# MADDE 668
Hamile Yazılı Senetlerde İptal Yasağı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 668, kıymetli evrakın iptali kuralının en önemli istisnasını oluşturur. Genel kural olarak; bir kıymetli evrak kaybolduğunda, zayi olan belgenin mahkeme kararıyla iptal edilmesi ve böylece üçüncü kişilerin hak iddia etmesinin engellenmesi mümkündür. Ancak kanun koyucu, banknotlar ile “büyük miktarda çıkarılıp görüldüğünde ödenmesi gereken ve para yerine ödeme aracı olarak kullanılan” hamiline yazılı senetleri bu kapsam dışında tutmuştur. Bu tür senetler para gibi tedavül eder; yani elden ele dolaşır ve senedi elinde bulunduran kişi, kural olarak hak sahibi sayılır. İptal kararı verilmesine izin verilseydi, senetlerini kaybettiğini iddia eden kişiler kötüye kullanım yoluyla ikinci kez bedel talep edebilir, ödeme sistemlerinin güveni ciddi biçimde sarsılırdı. Bu nedenle maddede açıkça “iptaline karar verilemez” denilerek hem ödeme aracı güvencesi hem de ticari istikrar korunmak istenmiştir. İkinci fıkra ise devlet tarafından çıkarılan tahvilleri genel kuralın dışına alarak, bu senetler için kendi özel mevzuatlarının uygulanacağını hükme bağlamaktadır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirketin veya esnafın en çok karıştırdığı konu, kaybolan her kıymetli evrak için iptal davası açılabileceğini sanmasıdır. Örneğin hamiline yazılı çekler iptal edilebilir; çünkü çekler özel hükümlerle düzenlenmiştir ve TTK’nın 757 ve devamı maddeleri uyarınca iptal yargılaması yapılır. Buna karşılık; banknot, “görüldüğünde ödenmek üzere” ihraç edilmiş büyük miktardaki hamiline yazılı senetler ve belirli bedelli diğer ödeme araçları için iptal kararı alınamaz. Özellikle finansman bonosu, hamiline yazılı tahvil gibi seri hâlde çıkarılan kıymetli evrakın kaybolması durumunda mahkemeden iptal istenemez. Bu noktada yapılması gereken; senedin seri numarası, ihraç tarihi ve bedeli gibi bilgileri muhafaza etmek, ihraççı kuruluşa ve varsa saklayıcı kuruma derhâl bildirimde bulunmaktır. Ticari işletmeler fiziki senet yerine kaydî senet kullanarak bu tür kayıpların önüne geçebilir. SicilAI, kıymetli evrak ve şirket belgelerinin takibinde izlenmesi gereken prosedürleri güncel mevzuat ışığında işletmelere göstererek süreci daha güvenli hâle getirir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Madde kapsamındaki bir senedin kaybolması hâlinde iptal davası açılamayacağı unutulmamalı; vakit kaybı yaşamamak için ödemeden men ve ihtiyati tedbir gibi alternatiflerin mümkün olup olmadığı mutlaka hukuk danışmanıyla değerlendirilmelidir.
• Hamiline yazılılık ilkesi gereği, senedi elinde bulunduran herkes hak sahibi sayılır. Kayıp ihbarı yapılmaz veya gerekli kayıt altına alma önlemleri alınmazsa, kötü niyetli üçüncü kişiler senedi ibraz ederek bedeli tahsil edebilir.
• Devlet tarafından çıkarılan tahvillerin iptali konusunda genel hükümlere göre hareket etmek doğru değildir. Bu senetler için özel kanunlardaki kaydîleşme ve saklama kuralları geçerlidir; yanlış başvuru süre kaybına yol açar.
• Banknotlar için zayi nedeniyle iptal talebinde bulunulması mümkün değildir. Yıpranmış veya kısmen zarar görmüş banknotlarda bankalar aracılığıyla değişim yapılabilir; ancak tamamen kaybolan banknotların bedeli hukuken talep edilemez.
• Bono, poliçe ve çek gibi kambiyo senetleri bu madde kapsamında değildir. Bu belgeler zayi olduğunda iptal davası açılabilir. Dolayısıyla maddenin kapsamı dar yorumlanmalı, hamiline yazılı tahvil ile kambiyo senedi karıştırılmamalıdır.