# MADDE 93
Cari hesaba geçirilemeyecek alacaklar

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Cari hesap, tarafların birbirinden doğan para ve mal alacaklarını ayrı ayrı talep etmek yerine hesabın kesilmesini bekleyerek tek bir bakiyeye indirgeyen bir sözleşme türüdür. Ancak Madde 93, bazı alacakların bu "eritme" işlemine asla sokulamayacağını söyler. Takas edilemeyen alacaklar; örneğin bir kişiye özel olarak bağlanan ve devri, takası mümkün olmayan nafaka, işçi ücreti gibi alacaklardır. Bunun dışında asıl önemli istisna, bir kişinin "Belirli bir amaca harcanmak" veya "emre hazır tutulmak" üzere teslim ettiği para ve mallardan doğan alacaklardır. Bu paralar, cari hesaba kaydedilirse kimin parası olduğu, hangi amaçla verildiği belirsizleşir ve ayrıca talep edilemez hâle gelir. Bu nedenle kanun koyucu, bu tür emanet niteliğindeki değerlerin cari hesaba yazılmasını yasaklayarak, onların güvenliğini ve amaç bağlılığını korur.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Düşünün ki şirketiniz, bir tedarikçiyle sürekli ticaret yapıyor ve aranızda cari hesap sözleşmesi var. Bu ilişki çerçevesinde tedarikçinize "yeni makine alımında kullanılmak üzere" 500.000 TL avans gönderdiniz. Bu para, belirli bir amaca harcanmak üzere teslim edildiği için tedarikçi tarafından genel cari hesaba işlenirse, para diğer mal alacaklarıyla karışır; siz bakiye hesabında sadece bir alacak kalemi olarak görürsünüz ve makine alınmadığında bu parayı ayrı bir emanet alacağı olarak geri isteyemezsiniz. Aynı durum, şirket ortağının sermaye artırımı amacıyla bankaya yatırdığı paralar veya noterde "satış bedeli ödeninceye kadar emre hazır tutulması" için bırakılan teminatlar için de geçerlidir. SicilAI olarak özellikle limited ve anonim şirketlerde ortakların şirkete ödünç verdiği veya avans olarak koyduğu paraların muhasebe kayıtlarında "cari hesap" yerine ayrı bir emanet hesabında izlenmesi gerektiğini hatırlatıyoruz. Aksi hâlde şirket bilançosundaki gerçek borç/alacak dengesi bozulur ve sermaye taahhüdüyle karıştırılabilir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Belirli bir amaca bağlı avans ve emanet paraları cari hesaba işlemek, o parayı ayrı bir alacak olarak takip etme hakkını kaybettirir; hesap kesildiğinde yalnızca bakiye üzerinden talepte bulunabilirsiniz.
• Takas edilemeyen alacakları (örneğin işçi ücreti, bazı kanuni alacaklar) cari hesaba yazarsanız, bu alacakların takası mümkün olmayan niteliği ortadan kalkar ve işçi veya alacaklı mağdur olur.
• Cari hesaba yazılan emanet paralar, şirketin iflası veya haciz durumunda malvarlığından ayırt edilemez hâle gelir; bu da sadece alacaklıyı değil, şirket yöneticilerini de sorumluluk riskiyle karşı karşıya bırakır.
• Muhasebesel olarak bu tür paraların "bankalar" veya "kasa" hesaplarında görünmesi, denetimde şüpheli işlem olarak değerlendirilir ve vergi cezasına kadar giden süreçler doğurabilir.