# MADDE 72
Finansal Tablolarda Doğruluk ve Mahsup Yasağı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 72, şirketlerin finansal tablolarının (bilanço ve gelir tablosu) gerçeği dürüst bir şekilde yansıtmasını zorunlu kılan temel bir çerçeve çizer. Birinci fıkrada; Türkiye Muhasebe Standartları ve aksine kanuni hükümler saklı kalmak şartıyla, finansal tablolarda işletmenin tüm varlıklarının, borçlarının, peşin ödenen giderlerinin, peşin tahsil edilen gelirlerinin (dönem ayırıcı hesapların) ve tüm gelir-giderlerinin doğru değerlenmiş olarak gösterilmesi gerektiği vurgulanır. Ayrıca, bir malvarlığı unsuru başkasına teminat olarak rehnedilmiş veya güvence olarak verilmişse, bu malvarlığı kural olarak teminatı verenin (malikin) bilançosunda yer alır. Ancak para (nakdî) teminatlar farklıdır: para teminatı güvence olarak alan kişinin bilançosunda gösterilir. Finansal kiralama (leasing) işlemlerine ilişkin özel hükümler saklıdır.

İkinci fıkra ise “mahsup yasağı” olarak bilinen temel muhasebe ilkesini düzenler. Aktif kalemler pasif kalemlerle, giderler gelirlerle, taşınmazlara ilişkin haklar da bu taşınmazlar üzerindeki borç ve yüklerle karşılıklı olarak kapatılamaz. Yani bir şirketin alacağı, borcundan; bir geliri, giderinden mahsup edilerek net şekilde gösterilemez. Amaç; finansal tablo okuyanların işletmenin brüt gerçekliğini görmesini sağlamaktır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir işletme sahibi olduğunuzu düşünün. Bankadan kredi kullanmak için şirkete ait bir makineyi rehin gösterdiniz. Madde gereği, bu makine hâlâ sizin aktifinizde (duran varlıklarınızda) görünmelidir. Rehin hakkı, makinenin mülkiyetini bankaya geçirmez. Bilançonuzda makineyi göstermezseniz, aktif toplamınız eksik çıkar; kredi veren kurumlar ve ortaklar yanıltılmış olur.

Öte yandan, bir tedarikçiniz size 50.000 TL nakit teminat olarak para yatırdıysa, bu para sizin elinizde duruyor olsa bile teminatı veren tedarikçinin bilançosunda izlenir. Sizin bilançonuzda yalnızca bu paraya karşılık gelen bir borç ve rehin ilişkisi doğru şekilde raporlanmalıdır. Mahsup yasağının pratik karşılığı ise şudur: Bir müşterinizden 100.000 TL alacağınız, aynı müşteriye 40.000 TL borcunuz varsa, bu iki kalemi birbirinden düşüp “60.000 TL alacaklıyım” yazamazsınız. Alacak ve borç ayrı ayrı gösterilir. Bu kural, şirketin gerçek finansal durumunu ve kaldıraç oranlarını doğru göstererek hem kredi başvurularında hem de yıllık değerleme çalışmalarında güvenilirlik sağlar. SicilAI olarak hazırladığımız bu rehberde de vurguladığımız gibi, söz konusu düzenleme işletme sahiplerinin bilanço düzenlerken en sık hata yaptığı alanlardan biridir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Rehinli veya teminata verilmiş malvarlığı unsurlarının bilanço dışında bırakılması, finansal tabloların yanıltıcı olmasına ve denetimde olumsuz görüşe neden olur.
• Nakdî teminatların, teminatı verenin bilançosunda gösterilmesi gerekirken yanlışlıkla alan tarafın bilançosunda gösterilmesi, tarafların mali yapısını hatalı raporlar.
• Alacakların borçlarla, gelirlerin giderlerle mahsup edilerek netleştirilmesi, aktif-pasif dengesini bozar ve vergi incelemelerinde ciddi cezai yaptırımlara yol açabilir.
• Peşin ödenen giderlerin ve peşin tahsil edilen gelirlerin dönem ayırıcı hesaplara alınmaması, dönem kârının olduğundan yüksek veya düşük çıkmasına neden olur.
• Finansal kiralama yoluyla edinilen varlıkların malikin değil, kiracının bilançosunda gösterilmesi gerektiği unutularak hatalı kayıt yapılması, şirketin öz varlık ve borç yapısını önemli ölçüde değiştirir.