# MADDE 77
Bilanço Dipnotlarında Sorumluluklar

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, bir şirketin bilançosunda doğrudan görünmeyen ancak gerçekte var olan bazı yükümlülüklerin açıklanmasını zorunlu kılar. Bono, poliçe ve çek düzenleme; kefalet ve aval verme; garanti sözleşmeleri; akreditif teyitleri; üçüncü kişilerin borçları için verilen teminatlar ve üçüncü kişiler lehine yapılan taahhütler bu kapsamdadır. Bu tür sorumluluklar, muhasebe tekniği gereği bilançonun pasifinde (borç kalemi olarak) yer almıyorsa, mutlaka bilançonun altında veya eklerinde Türkiye Muhasebe Standartlarına (TMS) uygun olarak dipnotlarda gösterilmelidir. Ayrıca, rücu hakkı doğuran alacak ve borç ilişkileri de ekte belirtilmelidir. Maddenin temel amacı; şirketin riskli taahhütlerini gizlemesini önlemek ve finansal tablo okuyucularına gerçek bir risk görünümü sunmaktır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir örnekle düşünelim: Bir limited şirket, ortağının başka bir firmaya kefalet vermesini istemiştir. Bu kefalet şirketin borcu değildir ancak şirketin itibarı ve ilişkileri açısından önemli bir yükümlülük doğurabilir. Şirket, bu kefaleti bilançosunda pasifte göstermemişse, dipnotlarda “üçüncü kişi lehine verilen kefaletler” başlığıyla açıklamak zorundadır. Benzer şekilde, şirketin düzenlediği çekler veya ciranta olduğu senetler de henüz ödeme aşamasında olmasa bile, olası bir ödememe durumunda rücu riski taşır. Bu risklerin finansal tablolarda görünmemesi, bankaların kredi değerlendirmelerinde yanıltıcı olur. Ticaret sicilinde tescil edilen yıllık finansal tabloların ekinde bu açıklamaların yer almaması, tabloların eksik sunulması anlamına gelir. SicilAI olarak şirketlere önerimiz; özellikle gayrinakdi kredi, teminat mektubu ve kefalet gibi kalemleri düzenli olarak listeleyen ve dipnotları otomatik üreten muhasebe sistemleri kullanmalarıdır.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Bono, poliçe ve çek düzenleyen şirketler, bu senetlerin bedelini pasifte borç olarak kaydetmediklerinde dipnot açıklaması yapmayı sıklıkla unutur. Bu durum, bağımsız denetimde “açıklanmayan yükümlülük” bulgusu olarak raporlanır ve şirketin güvenilirliğini zedeler.
• Üçüncü kişiler lehine verilen kefalet ve teminatlar, bilanço içinde doğrudan gözükmediği için gözden kaçabilir. Şirketin iflası hâlinde bu teminatlar tüm malvarlığını etkileyebilecek sonuçlar doğurabilir.
• Rücu ilişkilerinin ekte belirtilmemesi, özellikle şirketin iskonto ettirdiği veya devrettiği senetlerde ileride doğacak tazminat taleplerine karşı şirketi hazırlıksız yakalatır.
• Sadece madde metninde sayılan kalemlere odaklanıp TMS’nin öngördüğü diğer sorumlulukları (örneğin alacak rehinleri, varlık satış vaatleri, şarta bağlı borçlar) atlamak da yaygın bir hatadır. Madde, “Türkiye Muhasebe Standartlarında öngörülen diğer sorumluluklar” diyerek kapsamı bilinçli şekilde geniş tutmuştur.