# MADDE 791
Ciro Hamiline Çeki Emre Yazılı Yapmaz

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 791. maddesi, ticari hayatta sıkça karıştırılan bir konuyu netleştirir: Hamiline yazılı (üzerinde lehtar adı yazmayan, "hamiline" kaydı taşıyan veya hiçbir lehtar belirtilmeyen) bir çekin arka yüzü imzalanarak ciro edilmesi, o çeki hukuken emre yazılı bir çeke dönüştürmez. Başka bir deyişle, çekin üzerine yapılan ciro, senedin türünü ve taşıdığı hükümleri değiştirmez; çek hâlâ hamiline yazılı olarak kabul edilir. Bununla birlikte bu ciro tamamen etkisiz de değildir. Ciro eden ciranta, çekin ödenmemesi hâlinde kendisine başvuru hakkı doğacağını kabul etmiş sayılır ve bu yönüyle, emre yazılı çeklerdeki cirantanın sorumluluğuna benzer şekilde sorumlu hâle gelir. Yani kısaca: ciro, hamiline çeki emre yazılı çek yapmaz ama cirantaya başvuru sorumluluğu yükler.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir örnekle somutlaştıralım: Ayakkabı üreticisi "Anadolu Ayakkabı Ltd. Şti.", toptancıdan aldığı deri için bir ciro ile ödeme yapmak istesin. Toptancı, elindeki hamiline yazılı çeki ciro ederek bu üreticiye devreder. Çek vadesinde bankaya ibraz edildiğinde karşılığı çıkmazsa, alacaklı olan son hamil yalnızca çeki düzenleyen banka müşterisine değil, aynı zamanda çeki ciro eden toptancıya da başvurabilir. Ancak bu ciro işlemi, çeki emre yazılı bir senede çevirmediği için, çekin el değiştirmesinde sıkı bir ciro zinciri aranmaz. Çek hâlâ elden ele geçebilir; banka, çeki ibraz eden kişiyi hamil olarak kabul edip ödeme yapabilir. Bu ayrımın pratik sonucu şudur: Tüccar veya esnaf, hamiline yazılı bir çeki cirolarken "bu çek zaten hamiline, ben bir sorumluluk altına girmem" diye düşünmemelidir. Ciro atıldığı an, çek ödenmezse devreden olarak sorumluluk başlar. Sicil işlemlerinde ve şirketler arası mutabakatlarda da bu madde; ödeme belgesi olarak gösterilen çekin türünün doğru yorumlanması ve ciro eden şirketin bilançosunda takip borcu ya da koşullu yükümlülük olarak dikkate alınması açısından önem taşır.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• En yaygın hata, hamiline çeki ciro eden şirketin "ben sadece devrettim, bana kimse başvuramaz" sanmasıdır. Oysa TTK m.791 gereği ciranta, başvurma hakkı kapsamında sorumlu hâle gelir.
• Çekin türünün değişmediğini bilmeyen bazı banka görevlileri veya hamil, ciro zincirinde kopukluk olduğu gerekçesiyle ödemeyi reddedebilir; hamiline çekte zincir aranmayacağı bu maddeyle sabittir.
• Süresinde ibraz edilmeyen veya yasal süresi içinde protesto çektirilmeyen çeklerde cirantaya başvuru hakkı ortadan kalkar; bu nedenle ciro eden kadar ciro alanın da ibraz sürelerini kaçırmaması gerekir.
• Hamiline çek üzerine "emre yazılıdır" şerhi düşülüp ciro edilerek çekin niteliğinin değiştirildiği düşünülür; bu işlem hukuken geçerli bir tür değişikliği değildir ve yanlış yorumlamalara yol açabilir.
• Ciro sırasında cirantanın imzasının eksik veya yetkisiz kişilerce atılması hâlinde, hem başvuru hakkı tehlikeye girer hem de çekin devri tartışmalı hâle gelir.