# MADDE 744
Poliçe Nüshalarında Ödeme Hakları ve Sorumluluklar

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 744. maddesi, poliçenin birden fazla nüsha hâlinde düzenlenmesi durumunda ödeme ve sorumluluk rejimini düzenler. Poliçe, aynı metni taşıyan birden fazla nüsha hâlinde keşide edilebilir. Bu nüshaların her biri bağımsız bir kambiyo senedi gibi dolaşıma çıkabilir. Maddenin birinci fıkrasına göre, poliçe üzerinde "bir nüshaya ödeme yapılması diğerlerini hükümsüz kılar" kaydı bulunmasa bile, nüshalardan birine yapılan ödeme, tüm nüshalardan doğan hakları sona erdirir. Ancak bu kuralın istisnası şudur: Eğer muhatap, poliçeyi kabul etmiş (imzalamış) ise ve kabul kaydını taşıyan nüsha kendisine geri verilmemişse, muhatap o nüshadan dolayı sorumlu olmaya devam eder. İkinci fıkra ise cirantaları ilgilendirir: Birden fazla nüshayı farklı kişilere veren ciranta ve ondan sonra gelen borçlular, kendi imzalarını içeren ve geri verilmemiş olan nüshalardan dolayı sorumluluğu sürdürür. Yani ödeme yapıldı diye elinizdeki nüshayı imha etmez veya iade etmezseniz, sizden yeniden talep gelebilir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket sahibi veya esnaf olarak poliçe ile çalışıyorsanız, bu madde özellikle mal veya hizmet karşılığında poliçe alırken ve bu poliçeyi tahsil ederken belirleyicidir. Diyelim ki bir müşteriniz size mal karşılığında poliçe verdi. Poliçe üç nüsha olarak düzenlendi ve siz sadece bir nüshayı aldınız. Vade geldiğinde muhatap (borçlu) poliçe bedelini size öder. Eğer siz o nüshayı muhataba teslim etmez veya üzerine "ödenmiştir" işareti koymazsanız, muhatap aynı bedeli elindeki başka bir nüsha ile yeniden ödemek zorunda kalabilir. Bu durum, şirketinizin ödeme almış olmasına rağmen yasal olarak yeniden icra takibiyle karşı karşıya kalmasına yol açabilir. Öte yandan, siz bir ciranta olarak poliçeyi başka birine devrettiyseniz ve elinizde imzanızı taşıyan bir nüsha kaldıysa, o nüsha ibraz edildiğinde sorumluluğunuz devam eder. Bu nedenle ticari hayatta poliçenin her nüshasının akıbetini takip etmek ve ödeme anında nüshaların tamamını tahsil edip iptal etmek kritik bir öneme sahiptir. SicilAI olarak önerimiz; kambiyo senetlerinize ilişkin nüsha sayısını, kimde olduğunu ve ödeme durumunu düzenli olarak kayıt altına almanızdır.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Poliçenin bir nüshasına ödeme yapılırken diğer nüshaların geri alınmaması en büyük risktir; bu durumda borçlu, ödemiş olmasına rağmen aynı borcu ikinci kez ödeme tehlikesiyle karşı karşıya kalır.
• Kabul eden muhatap (borçlu), kabul kaydını içeren nüshayı geri almadan ödeme yaparsa, o nüsha hamiline karşı sorumluluğu devam eder; bu nedenle kabul işlemi sırasında nüshanın iade edilmesini şart koşun.
• Cirantalar, farklı kişilere verdikleri nüshaların geri dönüşünü kontrol etmezse, imzalarını taşıyan ve hukuken geçerli bir nüsha dolaşımda kaldığı sürece borçlu sayılırlar.
• Nüshalar üzerinde "bu nüsha ödendiğinde diğerleri hükümsüzdür" kaydı bulunmasa bile kanuni koruma olmadığını düşünüp özensiz davranmak; işin doğrusu, kanun bu kaydı aramaksızın ödeme hükmünü korur, ancak nüsha iadesi yapılmadıysa istisna devreye girer.
• Birden fazla nüshanın ciro zincirlerinin birbirinden farklılaşması durumunda, hangi nüshanın hangi kişide olduğu takip edilmezse, sorumluluk alanı öngörülemez şekilde genişler.