# MADDE 67
Madde 67 Envanter Yöntemleri ve İstisnaları
Resmi Kanun Metni
(1) Envanter çıkarılırken, malvarlığı mevcudu, sondaj yöntemine göre ve genel kabul gören matematiksel-istatistiksel yöntemler yardımı ile çeşit, miktar ve değer olarak belirlenir. Kullanılan yöntem, Türkiye Muhasebe Standartlarına uygun olmalıdır. Bu şekilde düzenlenen envanterin vardığı sonuçlar, fiziksel sayım yapılmış olsaydı elde edilecek olan envanterin sonuçlarına eş düşmelidir.
(2) Bir faaliyet döneminin kapanış envanteri düzenlenmesinde Türkiye Muhasebe Standartlarına uygun başka bir yöntemin uygulanması suretiyle, cins, miktar ve değer olarak malvarlığı mevcudunun güvenle tespiti sağlanabiliyorsa fizikî envanter gerekli değildir.
(3) Faaliyet döneminin kapanışında, fizikî sayım veya ikinci fıkraya göre izin verilen diğer bir usul kullanılarak malvarlığı kalemlerinin cins, miktar ve değerine göre faaliyet döneminin kapanışından önceki üç veya sonraki iki ay içinde bulunan bir gün itibarıyla düzenlenmiş özel bir envanterde gösterilmişse, ayrıca bu özel envantere dayalı olarak ve Türkiye Muhasebe Standartlarına uygun bir şekilde ileriye dönük tahmin yöntemiyle, faaliyet döneminin sonunda mevcut varlıkların o faaliyet döneminin sonu itibarıyla değerlemesi doğru yapılıyorsa, varlıklara ilişkin envanterin yapılmasına gerek yoktur.
🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?
Bu madde, işletmelerin faaliyet dönemi sonunda malvarlığını (stok, demirbaş, ticari alacak gibi kalemleri) envanter çıkararak tespit ederken hangi yöntemleri kullanabileceğini düzenler. Madde üç temel esneklik getiriyor: Birinci yöntem, klasik fiziki sayımın tek seçenek olmadığını, "sondaj yöntemi" adı verilen istatistiksel örnekleme ile de envanter çıkarılabileceğini söyler. Bu yöntem sonucunda ulaşılan değerler, fiilen her şeyi saymış gibi güvenilir olmalı ve Türkiye Muhasebe Standartları ile uyumlu kabul edilen matematiksel-istatistiksel kurallara dayanmalıdır. İkinci yöntemde, malvarlığını güvenle tespit eden, TMS'ye uygun ve fiziki sayımın yerine geçebilecek bir başka sistem (örneğin sürekli stok kayıtları + dönemsel doğrulamalar) varsa, fiziki envanter şartı aranmaz. Üçüncü yöntem ise şunu anlatır: Dönem kapanışında fiziki sayım yapılmayacaksa bile, kapanıştan önceki 3 ay veya sonraki 2 ay içindeki bir günde özel envanter çıkarılabilir; bu envanter verisiyle dönem sonuna yönelik tahmin yöntemi kullanılarak varlıklar doğru değerlenirse ayrıca envanter çıkarmaya gerek yoktur.
💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması
Bir şirket sahibi düşünün: Yıl sonunda depodaki binlerce kalemi tek tek saymak hem zaman hem maliyet açısından çok yıpratıcı. Bu madde sayesinde şirket, mevcut stok takip sistemini Türkiye Muhasebe Standartları ile uyumlu yürütüyorsa, dönem içinde düzenli aralıklarla yapılan örnek sayımlarla (sondaj yöntemi) bir yıl sonu envanteri oluşturabilir. Ya da dönem kapanışına yakın bir tarihte (örneğin 30 Eylül'de) sayım yapıp, Ekim-Aralık arasındaki giriş-çıkışları hareket tablosunda izleyerek 31 Aralık itibarıyla stok değerini hesaplayabilir. Bu durumda noter, mali müşavir veya denetçi karşısında envanterin geçerli olması için yöntemin kayıt altına alınması oldukça önemlidir. SicilAI olarak sıkça vurguladığımız nokta şudur: Hangi yöntem seçilirse seçilsin, sonuçların doğrulanabilir ve denetime hazır olması gerekir. Aksi durumda idare veya denetim elemanı, şirketin sadece "tahmini" değer bildirdiğini düşünüp envanter geçersiz sayabilir.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler
- Örneklem hatası: Sondaj yöntemiyle çalışırken yetersiz veya temsil gücü düşük örneklem seçimi, envanter sonucunu gerçek durumdan saptırabilir. Fiziki sayımla karşılaştırıldığında fark çıkarsa envanter hukuken tartışmalı hâle gelir.
- TMS’ye aykırı yöntem kullanma: İstatistiksel model, Türkiye Muhasebe Standartları’nca kabul edilebilir bir yöntem olmalıdır. Geleneksel "akla yatkın" tahminler, kanunun aradığı güvenilirliği sağlamaz.
- Özel envanter tarihinin hatalı belirlenmesi: Dönem kapanışından önce üç ay veya sonra iki ay sınırı kesindir. Bu aralık dışındaki bir günde çıkarılan özel envanter kural dışı kalır.
- İleriye dönük tahmin hataları: Özel envanter tarihi ile dönem sonu arasında yapılan tahminin doğruluğu kanıtlanamıyorsa, dönem sonunda varlıkların değerlemesi güvenilmez olur ve denetimde sorun yaşanır.
- Belgesiz uygulama riski: Seçilen yöntemin nasıl uygulandığına dair iç prosedür ve hesap düzeni oluşturulmazsa, ilerleyen dönemlerde cari dönem envanterine esas alınan verilerin savunması güçleşir.
Bu İşlemi mi Yapıyorsunuz?
Tescil işlemlerinizde zaman kaybetmeyin. Yapay zeka ile evraklarınızı saniyeler içinde test edin.
Yapay Zeka Motorunu Çalıştırİşlemleriniz %100 güvenli ve KVKK uyumlu olarak gerçekleştirilir.