# MADDE 759
Poliçe Ziyaı İptal Davası Şartları

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 759, kambiyo senedi niteliğindeki poliçenin kaybolması, çalınması veya yok olması durumunda hak sahibine tanınan önemli bir hukuki imkânı düzenler. Diyelim ki elinizde bir poliçe vardı ve bu poliçe herhangi bir şekilde zayi oldu — kayboldı, çalındı veya yandı. Poliçenin şu anda kimin elinde olduğunu bilmiyorsanız, mahkemeden poliçenin iptaline karar verilmesini isteyebilirsiniz. Buradaki temel şart, poliçeyi eline geçiren kişinin bilinmemesidir. Eğer poliçenin kimde olduğunu biliyorsanız iptal davası açamazsınız; o kişiye karşı ayrı bir istihkak (geri alma) davası açmanız gerekir.

İkinci fıkra ise iptal başvurusunda bulunan kişinin yükümlülüklerini belirtir. Poliçenin elinizdeyken zayi olduğunu inandırıcı delillerle ortaya koymalısınız. Ayrıca senedin bir suretini mahkemeye sunmalı ya da senedin esas içeriği hakkında ayrıntılı bilgi vermelisiniz. Bu bilgiler; düzenlenme tarihi, vadesi, tutarı, keşideci, lehtar ve cirantalar gibi zorunlu unsurları kapsar. Amaç, mahkemenin senedin gerçekten var olduğunu ve zayi olduğunu denetleyebilmesidir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket, mal sattığı müşterisinden 90 gün vadeli bir poliçe almış olsun. Bu poliçe şirketin kasasında dururken ya da tahsil için kuryeye verilirken kaybolur. Şirket yetkilileri poliçenin bir fotokopisine sahiptir ancak aslını bulamamaktadır. Borçluya durumu bildirirler ve ödemeden kaçınmasını isterler. Ardından TTK m. 759 kapsamında yetkili asliye ticaret mahkemesine başvurarak poliçenin iptalini talep ederler. Mahkeme, şirketin elindeki fotokopi, ticari defter kayıtları ve yazışmaları delil olarak değerlendirir; yeterli görürse poliçenin iptaline karar verir. Bu karar sayesinde şirket, alacağını yasal yollardan tahsil edebilir; örneğin borçluya karşı genel hükümlere göre icra takibi başlatabilir.

Süreç boyunca dikkat edilmesi gereken en önemli hususlardan biri, mahkemeden ayrıca “ödemeden men” tedbiri talep etmektir. Bu tedbir alınmazsa, poliçe kötü niyetli bir üçüncü kişinin eline geçebilir ve borçlu, poliçeyi ibraz eden hamile ödeme yaparsa, gerçek hak sahibi mağdur olur. SicilAI perspektifinden bakıldığında, zayi olan kıymetli evrakın ticari defter kayıtlarından düşülmesi, dava sürecinin takip edilmesi ve muhasebe süreçlerinin doğru yönetilmesi şirketler için kritik bir danışmanlık alanıdır.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Süre aşımı: Poliçenin zayi olduğunu öğrendikten sonra vakit kaybetmeden iptal davası açılmalıdır. Gecikme halinde borçlu, poliçeyi ibraz eden iyi niyetli hamile ödeme yaparsa, hak sahibi alacağını tahsil edemeyebilir.
• Yetersiz delil: Mahkeme, poliçenin gerçekten elinizdeyken zayi olduğuna dair inandırıcı deliller aramazsa talebi reddedebilir; bu nedenle fotokopi, ciro zinciri, ticari defter kayıtları ve yazışmalar eksiksiz sunulmalıdır.
• Bilgi eksikliği: Senedin esas içeriği doğru ve eksiksiz bildirilmezse, iptal kararı verilemez veya verilen karar uygulanamaz. Düzenleme tarihi, tutar, vade, keşideci ve lehtar bilgileri hatalı olmamalıdır.
• Üçüncü kişi hakları: Poliçe ciro yoluyla el değiştirmişse, iptal kararına rağmen iyi niyetli hamillerin hakları saklı kalabilir. Ödemeden men tedbiri alınmazsa, borçlunun bu kişilere yaptığı ödeme geçerli sayılabilir.
• Yanlış başvuru mercii: Poliçenin iptali için görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir; yetkisiz mahkemeye başvurmak dava sürecini uzatır ve masrafa yol açar.