# MADDE 764
Poliçe Zayii İptal Kararı Hak Talebi

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 764. maddesi, kıymetli evrak niteliğindeki poliçenin kaybolması, çalınması veya elden çıkması durumunda nasıl bir yol izleneceğini düzenler. Bir poliçe elinizde değilse, ancak hukuken hâlâ hak sahibiyseniz, mahkemeden poliçenin iptalini isteyebilirsiniz. Maddenin ilk fıkrası, mahkemenin verdiği süre içinde poliçenin ibraz edilmemesi hâlinde iptal kararı vereceğini söyler. Yani poliçe ortaya çıkmazsa, mahkeme onu geçersiz kılar. İkinci fıkra ise çok önemli bir güvence getirir: Poliçe iptal edilmiş olsa bile, dilekçe sahibi (poliçeyi kaybeden kişi) kabul eden muhataba karşı poliçeden doğan alacak hakkını ileri sürebilir. Bu sayede kâğıt kaybolsa da alacak hakkı kaybolmaz.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket sahibi düşünün: Müşterisinden 100.000 TL tutarında bir poliçe almış, ancak poliçeyi çantasında taşırken kaybetmiş ya da şirket ofisinde yanmış. Poliçe kıymetli evrak olduğu için, elinde olmadan ödeme alamaz. Bu durumda şirket sahibi önce mahkemeye başvurarak poliçenin iptalini ve ödenmesini önleyici tedbir talep etmelidir. Mahkeme, poliçenin belirli bir süre içinde mahkemeye sunulmasını ister; kimse sunmazsa iptal kararı verir. İptal kararından sonra poliçeyi kaybeden kişi, kabul eden muhataba (poliçeyi ödeyecek kişi) dava açarak veya icra takibi başlatarak alacağını isteyebilir. Bu madde özellikle çek ve bono gibi kıymetli evraklarla benzer mantıkta çalışır; ancak poliçede kabul (aval) ilişkisi daha belirgin olduğu için kabul edenin sorumluluğu iptal kararıyla ortadan kalkmaz. SicilAI olarak önerimiz, poliçe kaybı durumunda vakit kaybetmeden mahkemeye başvurmanız ve süreç boyunca tüm yazışmaları saklamanızdır.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Süre kaçırma riski: Mahkemenin verdiği süre içinde poliçe mahkemeye sunulmazsa iptal kararı çıkar; ancak bu süreçte başvuru yapılmazsa poliçe ileride ortaya çıkıp başkasına ödeme yapılabilir. Bu yüzden kaybı öğrenir öğrenmez derhâl mahkemeye başvurulmalıdır.
• İspat yükü: Dilekçe sahibinin poliçenin gerçekten elden çıktığını ve hak sahibi olduğunu ispat etmesi gerekir. Poliçenin ciro zinciri, ödeme belgeleri ve ticari defterler bu aşamada kritik öneme sahiptir.
• Kabul edenin ödeme güçlüğü: İptal kararı alınsa bile kabul eden muhatap iflas etmişse veya ödeme güçlüğü içindeyse alacak tahsil edilemeyebilir. Bu nedenle iptal sonrası takip başlatırken teminat veya ihtiyati haciz gibi yollara başvurmak gerekebilir.
• Kötü niyetli üçüncü kişiler: Poliçeyi elinde bulunduran kişi iyi niyetli bir hamilse, iptal kararı onun haklarını etkilemeyebilir. Bu durumda dava daha karmaşık hâle gelir; profesyonel hukuki destek şarttır.
• Eksik dilekçe: Mahkemeye sunulan dilekçede poliçenin türü, tutarı, keşide tarihi ve tarafları net şekilde belirtilmezse süreç uzar. Tüm bilgilerin eksiksiz sunulması gerekir.