# MADDE 790
Çekte Ciro Zinciri ve Yetkili Hamil

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, elinde çek bulunduran bir kişinin yetkili hamil (meşru taşıyıcı) sayılması için gerekli kuralları düzenler. Türk Ticaret Kanunu'na göre bir çek, kural olarak ciro edilerek (devredilerek) el değiştirir. Ciro, çekin arkasının veya ek kağıdın imzalanması ve yeni hak sahibinin belirtilmesidir. Eğer ciroda yeni hak sahibinin adı yazılmaz, sadece imza atılırsa buna beyaz ciro denir. Madde diyor ki: Çekin cirosu kabil (devredilebilir) nitelikteyse ve çek, birbirini izleyen ve kesintisiz biçimde bağlantılı cirolarla el değiştirmişse, çeki elinde bulunduran kişi son ciro beyaz ciro olsa bile yetkili hamildir. Yani çeki eline geçiren kişi, cirolar zinciri kendisine ulaştığı sürece hak sahibidir. Ayrıca üzeri çizilmiş cirolar hiç yazılmamış gibi kabul edilir; bu da zincirin geçerliliğini etkilemez. Önemli bir kural: Bir beyaz cironun ardından başka biri çeki ciro ederse, bu son ciro imzasını atan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş yani devralmış sayılır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket sahibi, mal veya hizmet karşılığında aldığı çeki bankaya tahsilata verdiğinde banka mutlaka ciro zincirini kontrol eder. Diyelim ki çek, A firması tarafından B firmasına ciro edilmiş; B firması da çeki C firmasına beyaz ciro ile devretmiş. C firması çeki bankaya verdiğinde çekin arkasında A'nın imzası ve B'nin beyaz cirosu vardır. Bu durumda C, çeki yetkili hamil olarak tahsil edebilir. Ancak C, çeki D'ye devretmek isterse ve C de beyaz ciro yaparsa, çek hâlâ taşıyıcıya ödenebilir durumda olur. Maddenin son cümlesi şu pratik sorunu çözer: Çek üzerinde bir beyaz ciro var, bu çek tekrar bankaya verilirken banka, beyaz cironun altına kendi adına ciro yazmak ister. İşte bu durumda banka, çeki beyaz ciro ile devralmış sayılır ve tahsil yetkisi doğar. SicilAI olarak önerimiz: Şirketinizin kasasına giren her çekin arka yüzündeki imzaları ve ciro silsilesini mutlaka kontrol edin; özellikle çeki devrederken veya tahsil ederken üzerini çizmeyin, eksik imza bırakmayın.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Ciro zincirindeki kopukluk: Araya bir ciro atlanmışsa veya imzalar birbirini takip etmiyorsa banka çeki kabul etmeyebilir; bu durumda çek ödenmez ve icra takibi yapılamaz.
• Beyaz cironun kötüye kullanılması: Beyaz ciro, çeki taşıyana geniş yetki verir; çek kaybolursa veya çalınırsa, çeki bulan kişi bile zincirdeki son hamil olarak görünebilir. Bu nedenle çeki güvenli şekilde saklayın ve gönderirken mutlaka alıcı adına ciro edin.
• Çizili ciro yanlış anlaşılması: Kimi işletmeler hataen beyaz cironun üzerini çizerek geçersiz olduğunu düşünür; ancak çizilmiş cirolar yok sayılır, fakat ciro zinciri kesintisiz değilse yetkili hamil olma hakkı kaybolabilir.
• Süre ve ibraz riski: Ciro ile devredilen çeklerde süre geçirilirse muhatap banka ödemez; ciroya güvenip süreyi kaçırmayın.
• İmza eksikliği veya şirket kaşesi: Cirolarda atılan imzaların şirket yetkililerine ait olması ve kaşe ile birlikte yapılması gerekir; aksi hâlde ciro geçersiz sayılabilir.