# MADDE 914
Taşıyıcının Yolcu Taşıma Sözleşmesinde Sorumluluğu
Resmi Kanun Metni
(1) Taşıyıcı, yolcuları rahat bir yolculukla ve sağlıklı olarak gidecekleri yere ulaştırmakla, özellikle hava, ses, yer ve çevre kirliliğine meydan vermemek için gerekli düzeni kurmakla, gerekli diğer tüm önlemleri almak ve mevzuatta öngörülen kurallara uymakla yükümlüdür.
(2) Taşıyıcı, yolcuların kazaya uğramalarından doğacak zararı tazmin eder. Yolcunun kaza sonucunda ölmesi hâlinde, onun yardımından yoksun kalanlar uğradıkları zararın tazminini taşıyıcıdan isteyebilirler. Ancak, taşıyıcı, kazanın kendisinin veya yardımcılarının en yüksek özeni göstermelerine rağmen, kaçınamayacakları ve sonuçlarını önleyemeyecekleri bir sebepten ileri geldiğini ispat ederse tazminattan kurtulur.
(3) Taşıyıcı, bilette belirtilen yerin başka bir kişiye verilmesi, bilette gösterilen araç yerine onunla aynı düzeyde olmayan başka bir aracın sefere konulması, aracın belli saatten önce hareketi nedeniyle yolcunun yetişememesi, taşıma aracında durumun gerektirdiği ilk yardım malzemelerinin ve ilaçlarının bulundurulmaması veya bunlardan derhâl yararlanma imkânının sağlanmamış olması sebebiyle de, ikinci fıkraya göre sorumludur; herhangi bir zarar ispat edilmese bile taşıyıcı bilet parasının üç katını tazminat olarak öder.
(4) Üçüncü fıkrada gösterilen hareketleri yapan araç şoförleri, araçları emri altında bulunduran kişiler ile araçları taşıma işinde kullanılanlar, şikâyet üzerine, kolluk görevlileri tarafından yüz Türk Lirasından binbeşyüz Türk Lirasına kadar idari para cezasıyla cezalandırılır.
🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?
Madde 914, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda taşıyıcının yolcu taşıma sözleşmesinden doğan sorumluluğunu düzenler. Şirket sahibi veya esnaf açısından okuduğumuzda, maddenin ilk fıkrası taşıyıcının yolcuları sağlıklı ve rahat bir şekilde yerine ulaştırma yükümlülüğünü ortaya koyar. Bu sadece fiziksel ulaştırma değildir; aynı zamanda yolculuk sırasında gerekli düzenin kurulması, gürültü ve çevre kirliliğinin önlenmesi, ilgili tüm önlemlerin alınması ve mevzuata uyulması da bu kapsamdadır. İkinci fıkra ise kaza halinde tazminat sorumluluğunu düzenler: Taşıyıcı, yolcunun kazaya uğramasından doğan zararı tazmin etmek zorundadır. Yolcunun ölümü halinde, onun desteğinden yoksun kalanlar da tazminat talep edebilir. Ancak taşıyıcı, kazanın kendisinin veya yardımcılarının en yüksek özeni göstermesine rağmen kaçınılamaz ve sonuçları önlenemez bir sebepten kaynaklandığını ispat ederse sorumluluktan kurtulur. Buradaki anahtar kavram "en yüksek özen"dir. Üçüncü fıkra, bazı sözleşmeye aykırılık hallerinde doğrudan sorumluluk öngörür: biletteki yerin başkasına verilmesi, daha düşük düzeyde araç konulması, aracın erken hareketi, ilk yardım malzemelerinin bulunmaması gibi durumlarda taşıyıcı, zarar ispat edilmese bile bilet parasının üç katını tazminat olarak öder. Bu, caydırıcı bir cezai şart niteliğindedir. Son fıkra ise idari para cezası yaptırımını düzenler.
💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması
Bu maddeyi bir otobüs firması işletmecisi, şehir içi toplu taşıma yapan bir esnaf veya deniz yoluyla yolcu taşıyan bir şirket sahibi olarak düşünün. Sözleşme imzalamadan önce, bilet satışı yaptığınızda taşıyıcı sıfatıyla bu madde kapsamında ağır bir sorumluluk altına giriyorsunuz. Örneğin, aracınızın periyodik bakımını yaptırmazsanız ve bir lastik patlaması sonucu kaza olursa, "kaçınılamaz sebep" savunmasına güvenemezsiniz. Ayrıca, otobüsünüzde ilk yardım çantasının eksik olması tek başına, zarar oluşmasa bile, bilet ücretinin üç katı kadar tazminat ödemenize yol açabilir. Taşıma işini organize ederken araçlarınızın, şoförlerinizin ve ekipmanınızın her zaman tam donanımlı ve mevzuata uygun olması gerekir. Araç sahibi değil de sadece taşıma işini düzenleyen bir komisyoncu veya acente iseniz, emrinizdeki araçların şoförlerinin davranışlarından da bu madde kapsamında sorumlu olabilirsiniz. SicilAI olarak bu maddenin uygulanmasında işletme kayıtlarınızın, araç muayene belgelerinizin ve bilet satış sözleşmelerinizin düzenli tutulması, olası bir uyuşmazlıkta kusur durumunuzu net biçimde ortaya koymanız açısından kritik önem taşıdığını hatırlatmak isteriz.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler
- İlk yardım ekipmanı eksikliği: Taşıma aracında revir malzemesi, ilk yardım çantası veya ilaç bulundurmamak, ayrıca bunlardan anında yararlanma imkânı sağlamamak ciddi bir tazminat riski doğurur. Zarar olmasa bile bilet ücretinin üç katı ödenir.
- Erken hareket: Aracın bilette yazandan daha erken kalkması yolcunun yetişememesine yol açarsa, taşıyıcı doğrudan kusurlu sayılır. Saat değişikliklerini yolcuya bildirmeden uygulamak büyük risktir.
- Yer değişikliği ve araç standardı: Bilette belirtilen koltuk başkasına verilirse veya daha düşük konforlu bir araç tahsis edilirse, yolcunun uğradığı zararın yanı sıra cezai tazminat da gündeme gelir.
- İspat külfeti: Taşıyıcı, kazanın kendisinin ve yardımcılarının en yüksek özeni göstermesine rağmen gerçekleştiğini ispat edemediği takdirde tazminattan kurtulamaz. "En yüksek özen" ölçüsü çok katıdır; sadece trafik kurallarına uymak yetmez, bakım, denetim ve organizasyon eksiklikleri de sorumluluk doğurur.
- İdari para cezası: Üçüncü fıkradaki ihlalleri yapan şoför ve araç sahipleri, kolluk tarafından doğrudan 100 TL ile 1.500 TL arasında idari para cezasına çarptırılabilir. Bu ceza, hukuki tazminatın yanında ayrıca uygulanır.
- Sorumluluk zinciri: Aracın maliki olmasanız bile aracı fiilen taşıma işinde kullanıyorsanız veya emrinizde bulunduruyorsanız, madde kapsamında sorumlu tutulabilirsiniz. Bu yüzden alt taşıyıcılarla yapılan sözleşmelerde sorumluluk sigortası ve tazminat yansıtma hükümleri mutlaka yer almalıdır.
Bu İşlemi mi Yapıyorsunuz?
Tescil işlemlerinizde zaman kaybetmeyin. Yapay zeka ile evraklarınızı saniyeler içinde test edin.
Yapay Zeka Motorunu Çalıştırİşlemleriniz %100 güvenli ve KVKK uyumlu olarak gerçekleştirilir.