# MADDE 788
Cek Devri Ciro ve Zilyetlik

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 788. maddesi, bir çekin nasıl devredilebileceğini düzenler. Bir çek, üzerinde açıkça "emre yazılı" ibaresi varsa veya belirli bir kişi lehine düzenlenmişse (üzerinde emre yazılı olmadığına dair bir kayıt bulunmuyorsa) ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle devredilebilir. Ciro, çekin arkasının imzalanarak yeni hak sahibine teslim edilmesidir; bu işlem çeki adeta bir "taşıma aracı" gibi el değiştirebilir hale getirir.

Ancak çekin üzerinde "emre yazılı değildir" veya buna benzer bir kayıt varsa, o çek ancak alacağın temliki (devri) yoluyla devredilebilir. Yani bu durumda ciro geçerli olmaz; tıpkı normal bir alacağın devredilmesi gibi ayrı bir sözleşme ve bildirim süreci gerekir. Üçüncü fıkra ise çekin, düzenleyen (çeki keşide eden) veya çekten dolayı borçlu olan kişiler lehine de ciro edilebileceğini belirtir. Bu kişiler, çeki aldıktan sonra tekrar ciro ederek dolaşıma sokabilirler.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Diyelim ki bir toptancı, perakendeciye 50.000 TL'lik mal sattı ve karşılığında "emre yazılı" bir çek aldı. Bu toptancı, kendi tedarikçisine olan borcunu ödemek için bu çekin arkasını imzalayıp tedarikçiye teslim ederse, çek tıpkı bir banknot gibi el değiştirmiş olur. Tedarikçi de bu çeki aynı şekilde kendi borcuna karşılık devredebilir. Çekin üzerinde "emre yazılı değildir" ibaresi varsa, toptancı çeki sadece imzalayarak devredemez; ayrı bir "alacağın temliki" sözleşmesi yapması ve bu durumu çek borçlusuna bildirmesi gerekir. Aksi halde devir geçersiz sayılır.

Uygulamada en çok karşılaşılan senaryo, çekin bir ticari işletmenin borcuna karşılık ciro edilmesidir. Şirket sahipleri ve esnaflar için bu madde, çekin bir ödeme aracı olarak ne kadar esnek olduğunu gösterir. SicilAI platformu olarak özellikle çekin devrinde ciro zincirinin kesintisiz ve usulüne uygun olması gerektiğini, aksi halde ödeme alamama riskiyle karşılaşılacağını hatırlatmak isteriz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Emre yazılı olmayan çekin ciro edilmesi: "Emre yazılı değildir" kaydı taşıyan bir çek, ciro ile devredilemez. Bu şekilde yapılan devirgeçersizdir ve yeni hamil ödeme alamaz; alacağın temliki prosedürü izlenmelidir.
• Ciro zincirindeki kopukluk: Çekin arkasında atılan imzaların sıralı ve birbirini takip eder şekilde olması gerekir. Eksik veya hatalı bir ciro, bankanın çeki ödememesine yol açar.
• Zilyetliğin geçirilmemesi: Ciro sadece imza atmaktan ibaret değildir. Çekin fiziksel olarak da yeni hamile teslim edilmesi şarttır. Aksi hâlde devir tamamlanmış sayılmaz.
• Ciro edenin sorumluluğu: Ciro eden kişi, çekin ödenmemesi durumunda kendisinden sonraki hamillere karşı sorumlu hale gelir. Bu nedenle güvenilmeyen kişilere çekin devredilmesi büyük risk taşır.