# MADDE 866
Eksik Yüklemede Taşıyıcı Hakları ve Tazminat

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, taşımacılık sözleşmelerinde sıkça karşılaşılan bir durumu düzenler: Gönderenin, sözleşmede kararlaştırılan eşyanın tamamını değil de bir kısmını teslim etmesi hâlinde taşıyıcının haklarını belirler. Maddeye göre taşıyıcı, eşyanın tamamı yüklenmemiş olsa bile, gönderenin talebi üzerine yola çıkmak zorundadır. Bu zorunluluk, taşıyıcının işini aksatmaması ve gönderenin mağdur olmaması için getirilmiştir. Ancak bu durum taşıyıcının kayba uğramasına yol açacağından, kanun taşıyıcıya çeşitli taleplerde bulunma hakkı tanır:

• Tam taşıma ücreti: Sözleşmede kararlaştırılan ücretin tamamını isteyebilir. Çünkü araç, sözleşmeye göre tahsis edilmiş ve o yolculuk için planlanmıştır.
• Bekleme ücreti: Eksik yükleme nedeniyle oluşan gecikme ve bekleme süreleri için ücret talep edebilir.
• Gider ve zarar: Eksik yükleme sebebiyle yapmak zorunda kaldığı ek masrafları (örneğin araç kapasitesinin boş kalması, yeniden planlama) ve uğradığı zararı isteyebilir.
• Ek teminat: Alacakları, eksik yükleme yüzünden güvence altında değilse, taşıyıcı gönderenden ek teminat göstermesini talep edebilir.

Önemli bir istisna vardır: Eğer taşıyıcı, eksik kalan kapasiteyi başka bir sözleşme kapsamında gelen eşya ile doldurursa, bu ikinci taşımadan elde ettiği ücret, birinci sözleşmede isteyeceği ücretten düşülür. Bu sayede taşıyıcının çifte kazanç elde etmesi engellenir. İkinci fıkrada ise eksik yüklemenin taşıyıcının kendi risk alanından kaynaklanması hâlinde (örneğin aracın arızalanması) taşıyıcının ancak fiilen taşınan yük oranında ücret talep edebileceği belirtilmiştir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket sahibi düşünelim: Ankara’dan İzmir’e 20 palet mal göndermek üzere bir nakliye firmasıyla anlaşıyor. Ancak üretimdeki aksaklık nedeniyle yalnızca 12 palet yükleyebiliyor. Taşıyıcı, gönderenin talebiyle yola çıkmak zorundadır; fakat bu durumda taşıyıcının aracının yarısı boş kalır. Taşıyıcı, sözleşmedeki tam ücreti, varsa bekleme ücretini ve ekstra masrafları talep edebilir. Eğer taşıyıcı yolda başka bir müşterinin eşyasını da alırsa, bu sefer elde ettiği gelir, ilk sözleşmedeki alacağından mahsup edilir.

Bu tür uyuşmazlıklarda tarafların haklarını net biçimde ortaya koyabilmesi için sözleşmenin ve sevkiyat belgelerinin (CMR, irsaliye vb.) dikkatli tutulması gerekir. SicilAI olarak önerimiz: Taşıma sözleşmelerine “eksik yükleme hâlinde uygulanacak ceza/ücret şartları”nı açıkça yazmanız, ileride doğabilecek ihtilafları önler. Özellikle e-ticaret ve lojistik sektörlerinde bu madde, tedarik zinciri planlamasının önemini bir kez daha vurgular.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Sözleşmede açık hüküm bulunmaması: Eksik yükleme durumunda nasıl davranılacağı sözleşmede düzenlenmemişse, kanunun bu maddesi devreye girer; ancak tarafların beklentileri farklı olabilir.
• Bekleme ücretinin belgelenmemesi: Taşıyıcı bekleme süresini ve sebebini yazılı olarak belgelemezse, bu ücreti ispat etmekte zorlanabilir.
• Mahsup işleminin göz ardı edilmesi: Taşıyıcı, başka bir taşıma ile boş kapasiteyi doldurmuşsa, bu gelirin ilk taşımadan düşülmesi gerektiğini unutabilir. Aksi hâlde haksız zenginleşme iddiasıyla karşı karşıya kalabilir.
• Riziko alanının karıştırılması: Eksik yükleme taşıyıcının kendi kusurundan kaynaklanıyorsa (araç arızası, zamanında gelmeme vb.) taşıyıcı tam ücret isteyemez; bu durumda sadece fiilen taşınan yük oranında ücrete hak kazanır.
• Teminat konusunun ihmal edilmesi: Taşıyıcı, alacağının tehlikeye düştüğünü düşünüyorsa ek teminat isteme hakkını süresinde kullanmalıdır; aksi hâlde tahsilat riski doğar.