# MADDE 765
Poliçe iptali teminat gösterme yükümlülüğü

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 765. maddesi, kambiyo senetlerinden biri olan poliçenin zayi olması (kaybolması, çalınması veya yok olması) durumunda açılan iptal davasında mahkemeye önemli bir yetki tanır. Normal şartlarda bir poliçe zayi olduğunda, senet elinde olmayan kişi mahkemeden senedin iptalini isteyebilir. Ancak bu süreçte, senedin elinde bulunduğu iddiasıyla ortaya çıkan bir "kabul eden" (muhatap veya lehtar) taraf varsa, mahkeme iptal kararını vermeden önce bu kişiye iki seçenek sunabilir: ya poliçe bedelini mahkemeye tevdi edecek (yani bedeli güvence altına almak için resmi bir yere yatıracak) ya da yeterli bir teminat gösterecektir. Buradaki amaç, senedin iyiniyetle elinde bulunduran üçüncü kişilerin mağdur olmasını engellemektir. Mahkeme, iptal kararı verilse bile, eğer ortada iyi niyetli bir senet hamili varsa ve bu kişi zarara uğradıysa, gösterilen teminattan bu zararın karşılanmasını sağlar. Eğer senet iptal edilir veya senetten doğan haklar başka bir sebeple (örneğin borcun ödenmesiyle) ortadan kalkarsa, yatırılan teminat geri alınır. Kısacası bu madde, iptal sürecinde adil bir denge kurarak hem senedin iptalini isteyeni hem de hamilin haklarını koruma altına alır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket sahibi olduğunuzu düşünün. Müşteriniz size bir poliçe düzenledi ve siz de bu poliçeyi ciro ederek tedarikçinize verdiniz. Ancak poliçe kargonuzda kayboldu. Bu durumda tedarikçiniz mahkemeye başvurup poliçenin iptalini isteyebilir. Fakat poliçeyi bulan kötü niyetli biri, senedi ciro ederek iyiniyetli bir başka işletmeye devredebilir. İşte tam burada madde devreye girer: Mahkeme, iptal davasında senedi elinde bulunduran (kabul eden) tarafa "Ya poliçe bedelini mahkemeye yatır, ya da gösterdiğin teminatla bu bedeli güvence altına al" diyebilir. Böylece, senedin iptaline karar verilse bile, iyiniyetli hamilin hakkı olan bedel teminattan ödenerek ticari hayatta güven ortamı korunur. Sicil işlemleri açısından bakıldığında, bu teminat uygulaması şirketlerin nakit akışını doğrudan etkileyebilir. Tedarikçiniz mahkemenin verdiği bu süre içinde bedeli tevdi etmek zorunda kalırsa, o parayı işletmesinde kullanamaz. Bu nedenle, poliçe gibi kıymetli evrakların kaybolması durumunda vakit kaybetmeden banka veya noter kanalıyla zayi bildiriminde bulunmak ve mahkemeden önleyici tedbir kararı almak kritik önem taşır. SicilAI platformu üzerinden bu tür süreçleri takip ederek hangi durumlarda teminat gösterilmesi gerektiğine dair güncel içtihatları ve ilgili mevzuat değişikliklerini anlık olarak görebilirsiniz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Teminatın yetersiz belirlenmesi: Mahkemece istenen teminat, poliçe bedelini ve olası zararları karşılamıyorsa, iyiniyetli hamilin alacağı eksik kalabilir; bu durumda teminatın artırılması için ek dava açılması gerekebilir.
• Tevdi tarihinin kaçırılması: Mahkemenin verdiği süre içinde poliçe bedeli tevdi edilmez veya teminat gösterilmezse, mahkeme iptal talebini reddedebilir veya kabul eden aleyhine icra takibi başlatılabilir.
• İyiniyetli hamilin tespit edilememesi: Poliçe birden fazla kez ciro edilmişse, iyiniyetli hamilin kim olduğu konusunda uyuşmazlık çıkabilir; bu da yargılamanın uzamasına ve teminatın uzun süre bloke kalmasına neden olur.
• Teminatın geri alınmasının unutulması: Senet iptal edildikten veya haklar sona erdikten sonra teminatın geri istenmesi gerekir; aksi halde teminat, mahkeme veznesinde veya ilgili yerde gereksiz yere bekletilir ve işletme sermayesi atıl kalır.