# MADDE 864
Taşıma Sözleşmesinde Gönderenin Sorumluluğu

Resmi Kanun Metni

(1) Gönderen, kusuru olmasa da;

a) Yetersiz ambalajlamadan ve işaretlemeden,

b) Taşıma senedine yazılan bilgilerdeki gerçeğe aykırılıklar ile yanlışlık ve eksikliklerden,

c) Tehlikeli malın bu niteliği hakkında bildirimde bulunmamaktan,

d) 860 ıncı maddenin birinci fıkrasında belirtilen belge ve bilgilerdeki eksikliklerden, gerçeğe aykırılıklardan, belge ve bilgilerin yokluğundan,

kaynaklanan, taşıyıcının zararları ile giderlerini tazminle yükümlüdür.

(2) Ancak, gönderenin bu durumlarda sorumlu olduğu tazminat miktarı, gönderinin net olmayan ağırlığının her kilosu için 8,33 Özel Çekme Hakkı ile sınırlıdır. Bu hâlde de 882 nci maddenin dördüncü fıkrası ile 885 ilâ 887 nci maddeler kıyas yoluyla uygulanır.

(3) Zararın veya giderlerin doğmasında taşıyıcının davranışlarının da etkisi olmuşsa, tazmin yükümlülüğü ile ödenecek tazminatın kapsamının belirlenmesinde, bu davranışların ne ölçüde etkili oldukları da dikkate alınır.

(4) Gönderen tüketici ise, taşıyıcıya karşı ancak kusuru hâlinde ve birinci ile ikinci fıkra hükümlerine göre, zarar ve giderleri tazminle yükümlü tutulur.

(5) Tüketici, sözleşmeyi ticari veya meslekî faaliyeti ile ilgili olmayan bir amaçla yapan bir gerçek ya da tüzel kişidir.

Yasal ve Önemli Uyarı Bu sayfadaki mevzuat metinleri ve yapay zeka özetleri yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık veya resmi yönlendirme niteliği taşımaz. Ticaret Sicil süreçlerinizde olası eksiklikleri önceden tespit etmek için evraklarınızı SicilAI analiz motorunda kontrol edebilirsiniz; ancak nihai işlemlerinizde güncel mevzuatı ve profesyonel hukuki desteği esas almanız önerilir.

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 864, kara yoluyla eşya taşıma sözleşmelerinde gönderenin (malı taşıyıcıya teslim eden kişi veya şirket) hangi hâllerde taşıyıcıya karşı tazminat ödemekle yükümlü olduğunu düzenler. Kural olarak, gönderenin kusuru olmasa bile dört temel durumdan doğan zararlardan sorumluluğu doğar: (a) yetersiz ambalajlama ve işaretleme, (b) taşıma senedindeki bilgilerin gerçeğe aykırı, yanlış veya eksik olması, (c) tehlikeli malın niteliğinin hiç bildirilmemesi, (d) taşıma için gerekli belge ve bilgilerin eksikliği ya da yokluğu. Bu sorumluluk, gönderenin "kusursuz" olduğu durumlarda dahi geçerlidir; yani ortada ihmali olmasa bile riski üstlenir. Ancak bu sorumluluğun bir sınırı vardır: ödenecek tazminat, gönderinin net olmayan ağırlığının her kilogramı için 8,33 Özel Çekme Hakkı (SDR) ile sınırlandırılmıştır. Ayrıca zararın oluşumunda taşıyıcının da etkisi varsa, tazminat miktarı bu etki oranında azaltılır. Madde, tüketici sıfatıyla mal gönderen gerçek kişileri daha korumacı bir rejime alır: onlar yalnızca kusurları hâlinde ve yine bu sınırlar içinde sorumlu tutulur.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirketin ürettiği makine parçalarını nakliye firmasıyla gönderdiğini varsayalım. Parçalar, taşıma sırasında ambalajın yetersiz olması yüzünden hasar görür ve taşıyıcı, bu hasar nedeniyle üçüncü bir firmanın yüküne de zarar verir. Taşıyıcı, kendi ödediği tazminatı şirketten talep edebilir. Gönderen şirket, ambalaj hatası kendisinden kaynaklanmasa bile alt işvereninin hatası nedeniyle bu zararı karşılamak zorunda kalır. Eğer tazminat kalemi, gönderinin net olmayan ağırlığı üzerinden hesaplanan SDR limitinin üzerindeyse, gönderen bu limitin üzerindeki kısmı ödemekten kurtulur. Taşıma senedinde beyan edilen ağırlığın yanlış yazılması da benzer sonuç doğurur; bu yüzden evrak düzeni bir şirketin operasyonel riski kadar hukuki riskini de belirler. Sicil işlemlerinde doğrudan bir başvuru şekli olmasa da, şirketlerin sözleşme ve taşıma belgelerini doğru düzenlemesi, ileride doğabilecek alacak davalarında kritik kanıt niteliği taşır. SicilAI olarak, taşıma sözleşmesi akdederken gönderenin sorumluluğunu doğuran bu maddelerin sözleşme metnine yansıtılmasını ve tüm taşıma evraklarının eksiksiz saklanmasını öneriyoruz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

Ambalajı hafife almak: Taşıyıcıya "dayanıksız" ambalaj nedeniyle doğan tüm zararlar gönderene yüklenir; kusur aranmaz.
Tehlikeli mal beyanında bulunmamak: Un, kimyasal veya yanıcı madde gönderilirken niteliğin bildirilmemesi, gönderenin ağır bir tazminat yükü altına girmesine yol açar.
Taşıma senedindeki bilgileri hatalı doldurmak: Ağırlık, cins veya alıcı bilgilerindeki yanlışlık, 860'ıncı maddedeki belge ve bilgilere de zarar verdiği için sorumluluğu genişletir.
Sınırlı sorumluluk istisnasını göz ardı etmek: Kural olarak tazminat SDR limitine tabidir, ancak bu sınırın geçerli olmayacağı hâller (örneğin, kast veya pervasız davranış) gözden kaçırılmamalıdır.
Taşıyıcının kusurunu ispat edememek: Fıkra 3 uyarınca zararın oluşumunda taşıyıcının da etkisi varsa tazminat azalır; bunun için mutlaka yazılı delil (fotoğraf, tutanak) korunmalıdır.

Bu İşlemi mi Yapıyorsunuz?

Tescil işlemlerinizde zaman kaybetmeyin. Yapay zeka ile evraklarınızı saniyeler içinde test edin.

Yapay Zeka Motorunu Çalıştır

İşlemleriniz %100 güvenli ve KVKK uyumlu olarak gerçekleştirilir.

Ticaret Sicil AI Asistanı