# MADDE 749
Poliçede Zamanaşımı Süreleri

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, ticari hayatta sıkça kullanılan poliçe (bir tür ödeme emri) belgelerinde alacak hakkının ne kadar süre geçerli olduğunu belirler. Kısaca zamanaşımı, hakkınızı belirli bir süre içinde yasal yollardan aramazsanız o hakkı kaybetmeniz anlamına gelir. 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 749. maddesi, poliçeden doğan alacaklar için farklı kişilere göre değişen üç ayrı süre öngörmüştür. Bu sürelerin işlemeye başlama anı da taraflara göre farklılık gösterir. Özetle: Poliçeyi kabul eden (muhatap) için süre 3 yıl, poliçeyi elinde bulunduran (hamil) için ciranta ve düzenleyene karşı süre 1 yıl, cirantaların kendi aralarındaki rücu talepleri için süre 6 aydır. Bu süreler, hakkın doğduğu andan itibaren değil, poliçenin vadesi, protesto çekilmesi veya poliçenin ödenmesi gibi belirli olayların gerçekleşmesiyle işlemeye başlar. Yani elinizdeki poliçeyi zamanında takip etmezseniz, alacağınız yasal olarak tahsil edilemez hale gelir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Diyelim ki bir toptancı, bakkaliye ürünleri sattığı market zincirinden 90 gün vadeli bir poliçe aldı. Market, poliçeyi kabul etti (imzaladı). Vade günü geldiğinde market ödeme yapmazsa, toptancının (hamil) markete (kabul eden) karşı icra takibi başlatma veya dava açma hakkı, vadenin dolduğu tarihten itibaren 3 yıl boyunca devam eder. Ancak toptancı, poliçeyi kendisine ciro eden başka bir tedarikçiden (ciranta) alacaksa ve bu ciranta da ödemezse, toptancının cirantaya başvurabilmesi için poliçenin vadesinde ödenmediğini resmi olarak belgelemek zorundadır. Bu belgeleme işlemine protesto denir ve noter aracılığıyla yapılır. Protesto çekildiği tarihten itibaren toptancının cirantaya başvuru süresi sadece 1 yıldır. Eğer süresi içinde protesto çekilmezse, cirantaya başvuru hakkı tamamen kaybolur. Zincirin son halkası olan bir ciranta, poliçeyi ödemek zorunda kalırsa, bu kez kendisinden önce gelen cirantaya rücu etmek için 6 aylık bir süreye sahiptir. Bu 6 aylık süre, cirantanın poliçeyi ödediği günden veya aleyhine dava açıldığı tarihten itibaren başlar. SicilAI olarak önerimiz; poliçelerinizi dijital bir takvimde izleyin, vade ve protesto tarihlerini kaçırmayın. Ticari defterlerinizde ve Sicil Gazetesi kayıtlarınızda poliçe hareketlerini düzenli işleyin, çünkü zamanaşımı itirazı, mahkemede en güçlü savunma silahlarından biridir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Poliçenin kabul eden tarafından imzalanmaması (kabul şerhi verilmemesi) durumunda, hamilin kabul edene karşı 3 yıllık zamanaşımı süresi işlemez; bu durumda sorumluluk düzenleyen ve cirantalara geçer.
• Süresinde protesto çekilmemesi, ciranta ve düzenleyen aleyhine olan tüm başvuru haklarını düşürür. Protesto tarihi, 1 yıllık sürenin başlangıcıdır ve bu süre kaçırıldığında alacak tamamen zaman aşımına uğrar.
• Poliçede "gidersiz iade olunacaktır" kaydı varsa, protesto yerine bu kayıt geçerli sayılır ve süre vadenin dolduğu günden itibaren başlar. Bu ayrımın karıştırılması, sürenin yanlış hesaplanmasına neden olur.
• Cirantalar arasındaki 6 aylık süre, ödemenin yapıldığı günün ispatına bağlıdır. Ödemenin banka havalesi veya noter tespiti ile belgelenmemesi durumunda, rücu hakkı ispat edilemeyebilir.
• Zamanaşımı süresi dolduktan sonra borçlu, alacaklıya ödeme yaparsa, borçlu bu ödemeyi geri isteyemez; ancak bu durumda alacaklı da dava açma hakkını kaybetmiştir. Bu yüzden süreler dolmadan hukuki yollara başvurmak kritik önem taşır.