayıpları yaşanabilir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• İbraz süresinin kaçırılması: Mahkemenin belirlediği süre içinde senedin ibraz edilmemesi gerekir; ancak bu süre geçmeden önce dava açılmaz ve ilan yapılmazsa, iptal kararı alınamaz.
• İlan masraflarının karşılanmaması: İptal kararı verilmeden önce yapılan ilan masrafları ve yeni senet düzenleme giderleri dilekçe sahibine aittir. Bu masraflar karşılanmadan işlem ilerlemez.
• Ödeme yasağı tedbiri almadan ödeme yapılması: Senedin kaybolduğu öğrenilir öğrenilmez mahkemeden ödeme yasağı kararı alınmalıdır. Aksi hâlde senet bedeli iyi niyetli üçüncü bir kişiye ödenirse, şirket bu tutarı tahsil edemeyebilir.
• Eksik veya hatalı başvuru: Zayi belgesi, senet fotokopisi veya tanzim bilgileri eksik sunulursa dava reddedilebilir. Bu nedenle senedin tüm unsurlarının doğru beyan edilmesi şarttır.
• İptal kararının ilan edilmemesi: Kararın derhâl ilan edilmesi zorunludur; ilan yapılmazsa karar kesinleşmez ve yeni senet düzenlenemez.