# MADDE 874
Taşıma Eşyasında Zıya Tazminatı ve Haklar

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 874. maddesi, taşıma sözleşmesinde eşyanın zamanında teslim edilmemesi ya da kaybolması hâlinde hak sahibinin (gönderen, alıcı veya taşıma senedinde lehdar gösterilen kişi) nasıl bir yol izleyeceğini düzenler. Buna göre; eşya, taşıma süresini izleyen yurt içi taşımalarda 20 gün, sınır ötesi taşımalarda ise 30 gün içinde teslim edilmezse, hak sahibi eşyaya "zayi olmuş" gözüyle bakabilir. Bu, hukuken eşyanın kaybolduğunu varsayarak tazminat talep edebilme imkânı tanır; yani belirsizlik içinde sonsuza kadar beklemek gerekmez. Eğer hak sahibi zıya nedeniyle tazminat alırsa, tazminatın ödenmesi sırasında taşıyıcıdan, eşyanın daha sonra bulunması hâlinde kendisine derhâl haber verilmesini isteyebilir. Bu bir istem hakkıdır; aksi kararlaştırılmadıkça taşıyıcının kendiliğinden haber verme yükümlülüğü yoktur. Eşya bulunduğunda hak sahibi, haber aldığı tarihten itibaren 30 gün içinde, gerekli masraflar düşüldükten sonra aldığı tazminatı geri ödeyerek eşyanın kendisine teslimini talep edebilir. Ancak bu durumda taşıma ücretini ödeme yükümlülüğü ve tazminat hakkı saklıdır. Şayet hak sahibi, eşyanın bulunması hâlinde kendisine haber verilmesini istememişse veya bulunma haberine rağmen 30 gün içinde teslim talebinde bulunmamışsa, taşıyıcı eşya üzerinde serbestçe tasarruf edebilir; yani eşyayı satabilir, başka birine devredebilir veya kullanabilir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket, üretim için makine yedek parçası sipariş ettiğini düşünelim. Taşıyıcı firma, belirlenen taşıma süresini aşar ve eşya 20 gün sonra hâlâ teslim edilmezse şirket, bu maddeye dayanarak eşyanın kaybolduğunu kabul edip taşıyıcıdan veya sigortadan tazminat talep edebilir. Tazminat ödendikten sonra eşya depoda bulunursa, taşıyıcı şirkete haber verirse; şirket, 30 gün içinde tazminatı iade ederek parçanın teslimini isteyebilir. Bu esneklik, özellikle üretim bandı duran bir işletme için hayati önem taşır; çünkü tazminatla hemen yeni parça alınabilir, eşya bulunursa da iade süreciyle ticari ilişki korunur. SicilAI platformunda, taşıma sözleşmelerinde bu tür maddelerin nasıl yorumlanması gerektiğine ve hak kaybına uğramamak için hangi bildirimlerin yazılı yapılması gerektiğine dair rehberler yer alır. Taşıma belgelerinde "haber verilmesi istemi" açıkça yer almalı; aksi takdirde taşıyıcının tasarruf yetkisi doğabilir. Ayrıca şirketler, taşıma süresinin bitiş anını tespit edebilmek için sevk irsaliyesi, CMR belgesi veya taşıma sözleşmesindeki teslim tarihini titizlikle saklamalıdır.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Sürelerin kaçırılması: Yurt içinde 20, sınır ötesinde 30 günlük süre, taşıma süresinin bitiminden itibaren işlemeye başlar. Bu başlangıç anı yanlış hesaplanırsa tazminat talebi zaman aşımına uğrayabilir.
• Haber verilmesini istememek: Tazminat alırken açıkça "eşya bulunursa haber verilsin" demezseniz, taşıyıcının size bildirim yükümlülüğü doğmaz; eşya bulunsa bile taşıyıcı onu satabilir veya kullanabilir.
• 30 günlük teslim talebi süresini atlamak: Eşyanın bulunduğu haberini aldıktan sonra 30 gün içinde tazminatı iade ederek teslim istemezseniz, eşya üzerindeki hak talebiniz sona erer ve taşıyıcı serbestçe tasarruf eder.
• Taşıma ücretinin göz ardı edilmesi: Tazminat iadesi sırasında taşıma ücreti de ödenmelidir; bu tutar hesaplanmazsa teslim talebi reddedilebilir veya eksik ödeme nedeniyle ihtilaf çıkar.
• Giderlerin düşülmesi: Eşya bulunduğunda, taşıyıcının yaptığı koruma ve saklama giderleri tazminattan düşülebilir; bu giderlere itiraz edebilmek için belgeleri saklayın.