# MADDE 743
Poliçede Birden Fazla Nüsha Düzenlenmesi

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 743. maddesi, kambiyo senetlerinden biri olan poliçenin (çek ve bono dışındaki kambiyo senedi) birden fazla nüsha olarak düzenlenebilmesini düzenler. Bu hüküm, özellikle uluslararası ticarette farklı ülkelerdeki taraflara veya bankalara aynı poliçenin iletilmesi ihtiyacından doğmuştur. Poliçe birden fazla nüsha olarak düzenlendiğinde, tüm nüshalar birbirinin aynı olmalı ve her bir nüshaya sıralı numara konulmalıdır. Bu numaralar sayesinde poliçenin aynı düzenlemenin parçası olduğu anlaşılır; aksi takdirde her nüsha bağımsız ve ayrı bir poliçe gibi işlem görür. Ayrıca, poliçede "tek nüsha olarak düzenlenmiştir" kaydı yoksa ve poliçe tek nüsha halinde ise, hamil (poliçeyi elinde bulunduran kişi) masrafları kendisine ait olmak üzere birden fazla nüsha düzenlenmesini talep edebilir. Bunun için hamil sırasıyla cirantalarına (poliçeyi ciro edenlere) ve en sonunda da ilk ciranta aracılığıyla düzenleyene başvurur; bu zincirdeki herkes yeni nüshaların oluşturulmasına yardımcı olmakla yükümlüdür.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bu madde, özellikle ihracat ve ithalat yapan şirketler için kritik bir öneme sahiptir. Örneğin, Türkiye'den Almanya'ya mal satan bir şirket, bedelin tahsili için bir poliçe düzenler. Poliçenin bir nüshasını kendi bankasına, bir nüshasını da alıcının bankasına göndermek isteyebilir. İşte tam bu noktada 743. madde devreye girer: şirket poliçeyi birden fazla nüsha olarak düzenler, her nüshaya "1. nüsha", "2. nüsha" gibi sıralı numaralar koyar. Bu nüshalardan biri kabul edilip ödendiğinde diğerleri hükümsüz hale gelir. Bu sayede aynı alacağın iki kez tahsil edilmesi engellenmiş olur.

Poliçe tek nüsha düzenlenmişse ancak bankacılık işlemleri veya gümrük süreçleri için ek kopyaya ihtiyaç duyuluyorsa, hamil (yani alacaklı) madde kapsamında yeni nüsha talep edebilir. Bu talep zincirleme bir şekilde cirantalara ve nihayetinde düzenleyene iletilir. Yeni nüshalar oluşturulurken tüm cirantaların cirolarını yeniden yazması zorunludur; aksi halde yeni nüsha geçerli bir ödeme aracı olmaz. SicilAI olarak özellikle şirketlerin bu süreçte evrak takibini titizlikle yapmasını, nüsha sayılarını ve ciroların sürekliliğini mutlaka kayıt altına almalarını öneriyoruz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Numaralandırma hatası: Nüshalara sıralı numara konulmazsa veya numaralar metne işlenmezse, her nüsha bağımsız bir poliçe sayılır. Bu durumda aynı borç için birden fazla kez ödeme talep edilebilir; bu da ciddi maddi kayıplara yol açar.
• Tek nüsha kaydının bulunmaması: Poliçede "tek nüshadır" ibaresi yoksa, hamil her an masrafı kendisine ait olmak üzere yeni nüsha talep edebilir. Beklenmedik bir anda ek nüsha düzenleme yükümlülüğü ile karşı karşıya kalmamak için düzenleyenler bu kaydı koymalıdır.
• Ciranta zincirinde kopukluk: Yeni nüshalar üzerine ciroların yeniden yazılmaması, nüshanın kambiyo vasfını yitirmesine neden olur. Zincirdeki herhangi bir cirantanın imzasının eksik olması, poliçenin tahsilini imkânsız hale getirebilir.
• Çifte ödeme riski: Bir nüsha ödendikten sonra diğer nüshanın imha edilmemesi veya iade alınmaması durumunda, kötü niyetli bir hamil aynı poliçeyi tekrar ibraz ederek çifte tahsilat yapmaya çalışabilir.
• Uluslararası uyuşmazlıklar: Farklı ülkelerdeki hukuk sistemlerinde nüshaların statüsü farklı yorumlanabilir. Bu nedenle poliçenin hangi hukuka tabi olduğunun açıkça belirlenmesi ve nüsha düzenlenirken bu hususun gözetilmesi gerekir.