# MADDE 737
Poliçede Araya Girerek Kabul Sorumluluğu

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 737. maddesi, kambiyo senetlerinden biri olan poliçede "araya girerek kabul" (kabulde onur) mekanizmasını düzenler. Normal şartlarda poliçeyi kabul etmesi gereken muhatap (örneğin borçlu şirket) ödemeyi reddederse veya poliçeyi kabul etmezse, üçüncü bir kişi devreye girip poliçeyi "kabul ederek" ödemeyi üstlenebilir. Bu maddede iki temel kural vardır:

• Poliçeye araya girerek kabul eden kişi, hem poliçe hamiline hem de lehine araya girdiği kişiden sonra gelen borçlulara karşı, tıpkı lehine araya girdiği kişi gibi sorumlu olur. Yani bu kişi, devreye girdiği borçlunun yerine geçerek poliçe bedelini ödemekle yükümlü hale gelir.
• Araya girerek kabul gerçekleşse bile, lehine kabul yapılan kişi ve ondan önce gelen borçlular (örneğin keşideci veya önceki cirantalar), 725. maddede belirtilen tutarı (poliçe bedeli, işlemiş faiz, protesto masrafları ve diğer giderler) ödemek şartıyla hamilden şunları isteyebilir: poliçenin kendisi, varsa protesto belgesi ve bir makbuz (alındı belgesi).

Bu düzenleme, poliçenin ticari hayatta itibarını korumak ve hamilin alacağını garanti altına almak için getirilmiştir. Kısaca: devreye giren kişi "sigortacı" gibi değil, asıl borçlu gibi sorumlu olur; ancak ödeme yapmadan evrakı geri alamaz.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir örnekle açıklayalım: (A) şirketi, (B) şirketine mal satmış ve bedel için (B) üzerine çekilen bir poliçe düzenlemiştir. (B) bu poliçeyi kabul etmeyeceğini bildirmiştir. Bu sırada (B) ile ticari ilişkisi olan (C) şirketi, poliçeye araya girerek kabul eder. Bu durumda (C), poliçe bedelini (A)'ya ödemekle yükümlü hale gelir. Eğer (C) ödeme yaparsa, (A) hamili olarak poliçeyi ve varsa protesto belgesini (C)'ye teslim etmek zorundadır. Çünkü (C), ödeme yaparak sanki lehine araya girdiği (B) konumuna geçmiş olur ve (B)'den önceki borçlulara rücu edebilir. Günlük ticarette en sık karşılaşılan senaryo; poliçenin kabul edilmemesi üzerine hamilin noter aracılığıyla protesto çekmesi ve ardından poliçeye yazılı olarak "kabul için araya girme" şerhi düşülmesidir. Bu işlem, poliçenin arkasına veya ekli bir kağıda yazılır ve kimin lehine araya girildiği belirtilir. Sicil işlemleri açısından ise bu tür bir onur kabulü, şirketlerin kambiyo risklerini doğrudan etkileyen bir beyan olduğu için muhasebe ve hukuk birimlerinin kayıtlarında mutlaka izlenmelidir. SicilAI olarak, şirket sahiplerine önerimiz: bu tür bir kabul şerhi verilmeden önce mutlaka borçlunun mali durumu araştırılmalı ve sorumluluğun sınırsız olduğu bilinmelidir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Protesto süresinin kaçırılması: Araya girerek kabul geçerli olsa bile, poliçenin kabul edilmemesi üzerine yasal sürede protesto çekilmezse hamil, ciranta ve keşideciye rücu hakkını kaybedebilir. Bu madde, protesto yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
• Ödeme yapmadan evrakın teslim edilmesi: Hamil, poliçe bedelini ve masraflarını tahsil etmeden poliçeyi veya makbuzu araya giren kişiye vermemelidir. Aksi halde elinde hukuki dayanak kalmaz.
• Belirsiz "lehine" beyanı: Araya girerek kabulde kimin lehine hareket edildiği açıkça yazılmazsa sorumluluk kapsamı tartışmalı hale gelir. Bu nedenle şerhte borçlunun adı ve poliçe bilgileri eksiksiz olmalıdır.
• Ödeme gücünün yanlış değerlendirilmesi: Araya giren kişi, lehine girdiği borçlunun iflas etmesi durumunda tek başına sorumlu kalabilir. Bu nedenle kefalet gibi görünse de kambiyo sorumluluğu çok daha ağırdır ve dikkatli olunmalıdır.
• 725. madde tutarının eksik hesaplanması: Ödeme yapılırken sadece poliçe bedeli değil; faiz, protesto giderleri, komisyon ve noter masrafları da eklenmelidir. Eksik ödeme, hamilin rücu hakkını devam ettirir.