# MADDE 793
Protesto Sonrası Ciro Temlik Etkisi

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, kambiyo senetlerinde (poliçe, bono ve çek) cironun zamanlamasına göre doğuracağı hukuki sonuçları belirler. Normal bir ciro; senedi devralana kambiyo haklarını bağımsız olarak kazandırır, senet borçlusuna karşı ileri sürülebilecek güçlü bir talep hakkı sağlar ve cirantayı da senedin ödenmesinden sorumlu tutar. Ancak maddenin birinci fıkrasına göre, protesto düzenlendikten sonra veya senedin ödenmediğine dair aynı nitelikte bir belirleme yapıldıktan sonra ya da ibraz süresi geçtikten sonra gerçekleştirilen ciro, artık kambiyo hukukundaki klasik ciro gibi değil, yalnızca "alacağın temliki" (devri) gibi sonuç doğurur. Bir başka deyişle senet el değiştirir; fakat devralan, senedin mücerretliği sayesinde borçluya karşı sağlanan bağımsız ve güçlü hukuki korumadan yararlanamaz. Devir, sözleşmeden doğan hak devri esaslarına tabi olur ve borçlu, önceki alacaklıya karşı sahip olduğu savunmaları bu yeni alacaklıya karşı da ileri sürebilir. İkinci fıkrada önemli bir karine yer alır: Tarihsiz bir cironun, protestodan veya aynı nitelikteki belirlemeden veya ibraz süresinin geçmesinden önce yapıldığı, aksi ispat edilinceye kadar kabul edilir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Diyelim ki şirketiniz elindeki bir bonoyu süresi içinde bankaya ibraz edemedi ve protesto çektirdi. Bu senedi daha sonra size borcu olan bir tedarikçiye ciro ederek borcunuzu kapatmak istediniz. İşte tam bu noktada TTK m. 793 devreye girer: Tedarikçiniz senedi teslim alsa da, senet borçlusuna karşı yalnızca "alacağı devralan" konumundadır. Borçlu ona karşı, size karşı ileri sürebileceği her türlü savunmayı (örneğin malın ayıplı olduğunu, işin yapılmadığını veya takas talebini) öne sürebilir. Bu nedenle, vadesi geçmiş, protestolu veya ibraz süresi kaçırılmış senetlerin devri sırasında mutlaka bir temlik sözleşmesi yapılmalı, varsa imza ve yetki belgeleri kontrol edilmeli ve devir koşulları açıkça yazılmalıdır. SicilAI platformu üzerinden senet devri ve ödeme emri süreçlerinde bu ayırımın bilinmesi, şirketlerin haksız ödeme riskini önemli ölçüde azaltır.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Protestodan sonra yapılan cironun hâlâ "garantili ve bağımsız bir ciro" olduğunu varsaymak en büyük teknik hatadır; bu işlemde cirantanın ödememe garantisi aranamaz.
• Tarihsiz ciroda karine lehe işlese de, aksini ispat etmek çoğu zaman yazılı delil gerektirir; bu nedenle cironun tarihi ve hatta saati mutlaka eksiksiz yazılmalıdır.
• İbraz süresi geçtikten sonra devralan kişi, senet borçlusunun önceki alacaklıya karşı ileri sürebildiği def'ilerle karşılaşabilir; bu savunmalar onun açısından sürpriz ödeme kaybına yol açabilir.
• Protestolu veya süresi geçmiş senedin "temlik" niteliğinde olduğu unutularak; senet metnine şerh konulmazsa, sonradan doğabilecek uyuşmazlıklarda ispat zorluğu yaşanır.