# MADDE 75
Şüpheli Yükümlülükler İçin Karşılık Ayrılması

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, Türk Ticaret Kanunu'nun muhasebe ve finansal raporlamaya ilişkin temel ilkelerinden birini düzenler. Özünde; gerçekleşmesi şüpheli olan borçlar ve henüz sonuçlanmamış işlemler nedeniyle ortaya çıkabilecek muhtemel zararlara karşı şirketlerin bilançolarında bir "karşılık" (provision) ayırmasını zorunlu kılar. Hukuki ve ticari dilde buna “ihtiyatlılık ilkesi” denir. Yani şirket, kesin olmayan ama ortaya çıkma ihtimali bulunan bir zararı bugünden gider yazmak ve pasifte bir borç kalemi olarak göstermek zorundadır. Bu sayede mali tablolar, şirketin gerçek finansal durumunu abartmadan, daha gerçekçi bir şekilde yansıtır. Türkiye Muhasebe Standartları'na (TMS) atıf yapılması, bu karşılıkların nasıl hesaplanacağı ve hangi koşullarda ayrılacağının uluslararası standartlara uygun şekilde belirlendiğini gösterir. Örneğin, şirketin aleyhine açılmış bir dava varsa ve kaybedilme olasılığı yüksekse, bu davadan doğacak tazminat için bilançoda karşılık ayrılması gerekir. Askıdaki işlem ise; örneğin, yürütülmekte olan bir projede henüz kesinleşmemiş bir ceza ya da yükümlülük doğurabilecek sözleşme maddesi anlamına gelebilir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bu maddenin pratikteki karşılığı, mali tabloların doğruluğu ve güvenilirliğidir. Bir şirket sahibi olarak şunu bilmelisiniz: Eğer şirketinizin devam eden bir davası varsa, vergi cezası incelemesi sürüyorsa veya müşterilerinize verdiğiniz garanti kapsamında ileride geri ödeme yapma riskiniz bulunuyorsa, bu riskleri bilançonuzda göstermek zorundasınız. Aksi halde şirketinizin kârı olması gerekenden yüksek görünür ve bu durum hem ortakları hem de kredi veren bankalar için yanıltıcı olur. Örneğin, bir şirket yeni bir ortaklık veya yatırım görüşmesi yaparken, yatırımcılar şirketin mali tablolarında bu tür karşılıkların ayrılıp ayrılmadığını titizlikle inceler. Sicil işlemlerinde doğrudan tek bir prosedür bu maddeye bağlı değildir; ancak SicilAI olarak vurguluyoruz ki, şirketin genel kurul ve pay devri işlemleri sırasında sunulan mali tabloların, TMS'ye uygun ve bu tür karşılıkları içeriyor olması, süreçlerin sağlıklı ilerlemesi açısından kritik önem taşır. Bankalar kredi verirken, devlet desteklerine başvurularda ve hatta ihale süreçlerinde bu mali tablolar dikkate alınır; karşılık ayrılmamış olması, denetçilerin olumsuz görüş bildirmesine yol açabilir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Karşılık ayırmayı unutmak: Gayrimenkul veya dava süreçleri gibi ihtilaflı konularda şirketin aleyhine sonuçlanabilecek durumlar için karşılık ayrılmaması, mali tabloların gerçeği yansıtmamasına ve ileride büyük zararların aniden bilançoya düşmesine neden olur.
• Gereğinden fazla veya az karşılık ayırmak: Karşılıkların tutarı, TMS standartlarına göre objektif kriterlerle hesaplanmalıdır. Aşırı karşılık ayırmak kâr manipülasyonu olarak yorumlanabilir ve vergi mevzuatıyla çelişebilir. Az ayırmak ise denetim raporlarında önemli bir bulgu olarak ortaya çıkar.
• Zamanlama hatası: Karşılıkların ilgili dönemde ayrılması gerekir. Sonradan ayrılan karşılıklar dönem kârını yanlış gösterir ve dönemsellik ilkesini ihlal eder.
• Dipnotlarda açıklama yapılmaması: Ayrılan karşılıkların muhasebe politikaları ve risk detaylarıyla birlikte finansal tablo dipnotlarında açıklanması zorunludur. Açıklama yapılmazsa, mali tablolar bağımsız denetçiler tarafından olumsuz görüşle karşılanabilir.