# MADDE 784
Çekte Kabul İşlemi Yasağı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 784. maddesi, çek hukukundaki en temel ayrımlardan birini ortaya koyar: Çeklerde kabul (akseptans) işlemi yapılamaz. Bono ve poliçe gibi kambiyo senetlerinde muhatabın (borçlunun) senedi kabul etmesi, ödeme yükümlülüğünü doğuran veya pekiştiren bir şart iken; çek, önceden bankada karşılığı bulunan ve görüldüğünde ödenmesi gereken bir ödeme aracıdır. Bu nedenle kanun koyucu, çekin ödeme belgesi niteliğini korumak için kabul işlemini tamamen yasaklamıştır. Eğer çekin ön yüzüne veya arka yüzüne kabul anlamına gelen bir ibare (örneğin "kabul edilmiştir" veya muhatabın kaşesi ve imzası) yazılırsa, bu kayıt hukuken hiç doğmamış sayılır — yani yok hükmündedir. Bu kayıt, çeki geçersiz kılmaz; çek aynen ödeme aracı olarak varlığını sürdürür, ancak o yazıya hiçbir hukuki sonuç bağlanmaz.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Pratikte şöyle düşünün: Bir tedarikçiniz size mal sattı ve ödeme için post-dated (ileri vadeli) bir çek verdi. Çekin üzerine bankanın "kabul ediyorum, ödeyeceğim" şeklinde bir onay veya kaşe koymasını isteyemezsiniz. Bankanın böyle bir işlem yapması kanunen imkânsızdır; banka çek hesabının bulunduğu yerde ödemeyi, çek muhatabına ibraz edildiğinde karşılığı oranında yapmakla yükümlüdür. Bu durum, çeki ticari hayatta poliçeden ayıran en kritik farktır. Bir tacir, çekin bankada karşılığının olup olmadığını kontrol etmekle yetinir; kabul gibi ek bir güvenceyi çek hukukunda bulamaz. Sicil işlemlerinde ve şirket yetkililerinin imza yetkilerinde de bu madde dolaylı bir rol oynar: Şirket adına çek düzenleyen yetkililerin, çekin üzerine kabul şerhi koyma gibi bir yetkileri asla yoktur. Böyle bir şerh atılsa dahi hükümsüzdür ve şirketin lehine veya aleyhine sonuç doğurmaz. SicilAI olarak hazırladığımız bu rehberde de vurguladığımız gibi, çekin hukuki niteliği gereği alacaklı, bankanın ödemeyi garanti ettiği bir kabul arzusunu değil; çekin yasal süresinde ibraz edilmesi ve karşılığının korunması sorumluluğunu ciddiye almalıdır.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Kabul şerhi aramayın: Çek hamili, çeki bankaya ibraz etmeden önce bankadan "kabul edildi" onayı istenmesinin hukuken bir karşılığı yoktur. Banka çalışanları böyle bir talebi reddedecektir; ısrarcı olmanız zaman kaybıdır.
• Avale güvenmeyin: Bazı tacirler çekin arkasına "üçüncü kişinin kefaleti" (aval) olarak imza atar. Çekte aval geçerlidir ancak kabul ile karıştırılmamalıdır; aval imzası atan kişiye güvenmeden işlem yapılması risklidir, çünkü kabul gibi bankanın ödeme garantisi elde edilmez.
• "Yazılmamış sayılır" ifadesini yanlış yorumlamayın: Bu hüküm, çekin tamamını değil, yalnızca kabul kaydını geçersiz kılar. Çekin üzerinde tahrifat yapılmışsa veya kabul kaydı üzeri karalanmışsa, bu durum çekin ibrazını ve protesto süreçlerini etkileyebilir; dikkatli hareket edin.
• Süresi içinde ibraz etmeyi unutmayın: Maddedeki koruma, çekin yasal ibraz süresine (örneğin aynı şehirde 10 gün) uyulması hâlinde anlamlıdır. Kabul şerhi isteyerek vakit kaybettiğiniz için ibraz süresini kaçırırsanız, cirantalara başvuru hakkınızı kaybedebilirsiniz.