# MADDE 780
Çekte Bulunması Gereken Zorunlu Unsurlar

Resmi Kanun Metni

(1) Çek;

a) Senet metninde “çek” kelimesini ve eğer senet Türkçe’den başka bir dille yazılmış ise o dilde “çek” karşılığı olarak kullanılan kelimeyi,

b) Kayıtsız ve şartsız belirli bir bedelin ödenmesi için havaleyi,

c) Ödeyecek kişinin, “muhatabın” ticaret unvanını,

d) Ödeme yerini,

e) Düzenlenme tarihini ve yerini,

f) Düzenleyenin imzasını,

g) (Ek: 15/7/2016-6728/70 md.) Banka tarafından verilen seri numarasını,

h) (Ek: 15/7/2016-6728/70 md.) Karekodu,

içerir.

(2) (Ek fıkra : 15/7/2016-6728/70 md.) Çek alacaklıları, ellerinde bulunan çek ile çek hesabı sahibine ve bu çeki düzenleyenlere ilişkin verilere karekod aracılığıyla erişim sağlayabilir. Karekod ile;

a) Çek hesabı sahibinin adı, soyadı veya ticaret unvanı,

b) Çek hesabı sahibinin tacir olması hâlinde, ticaret siciline tescil edilen yetkililerinin adı, soyadı veya ticaret unvanı,

c) Çek hesabı sahibinin, çek hesabı bulunan toplam banka sayısı,

d) Çek hesabı sahibine ait bankalara ibraz edilmemiş çek adedi ve tutarı,

e) Düzenlenerek bankalara teslim edilen çeklerin adedi ve tutarı,

f) Son beş yıl içerisinde ibrazında ödenen çeklerin adedi ve tutarı,

g) İbraz edilen ilk çekin ibraz tarihi,

h) İbraz edilen son çekin ibraz tarihi,

ı) İbrazında ödenen son çekin ibraz tarihi,

i) Son beş yılda “karşılıksızdır” işlemi gören ve halen ödenmemiş çeklerin adedi ve tutarları,

j) Son beş yılda “karşılıksızdır” işlemi gören ve sonradan ödenen çeklerin adedi ve tutarı,

k) Son beş yılda “karşılıksızdır” işlemi gören son çekin ibraz tarihi,

l) Çek hesabı sahibi hakkında çek hesabı açma yasağı bulunup bulunmadığı, varsa yasaklama kararının tarihi,

m) Her bir çek yaprağı ile ilgili olarak tedbir kaydı olup olmadığı,

n) Çek hesabı sahibi tacirse, iflasına karar verilip verilmediği, iflasına karar verilmişse kararın tarihi,

çek hesabı sahibi ya da cirantanın rızası aranmaksızın üçüncü kişilerin erişimine sunulur.

(3) (Ek fıkra : 15/7/2016-6728/70 md.) İkinci fıkrada belirtilen verilere ulaşılmasını sağlayacak karekod okutma ve bilgi paylaşım sistemi 5411 sayılı Kanunun ek 1 inci madde hükmü uyarınca kurulan Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi tarafından oluşturulur. Risk Merkezi sistemdeki verileri, 5411 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesinin on birinci fıkrası uyarınca bilgi alışverişini gerçekleştirdiği şirket ile paylaşmaya yetkilidir. Bu yetki kullanıldığı takdirde sistem bilgilerin paylaşıldığı şirket nezdinde kurulabilir.

(4) (Ek fıkra : 15/7/2016-6728/70 md.) Çekte yer alacak MERSİS numarası ile karekodun tanım ve içerikleri ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığının müştereken çıkaracağı tebliğle belirlenir.

Yasal ve Önemli Uyarı Bu sayfadaki mevzuat metinleri ve yapay zeka özetleri yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık veya resmi yönlendirme niteliği taşımaz. Ticaret Sicil süreçlerinizde olası eksiklikleri önceden tespit etmek için evraklarınızı SicilAI analiz motorunda kontrol edebilirsiniz; ancak nihai işlemlerinizde güncel mevzuatı ve profesyonel hukuki desteği esas almanız önerilir.

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 780, bir belgenin hukuken geçerli bir çek sayılabilmesi için taşıması gereken zorunlu unsurları sıralar. Bir başka deyişle çekin "olmazsa olmaz"larını belirler. Öncelikle belgede mutlaka "çek" kelimesi yer almalı ve belge Türkçe dışında bir dille yazılmışsa o dilde "çek" karşılığı kullanılan kelime bulunmalıdır. Ayrıca çek, kayıtsız ve şartsız belirli bir bedelin ödenmesine yönelik bir havale niteliği taşımalı; muhatabın yani ödeyecek bankanın ticaret unvanı yazılmalı; ödeme yeri, düzenlenme tarihi ve düzenlenme yeri ile düzenleyenin imzası eksiksiz olmalıdır. 2016 yılında yapılan değişiklikle birlikte banka tarafından verilen seri numarası ve karekod da bu zorunlu unsurlar arasına eklenmiştir. Bunlardan birinin eksik olması, belgenin çek vasfı taşımamasına ve bankaya ibraz edilememesine yol açar.

Maddenin devamında karekodun işlevi açıklanır. Karekod sayesinde çek hesabı sahibinin adı, soyadı veya ticaret unvanı, tacir ise ticaret siciline kayıtlı yetkilileri, çek hesabının bulunduğu toplam banka sayısı, ibraz edilmemiş ve ibraz edilen çeklerin adedi ile tutarı, son beş yılda ödenen veya "karşılıksızdır" işlemi gören çek bilgileri, çek hesabı açma yasağı, tedbir kayıtları ve varsa iflas kararı görüntülenebilir. Bu verilere çek hesabı sahibinin ya da cirantanın rızası aranmaksızın üçüncü kişiler erişebilir. Bu hüküm, çekin bir güven unsuru olarak kullanılmasını sağlamak üzere şeffaflık getirmektedir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir örnekle düşünelim: Toptan tekstil ürünü satan bir işletme, yeni müşterisinden vadeli çek almayı planlıyor. Müşteri çeki uzattığında satıcı, çekin üzerindeki karekodu mobil bankacılık veya Risk Merkezi uygulaması üzerinden okutur. Ekranda müşterinin gerçekten ticaret siciline kayıtlı bir tacir olup olmadığı, unvanının doğruluğu, son beş yılda karşılıksız çıkan ve halen ödenmemiş çeklerinin olup olmadığı, hakkında çek hesabı açma yasağı bulunup bulunmadığı gibi kritik veriler anında görünür. Satıcı bu sayede daha çek kabul etmeden önce karşı tarafın ödeme disiplinini ve güvenilirliğini değerlendirebilir. Özellikle tacir firmalarda, çek hesabı sahibi adına imza atacak kişilerin ticaret siciline tescil edilen yetkili temsilciler olup olmadığı da karekod bilgileriyle karşılaştırılabilir. Bu noktada SicilAI platformunda görüntülenen güncel ticaret sicili kayıtlarının karekoddan gelen bilgilerle birlikte değerlendirilmesi, sahte yetkili veya hayali şirket kaynaklı dolandırıcılık riskini önemli ölçüde azaltır.

Maddenin son fıkraları ise sistemin altyapısını oluşturur. Karekod okutma ve bilgi paylaşım sistemi, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamında kurulan Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi tarafından kurulur. Risk Merkezi bu yetkisini kullandığında sistem, bilgi paylaşımında bulunduğu şirket nezdinde de kurulabilir. Ayrıca çekte yer alacak MERSİS numarası ve karekodun içeriği ile uygulama esasları, ilgili bakanlıklar tarafından çıkarılacak tebliğle belirlenir. Dolayısıyla yeni nesil her çekin bu standartlara uygun basılması ve düzenlenmesi zorunludur.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

Düzenleme tarihi veya düzenleyenin imzası unutulan bir çek kesinlikle geçersizdir; tarih yazılmadan düzenlenen çek bankaya ibraz edilemez ve ticari hayatta ciddi mağduriyet yaratır.
Seri numarası ve karekod taşımayan eski tip çek yaprakları artık yasal olarak geçerli değildir; bu tür belgeler kabul edilmemelidir.
Muhatap bankanın ticaret unvanı eksik ya da hatalı yazılırsa çekin kime ibraz edileceği belli olmaz ve ödeme işlemi gerçekleşmez.
Çek metnine ödemeyi şarta bağlayan ifadeler eklenmesi, "kayıtsız ve şartsız ödeme havalesi" şartını ortadan kaldıracağı için belge kambiyo senedi vasfını kaybedebilir.
Karekod sorgulaması yapılmadan çek almak, karşılıksız çek ve ödeme güçlüğü riskini önceden tespit etmeyi engeller; bu bilgiler rıza aranmaksızın erişime açık olduğundan ihmal edilmemelidir.
Tacir firmaların ticaret sicilinde yetkili temsilci kayıtlarını güncel tutmaması, karekod sorgusunda yetkili görünmeyen kişilerin çek düzenlemesine ve itiraz süreçlerinin uzamasına neden olabilir.

Bu İşlemi mi Yapıyorsunuz?

Tescil işlemlerinizde zaman kaybetmeyin. Yapay zeka ile evraklarınızı saniyeler içinde test edin.

Yapay Zeka Motorunu Çalıştır

İşlemleriniz %100 güvenli ve KVKK uyumlu olarak gerçekleştirilir.

Ticaret Sicil AI Asistanı