# MADDE 875
Tasiyicinin Sorumlulugu ve Esya Ziayi

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, Türk Ticaret Kanunu’nun taşıma işlerine ilişkin en kritik düzenlemelerinden biridir. Özünde, taşıyıcının (nakliye firması, kargo şirketi veya lojistik sağlayıcı) eşyayı teslim aldığı andan, alıcıya teslim edene kadar geçen sürede meydana gelen her türlü olumsuzluktan sorumlu olduğunu söyler. Bu olumsuzluklar üç başlıkta toplanır: eşyanın kaybolması (zıya), eşyanın hasar görmesi ve eşyanın geç teslim edilmesi. Yani taşıyıcı, eşya kendi elinde iken ortaya çıkan zararı tazmin etmekle yükümlüdür.

İkinci fıkra ise sorumluluğun sınırını çizer. Eğer zarar; gönderenin veya alıcının (gönderilenin) kendi davranışından ya da eşyanın kendine özgü bir ayıbından kaynaklandıysa, taşıyıcının tazminat borcu tamamen ortadan kalkmaz ancak bu olguların zararın oluşmasındaki etkisi oranında indirime gidilir. Örneğin, yanıcı madde olduğu beyan edilmeyen bir kimyasalın taşınması sırasında patlaması hâlinde taşıyıcının sorumluluğu tamamen kalkabilir. Üçüncü fıkra ise gecikme durumunda taşıma ücretinden orantılı indirim yapılacağını; ancak taşıyıcının hiçbir kusuru olmadığını, her türlü özeni gösterdiğini ispat ederse bu indirimden kurtulacağını düzenler. Esnaf ve tacirlerin bilmesi gereken temel ilke şudur: Eşya taşıyıcıya teslim edildiği an, risk büyük ölçüde taşıyıcıya geçer.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket sahibi olarak düşünün: Müşterinize gönderdiğiniz makine parçası yolda hasar görür. Bu madde gereği taşıyıcı firma, hasarın nakliye sırasında oluştuğunu ve kendi kusuru bulunmadığını ispat edemezse, size parçanın tamir bedelini veya yenileme maliyetini ödemek zorundadır. Uygulamada çoğu taşıyıcı firma, sözleşmelerine sorumluluk sınırlamaları koyar; ancak bu madde emredici nitelikteki alt sınırları korur. Yani taşıyıcı, ağır kusuru veya kastı varsa sorumluluktan kurtulamaz. Bir senaryo üzerinden gidelim: Bir tekstil atölyesi, yurt dışına gönderilmek üzere kumaş kolilerini bir lojistik firmasına teslim etti. Araç devrildi ve kumaşlar zayi oldu. Gönderen işletme, taşıma sözleşmesindeki "sigorta yaptırmadı" maddesine takılmadan, eşyanın değerini ve zararını ispatlayarak taşıyıcıdan tazminat talep edebilir. Taşıyıcı, "depolama alanımızda yangın çıktı, biz kusurlu değiliz" dese bile, yangının kendi organizasyonundan kaynaklandığını çürütmesi gerekir. Sicil işlemleri açısından ise, şirketinizin mal sevkiyatı yaparken taşıyıcı ile yazılı sözleşme imzalamanız ve hasar anında noter tespiti veya tutanak tutturmanız, dava ve icra süreçlerinde elinizi güçlendirir. SicilAI olarak, bu tür ticari uyuşmazlıklarda sözleşme ve tesellüm belgelerinin düzenli tutulmasının, hukuki süreçte ispat yükünü hafiflettiğini sıklıkla vurguluyoruz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• İspat külfetinin göz ardı edilmesi: Hasar veya zıya durumunda, eşyanın taşıyıcıya sağlam teslim edildiğini gösteren sevk irsaliyesi veya teslim tutanağı yoksa, tazminat talep etmek neredeyse imkânsızlaşır. Bu yüzden her sevkiyatta durum tespit tutanağı düzenlenmelidir.
• Süresinde ihbar yapılmaması: Alıcı, eşyadaki hasarı veya zıyaı fark ettiği andan itibaren taşıyıcıya yazılı bildirimde bulunmalıdır. İhbar süresi kaçırılırsa, eşya sağlam teslim alınmış sayılır; bu da tazminat hakkını kaybettirebilir.
• Özel ayıbın beyan edilmemesi: Taşınan eşya hammaliye gerektiren, kırılabilen veya tehlikeli bir madde ise bu durum taşıyıcıya açıkça bildirilmelidir. Aksi hâlde zararın oluşmasında gönderenin kusuru olduğu kabul edilir ve tazminat indirilir.
• Gecikme tazminatının sözleşmeyle daraltılmaya çalışılması: Taşıyıcılar, gecikme hâlinde taşıma ücretinin tamamını alma eğilimindedir. Ancak maddeye göre, zarar oluşmasa bile ücret, gecikme süresiyle orantılı olarak düşmek zorundadır. Taşıyıcı, kusursuzluğunu ispat edemezse bu indirimi kabul etmelidir.
• Sigorta yaptırılmaması: Kanun, taşıyıcının sorumluluğunu belirli bir limite kadar düzenler. Yüksek değerli eşyalarda, taşıyıcının sorumluluk limitinin üzerinde kalan kısım için ayrıca bir taşıma sigortası (nakliyat abonman sözleşmesi) yaptırılmazsa, zararın büyük kısmı karşılanamayabilir.