# MADDE 76
Bilanço Sonrası Gider Ve Gelir Tahakkukları

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, şirketlerin bilanço gününden (genellikle 31 Aralık) sonraki belirli bir süre içinde ortaya çıkacak giderler ve gelirler ile ilgili kayıtların, Türkiye Muhasebe Standartları (TMS) çerçevesinde yapılmasını zorunlu kılar. Yani bir işletme, yıl sonu bilançosunu çıkarırken yalnızca o ana kadar tahsil ettiği veya ödediği tutarları değil; gelecekte kesinleşecek ancak ekonomik olarak bu döneme ait olan gider ve gelirleri de dikkate almalıdır.

Basit bir dille ifade etmek gerekirse: "Gider ve gelir, ne zaman para alınıp verildiğine bakılmaksızın, işin gerçekleştiği döneme kaydedilir." Bu ilkeye tahakkuk esası denir. Madde, bu ilkenin uygulanmasında hangi standartların esas alınacağını netleştirir. Örneğin; Şubat ayında ödenecek bir kira, Aralık ayına aitse, Aralık bilançosunda gider olarak gösterilmelidir. Aynı şekilde, Ocak ayında tahsil edilecek bir satış bedeli, Aralıkta fatura edildiyse Aralık geliri olarak kaydedilmelidir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket sahibi düşünelim: 2024 yılı Aralık ayında büyük bir müşteriye mal teslim etti, ancak fatura bedelini anlaşma gereği 2025 Ocak ayında tahsil edecek. Bu durumda şirket, 2024 yılının gelirini eksik gösterirse vergi matrahı yanlış hesaplanır. Madde 76 gereği bu tahsilat, 2024 yılı geliri olarak kaydedilir. Aynı şekilde, Şubat 2025'te ödenecek bir sigorta poliçesi Aralık 2024'ü kapsıyorsa, bu giderin bir kısmı 2024 yılı mali tablolarına yansıtılmalıdır.

Uygulamada bu kayıtlar, yıl sonunda "gider tahakkukları" ve "gelir tahakkukları" hesapları kullanılarak yapılır. Bu sayede şirketin gerçek kârlılığı ortaya çıkar. Sicil işlemlerinde ve SicilAI üzerinden yapılan finansal tablo incelemelerinde de bu kayıtların doğruluğu, TMS'ye uygunluk açısından büyük önem taşır. Muhasebe programları bu tahakkukları otomatik olarak dönem sonunda önerir; ancak şirket sahibinin de bu sürecin farkında olması gerekir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Tahakkuk kayıtlarının atlanması: Bilanço gününden sonraki kısa sürede giderleşecek tutarların (örneğin Ocak ayında ödenecek Aralık ayı SGK primleri gibi) kayda alınmaması, dönem kârının olduğundan yüksek görünmesine neden olur.
• Dönem kayması hataları: Gelirlerin tahsil edildiği döneme, giderlerin ödendiği döneme yazılması, vergi matrahını doğrudan etkiler ve vergi cezası riski doğurur.
• TMS/TFRS bilgi eksikliği: Hangi giderlerin "belirli bir süre içinde giderleşecek" kapsamında olduğunu bilmemek, muhasebeci ile işletme sahibinin uyumsuz çalışmasına yol açabilir. Yıl sonunda muhasebecinizden mutlaka erteletilmiş (deferred) kalemlerin kontrol listesini isteyin.
• Enflasyon düzeltmesi ile karıştırılması: Bu madde enflasyon muhasebesi değildir; dönemsellik ilkesi gereği gelir ve giderlerin doğru zamana atanmasıdır. Karıştırılması halinde mali tablolar anlamsız hale gelir.