# MADDE 688
Tahsil Cirosu Yetkileri ve Sınırları

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 688. maddesi, kambiyo senetlerinde (poliçe, bono ve çekte) oldukça sık karşılaşılan “tahsil cirosu” veya diğer adıyla “inkaso cirosu” kavramını düzenler. Ciro, bir senedin arka yüzüne yazılarak hakkın devredilmesidir. Ancak tahsil cirosu, malı veya hakkı tamamen devretmez; sadece bedeli tahsil etme yetkisi verir. Metinde geçen “bedeli tahsil içindir”, “vekâleten” veya “bedelin başkası adına kabul edileceğine dair kayıtlar” bu tür bir cironun varlığını gösterir. Bu durumda hamil (yani senet elinde bulunan kişi) senedin maliki değil, bir tür vekil gibidir. Yine de hamil, senetten doğan tüm hakları (ödeme talebi, protesto çekme, icra takibi başlatma) kullanabilir. Ancak önemli bir sınır vardır: Bu hamil, senedi ancak yine bir tahsil cirosu ile devredebilir; yani senedi bir başkasına tamamen temlik edemez, satamaz veya rehin cirosuyla bırakamaz.

İkinci fıkra, borçlunun savunma hakkını korur. Senetten sorumlu olan kişiler (örneğin keşideci veya avalist), tahsil cirosu alan hamile karşı, senedi ciro eden cirantaya karşı ileri sürebilecekleri kişisel itirazları (def'ileri) yöneltebilirler. Üçüncü fıkra ise bir güvence getirir: Tahsil cirosunu veren kişi ölürse veya medeni hakları kullanma ehliyetini kaybederse, hamilin tahsil yetkisi sona ermez. Bu sayede tahsil süreci sekteye uğramaz.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Örnek üzerinden gidelim: Bir şirket sahibi, müşterisinden aldığı 500.000 TL tutarındaki çeki bankasına götürür ve hesabına alacak yazılmasını ister. Ancak banka senedi doğrudan temellük etmek yerine “bedeli tahsil içindir” şerhiyle teslim alır. Bu anda banka, çeki tahsil cirosuyla devralmış olur. Banka, çeki borçluya ibraz eder ve tahsil ederse parayı müvekkilinin hesabına aktarır. Banka bu çeki başka bir bankaya veya üçüncü kişiye satamaz, kendi alacağına karşılık rehin olarak kullanamaz. Böyle bir ihtiyaç olursa sadece aynı amaçla, yani tahsil etmek üzere tekrar ciro edebilir.

Bu madde özellikle şirketlerin tahsilat süreçlerinde bankaların ve faktoring şirketlerinin rolünü netleştirir. Ayrıca vekaletname ile senet tahsil eden avukatlar veya muhasebeciler de bu kapsamda değerlendirilir. Sicil işlemlerinde doğrudan bir tescil veya terkin söz konusu olmasa da, şirketlerin kambiyo senetlerine dayalı alacaklarında bu maddeyi bilmesi, yetki ve temsil konularında doğacak uyuşmazlıkların önüne geçer. SicilAI platformunda bu tür sözleşme ve senet süreçlerinde doğru cirolama şekilleri hakkında güncel bilgiler takip edilebilir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Temlik cirosu ile tahsil cirosunun karıştırılması: Senedi devralan kişi, devralma amacını açıkça belirtmezse (örneğin sadece imza ve kaşe basarsa) bu geçerli bir temlik cirosu sayılabilir. Bu da senedin mülkiyetinin gerçekten devredilmesi anlamına gelir ve istenmeyen sonuçlar doğurabilir.
• Tahsil yetkisinin kötüye kullanılması: Tahsil cirosu alan kişi, senedi temlik cirosu ile başka birine devrederse bu işlem borçluya karşı ileri sürülemez. Ayrıca bu durum hukuki ve cezai sorumluluk doğurabilir.
• Def'i riski: Borçlu, senedi tahsil cirosuyla elinde bulunduran hamile karşı, ciro edenle olan kişisel anlaşmazlıklarını öne sürebilir. Bu nedenle tahsil edecek banka veya aracı kurum, senedin arkasındaki imzaların ve ciro zincirinin eksiksiz olup olmadığını kontrol etmelidir.
• Yetki belgesinin eksik yazılması: “Vekaleten tahsil” ibaresi yerine sadece “vekaleten” yazılması veya açık bir tahsil şerhi konulmaması, hamilin yetkilerini genişletebilir veya daraltabilir. Bu da uygulamada sorun yaratır.