# MADDE 91
Cari Hesapta Tahsil Edilemeyen Senet Kaydı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 91. maddesi, cari hesap ilişkisinde önemli bir düzeltme mekanizması kurar. Cari hesaba yazılan her ticari senet (çek, bono, poliçe) bir alacak kalemi olarak hesaba geçirilir. Ancak bu senet, vadesinde veya ibrazında bedeli ödenmezse, hesapta alacakmış gibi durmaya devam etmesi gerçeği yansıtmaz. İşte bu madde, bedeli alınamayan senedin artık cari hesapta bir alacak kalemi olarak tutulamayacağını, kaydının silinmesi gerektiğini ve senedin hamili olan sahibine geri verileceğini hükme bağlar. Günlük dille ifade etmek gerekirse: Cari hesaba alacak yazdığınız bir çek veya bono karşılıksız çıktıysa, bu tutarı sanki tahsil edilmiş gibi defterinizde göstermeye devam edemezsiniz. O kalem iptal edilir; senet de size iade edilir, böylece senede dayalı yasal takip hakkınız saklı kalır. Bu düzenleme, cari hesap bakiyelerinin gerçeği yansıtmasını ve hesaplar arasında sanal alacak oluşmamasını amaçlar.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir örnek üzerinden ilerleyelim: Ayakkabı toptancısı (A firması), müşterisi (B firmasına) mal satar ve karşılığında 90 gün vadeli bir çek alır. A firması bu çeki, B firmasıyla olan cari hesabına “alınan çek” veya “tahsil edilecek senet” adı altında alacak kaydeder. Çek vadesinde bankaya ibraz edildiğinde karşılıksız çıkar. A firması, bu senedi cari hesapta alacak olarak tutmaya devam ederse, hem kendi kayıtları hem de B firmasına gönderdiği cari hesap mutabakatında yanlış bir bakiye görünür. Madde 91 gereği A firması, çek bedelini cari hesaptan silmeli ve çeki kendisine geri almalıdır. Ardından A firması, çeke dayanarak karşılıksız çek işlemleri veya icra takibi başlatabilir. Bu süreçte cari hesap bakiyesi yeniden hesaplanır; B firmasının borcu, senedin bedeli kadar azalmış gibi görünür ama aslında A firmasının bu alacağı artık cari hesap ilişkisi dışında, kambiyo hukukuna dayalı ayrı bir takip konusu haline gelir. Şirketlerin ve esnafların bu durumda muhasebe kayıtlarını zamanında düzeltmeleri, cari hesap ekstrelerinde tutarlılığı sağlamaları açısından kritik önem taşır. SicilAI olarak, özellikle dönem sonu mutabakatlarından önce bu tür tahsil edilemeyen senetlerin kayıtlardan ayıklanmasını öneriyoruz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Süre kaçırma riski: Senedin bedeli alınamadığında, protesto çektirme veya karşılıksız çek şikayeti gibi kambiyo hukukundan doğan haklar belirli sürelere bağlıdır. Kaydı silmek için bekleme yapmak bu sürelerin kaçmasına neden olabilir.
• Cari hesap mutabakatında uyuşmazlık: Bedeli tahsil edilemeyen senet hesaptan silinmezse, karşı tarafa gönderilen cari hesap ekstresiyle gerçek durum arasında fark oluşur; bu da ticari uyuşmazlıklara zemin hazırlar.
• Muhasebe düzeltmelerinin ihmal edilmesi: Kaydın silinmesi yalnızca ticari defterlerde değil, aynı zamanda tek düzen hesap planındaki ilgili senet ve tahsilat hesaplarında da doğru şekilde yansıtılmalıdır. Aksi halde vergisel yükümlülüklerde hatalar ortaya çıkabilir.
• Senedin zayi edilmesi riski: Senedin sahibine geri verilmesi gerektiği unutularak senedin bankada veya başka bir yerde kaybolması, senede dayalı takip hakkını zorlaştırır. Bu nedenle senedin iadesi derhal ve tutanakla belgelenmelidir.
• Ciro ilişkisinin göz ardı edilmesi: Senet arkasında birden fazla ciranta varsa, senedin cari hesaptan silinmesi, cirantalara başvuru hakkını ortadan kaldırmaz. Bu hakların korunması için senedin iadesi ve icra takibinin zamanında başlatılması gerekir.