# MADDE 689
Poliçede Teminat Cirosu ve İyiniyetli Hamil

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 689, kambiyo senetlerinden poliçede yapılan teminat cirosunu düzenler. Bir ciranta, poliçeyi bir borca karşılık güvence olarak devrederken ciro şerhine “bedeli teminattır” veya “bedeli rehindir” gibi bir kayıt koyarsa, bu hamil poliçeden doğan tüm hakları (ödeme isteme, protesto çekme, başvuru hakkı) kullanabilir. Ancak bu hamil, poliçeyi kendi elinden çıkarırken yaptığı ciro, ancak tahsil cirosu hükmündedir; yani poliçeyi bir başkasına temlik edemez, sadece tahsil etmesi için vekâlet verebilir. İkinci fıkra ise kambiyo senetlerinin soyutluğu ilkesini hatırlatır: Poliçeden sorumlu olan borçlular, kendileriyle ciranta arasındaki şahsi ilişkilerden doğan itirazları (örneğin mal teslim edilmediği iddiasını) iyiniyetli hamile karşı ileri süremez. Yalnızca hamil, poliçeyi devralırken bilerek borçlunun zararına hareket etmişse bu def’iler öne sürülebilir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Diyelim ki A Şirketi, B Şirketine olan borcuna teminat oluşturmak amacıyla elindeki bir poliçeyi “bedeli teminattır” kaydıyla B’ye ciro etti. B, bu poliçeyi bir bankaya kırdırmak veya C’ye satmak isterse, madde uyarınca B’nin yapacağı ciro tahsil cirosu sayılır; C, poliçeyi iktisap etse bile devralan sıfatıyla değil, tahsil yetkisiyle hareket eder. Bu durum B’nin teminat cirosuyla aldığı hakkı aşan bir yetki kullanmasını engeller. Ayrıca poliçe borçlusu D, “Ben bu malı A’ya teslim etmedim” gibi bir savunmayı, durumu bilmeyen C’ye karşı ileri süremez. Ancak C’nin, D’nin zararına hareket ettiğini bilerek poliçeyi aldığı ispatlanırsa D bu itirazı öne sürebilir. Sicil işlemlerinde ve ticari hayatta özellikle faktoring şirketleri, bankalar ve teminat amaçlı senet alan işletmeler bu hükme dikkat etmelidir. SicilAI olarak, şirket sahiplerinin bu tür ciro kayıtlarını düzenlerken hukuki sonuçlarını önceden değerlendirmelerini öneriyoruz; zira ciro türü, senedin devredilebilirliğini ve def’ilere karşı korunmayı doğrudan etkiler.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Teminat cirosu yapılırken ciro şerhine “bedeli teminattır” ibaresi yazılmazsa, poliçe mutlak ciro ile devredilmiş sayılır; bu durumda teminat veren açısından beklenmedik yetki kayıpları oluşabilir.
• Teminat cirosuyla alınan senedi yeniden ciro ederken, bu cironun tahsil cirosu hükmünde olacağı unutulmamalı; aksi hâlde devralan üçüncü kişi iyiniyetli olsa bile senedin gerçek anlamda temlik edildiğini iddia edemez.
• Poliçeden sorumlu borçlular, kendi cirantalarıyla aralarındaki şahsi ilişkileri iyiniyetli hamile karşı savunma olarak kullanamaz; bu nedenle senedi devralırken borçlunun zararına hareket edip etmediğinin araştırılması gerekir.
• Hamilin, senedi iktisap ederken kötü niyetli olduğunun ispatı hâlinde def’iler ileri sürülebilir; bu da alacağın tahsilini tehlikeye atar. Bu sebeple senedin kimden ve hangi ilişki çerçevesinde alındığı belgelenmelidir.