# MADDE 867
Taşıma Sözleşmesi Yükleme Süresi Fesih Hakları

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 867, kara taşımacılığında (Türk Ticaret Kanunu'nun taşıma işleri bölümünde) gönderenin eşyayı zamanında yüklememesi veya hazır bulundurmaması durumunda taşıyıcının hangi haklara sahip olduğunu düzenler. Özetle şunu söyler: Eğer siz (gönderen olarak) mallarınızı kararlaştırılan sürede taşıyıcıya teslim etmez veya yükleme için hazır etmezseniz, taşıyıcı önce size makul bir süre tanır. Bu ek sürede de eşya gelmezse, taşıyıcı sözleşmeyi feshedebilir ve bu durumda 865. maddeye göre tazminat ve ücret talep edebilir. Eğer eşyanın bir kısmı yüklenmişse, taşıyıcı eksik kalan kısım için de 866. maddedeki seçimlik haklarını (örneğin ücreti ödenmemiş kısım için taşımayı reddetme veya tazminat isteme) kullanabilir. Ancak gecikme, taşıyıcının kendi kusurundan veya kendi sorumluluk alanındaki bir sebepten kaynaklanıyorsa, taşıyıcı bu hakları ileri süremez.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket sahibi olarak düşünün: Fabrikanızda ürettiğiniz malları bir lojistik firmasıyla anlaşarak müşterinize göndereceksiniz. Sözleşmede yükleme günü pazartesi olarak belirlendi. Siz malları hazırlamadınız veya depoya getirmediniz. Taşıyıcı firma sizi arayıp "çarşambaya kadar getirin" derse, bu madde uyarınca size makul bir süre tanımış demektir. Çarşamba da doldu ve hâlâ mal yok. Taşıyıcı artık sözleşmeyi tek taraflı feshedebilir ve boşta kalan araç için taşıma ücretinin tamamını, uğradığı zararı ve eşyanın taşınmaması nedeniyle doğan masrafları sizden isteyebilir (865/2 atfıyla). Eğer malların yarısı yüklenmiş, diğer yarısı hazır değilse, taşıyıcı elindeki kısımla yola çıkabilir ve eksik kısım için ayrıca tazminat talep edebilir. Taşıyıcı kendi hatasıyla (örneğin aracı zamanında göndermediği için) geç kalmışsa, hiçbir şey isteyemez. SicilAI olarak özellikle lojistik sözleşmelerinde bu maddenin iyi anlaşılmasını öneriyoruz çünkü uygulamada en çok uyuşmazlık tam da "makul süre" ve "bekleme ücreti" konularında çıkar.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Makul süre vermeden fesih yapmak: Taşıyıcı, size hiç ihtar çekmeden doğrudan sözleşmeyi feshederse, tazminat talep hakkını kaybedebilir. İhtarın yazılı (SMS, e-posta, noter) yapılması ispat açısından kritiktir.
• Kısmi yüklemede eksik eşya ile yola çıkmak: Taşıyıcı, eksik eşya ile yola çıkarken bu durumu tutanak altına almazsa, 866. maddedeki haklarını sonradan ispatlamakta zorlanır.
• Riziko alanının karıştırılması: Eğer yükleme süresine uyulmaması taşıyıcının kendi aracının arızası, şoförünün gelmemesi gibi kendi risk alanından kaynaklanıyorsa, taşıyıcı gönderenden tazminat isteyemez; aksine gönderen tazminat talep edebilir.
• "Makul süre"nin belirsiz bırakılması: İhtarda süre açıkça yazılmazsa (örneğin "en geç 3 gün içinde") mahkemede sürenin makul olup olmadığı tartışmalı hale gelir. Bu nedenle sürenin net ve yazılı olması şarttır.
• Sözleşmedeki cezai şart hükümlerinin göz ardı edilmesi: Bu madde emredici değildir; taraflar sözleşmede daha ağır veya daha hafif sonuçlar kararlaştırabilir. Bu nedenle sözleşmenin ilgili maddeleriyle birlikte değerlendirilmelidir.